Wp/tly/Əli Nasir

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | tlyWp > tly > Əli Nasir

Əli Nasir (1 maj 1955 sor, Lankon, Azərbojcon, Sovet kešvər — 1 fevral 2017 sor, Boku, Azərbojcon Respublika) — tolyšə šair, ənyvyšt, nasir, sijosətə ijən ictimoijə xodim. Šejron bə tolyši, tyrki, urusi, ləzgi zyvononədə nyvyštəbe.

Biografijə[edit | edit source]

Nasirov Əli Gurbanəli zoə 1 maj 1955 sorədə bə dynjo oməj Lankoni šəhərəd, Sovet kešvərədə. Əli Nasiri nəsl barzəbandə Kusəkon dijkuje, Liki rəjonədə. Əčəj pyə Gurbanəli Dyminə Dynjo Myhoribədə cang kardəše, moə Havanisa kəj koon əkəj, əğylon jol əkəj. 1962-1972 soronədə Əli Lankoni 5 numrə məktəbədə mijonə təhsilyš səj.

Pešo bə Boku natə texnikum ğəbul be, əmo čəj beğande be gyləj hodisə gornə. Əčəj dust rəssəm Vagif hytəxonədə mələfə səpe če Lejli ijən Məcnuni šikili kəšedə, Əlijən čəj žijo če Fizuli gyləj šeiri sətyri nyvyštejdə. By koj gornə  če hytəxonə komendant əsəbin bejdə ijən Əli če texnikumiku beğandə. Əli pešo avtoməktəbədə handyše ijən bə sərvozəti še.

Šairəti sənət[edit | edit source]

Če 1966 soriku 11 sinədə Əli bino kardə yštə šairəti ro de əğylə šeiron. Če 1975 soriku če Boku, Lankoni curbəcurə širkətonədə ko kardejdə. Če 1982 soriku če Azərbojconi ənyvyšton ibemoni uzve. 1983 sorədə əv bə Boku kešvərə universitet dəše kulšejdəbe, əmo imtahanon doj nyzynəše.

1988 sorədə Lankoni xəlği fronti konferensijə bə ğəror bešeki «Elin Səsi» («Xəlği Sədo») gyləj ružnomə bysoxto ijən əčəj rəhbərəti bə Əli Nasiri aspardyšone.

1989 sorədə Lankoni “Yntellektualon kədə” Əli Nasir iminə kərə tolyšə šairəti šəvyš okarde. Ym šəvi Əli dəvonijedə de “Avesta” ibemoni uzvon. Bə “Avesta” ibemonədə tolyši tarixi, mədənijəti, ədəbijoti, folklori barədə materialon gyrdə kardəbin. Žygo gyləj šəvnyštədə Tofiğ Ylhom, Xanəli Tolyš ijən co šairon ištirokšon karde.  De Əli Nasiri rəhbərəti Lankoni Rəssaməti məktəbədə “Cyvonon hissə” soxtə bejdə ijən by ibemonədə šairəti šəvnyšton dəvardejdən. Ym dəvonijə šəvon Əli Nasir de yštə šeiron bino əkəj.

1988-1989 soronədə Əli Nasir če “Fovcul Fusaha” əruzə šairon ədəbijotə šəvonədə aktiv ištirok karde bino kardejdə. 1990 sorədə satirikə «Çeşmə» («Honi») ružnomədə yštə karikaturon ijən satirika šeiron čap kardejdə.

17 nojəbri 1989 sorədə «Ej Ana Vətən» («Ej İnə Vətən») Əli Nasiri nyvyštə marš handə bejdə Lankoni «Azadlıq» («Ozodəti») məjdonədə ijən ym marš če ə soron himn be, ve odəmon əvyšon čok-čoki umutəbe, əv həzo odəmon de sovet kešvəri bə peryzije rosyš karde.

Peš Sovet kešvəri[edit | edit source]

“Perestrojka” vaxtonədə əv Lankon xəlği frontədə ištirok kardəbe, kom pešo bə Azərbojconi xəlği front əlovə. Ym Lankoni fronti soxtəkəs  Lankonədə avtoinžener, pešo Azərbojconi ləšğərəti polkovnik  Əliəkrəm Hummətov be. De Hummətovi ijən Əli Nasiri pije bə Lankoni xəlği fronti programma 1989 sorədə če tolyšon rajonon muxtarəti soxte ideja dəğandə byəbe.

1990 sori janvarə hodisonədə Əli Nasiri gətejdən ijən bə Lefortovo zindoni bə dy mang šodojdə čumčyko bə Sovet kešvəri peryzijedəbe, hežo če zindonikujən əv bə ružnomə materialon vyğandəbe. Beše bəpeštə əv če «İmpuls» ružnomə redaktor ko kardyše ijən de “Yngə bəj” nomi materialon čap kardəbe.

1993 sorədə Əli Nasir ižən bə zindon egyni ijən bəjšon 8 soryšon doj čumčyko bə Tolyš-Myğonə Muxtara Respublika soxtejədə ištirok kardəše. Zindonədə Əli Nasir šeiron nyvyšte dəvom kardəbe ijən by vaxtədə 3 gylə kitob nyvyštyše. Əli Nasiri əməlon purin de šeiron komon həsr kardə byən bə vətəni, xəlği ijən dini pijemon. Šair hežo če rostijəti roədə be ijən bo əj peryzijedəbe.

2001 sorədə de Avropə ibemoni dastəki əvyšon zindoniku vadoj ijən əv mədənijə koon dəvomyš karde. Professor Novruzəli Məmmədovi marde bəpeštə Əli Nasiryšon Bokuədə če Tolyši mədənijəti mərəngo sədr vyžnišone ijən əv ve ko kardyše če “Tolyši Sədo” ružnomə čap bejədə. 2009 soriku tosə 2013 sor əv če Tolyši mədənijəti mərəngo sədrəti kardyše.

Če Əli Nasiri Giləvo mahne ijən əčəj nyvyštə himni komi əv yštən handejdəbe bə ve odəmon xoš omejdə.

2013 sorədə Nysoə Tolyšədə de “Tolyši mədənijəti mərəngo” dastəki “Tolyši mədənijəti ijən ədəbijoti vyžnijə byə əsəron” čəpo bešin, ijən če Əli Nasiri mərsijon kitob “Ğajbi nido”. Yjən 2013 sori 15 oktjəbri Rəšt šəhərədə Giloni universitetədə če kitobi pegordynije prezentasijə dəvarde.

2015 sorədə de Azərbojconi Respublika tolyšə aktiviston pije bə 1 maj če Əli Nasiri 60 sininə sorəgardyši dəvonije plan hestbe. Əmo Azərbojconi kešvər bə restoranon nyhaštyše nə Bokuədə nə Lankonədə ym sorəgardyši dəvonije. Tolyšə aktiviston ve norozi bin by ğəroriku ijən Moskvada Tolyšə cyvonon ibemon bə ğəror bešeki Moskvada če šairi sorəgardyši dəvonije. Ym bənə gədə baxšə be bo šairi če tolyšə cyvononku ijən 15 maj 2015 sorədə Əli Nasir ištirok kardyše yštə iminə ijən oxonə sorəgardyšədə. Əv bə sorəgardyši dəvonije de Skajpi əlovə byəbe. Həminə 2015 sorədə bo Əli Nasiri sorəgardyši gornə cyvonə tolyšə šair Cəbrail Jahjajev «Vo glubine dalёkix let» («Dijəroə soron nyğylətijədə») šeiryš nyvyšte urusə zyvonədə.

1 fevral 2017 sorədə Əli Nasir Boku šəhərədə marde. Əvyšon Lankoni rajoni Šilvo dijədə dəfn kardyšone. Oxonə soronədə əv Bokuədə žijdəbe. Əli Nasir 12 kitobi myəlif be. Əli Nasir de yštə ve gonə noxəši tosə yštə oxonə ružon ko kardejdəbe, šeir nyvyštəbe.

2 maj 2017 sorədə če Moskva xəlğon kədə šəvnyšt dəvarde, šəvnyšt bə Əli Nasir movardə ruži gornə okardə byəbe.

2018 sorədə «Tolyšə cyvonon ibemon» bə šairi xosə xotirə gornə video soxtyše. Če curbəcurə kešvəronku, šəhəronku cyvonon če Əli Nasiri «Tolyš kije?» šeiri tolyši zyvonədə handyšone.

Bibliografiyə[edit | edit source]

  • Bahand, Tolıšə bılbıl — Boku, 2004
  • Gonə šələ — Boku, 2009
  • Ğəjbo gıləj vang omedə — Boku, 2005

Šejron[edit | edit source]

  • Boj bə Tolyš
  • Myny boči šair zande, šinə mo?
  • Tolyš kije?
  • Əvəsor
  • Məsdəni ki məsdəni
  • Ey Ana Vətən (bə tırki)
  • Bu Talış torpağındadır (bə tırki)
  • Ya ləzqo ruj ləzqi (bə ləzgi) «Ləzgiyə kinə»
  • Ləzqi stxa (bə ləzgi) «Ləzgiyə zoə»

Mərsiyon[edit | edit source]

  • šedəbe
  • Əbəlfəz
  • Ğəjbo qıləj vang omedə
  • Əliəkbər oməj

Ədəbiyot[edit | edit source]

  • Šnirelman V. A. Vojny pamyəti: mify, identičnost i politika v Zakavkaziye / Resenzent:L.B. Alayev. — M.: Akademika, 2003. — 592 s. — 2000 ekz. — ISBN 5-94628-118-6.
  • Əli Nasir. Ğəybo qıləy vanq omedə. — Boku, 2005. — 106 s
  • Vebsajt TolishPress.org məğolon

Linkon[edit | edit source]