Wp/smn/Jyväskylä

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | smnWp > smn > Jyväskylä
Jump to navigation Jump to search
Jyväskylä
Jyväskylä.vaakuna.svg Jyväskylä.sijainti.suomi.2009.svg
vaakuna kárttá
Staatâ Suomâ
Eennâmkodde Koskâ-Suomâ
Vijđodâh 1 466,35 km²
– eennâm 1 170,90 km² (79,9 %)
– čääci 295,45 km² (20,1 %)
Ässeeloho 135 961 (30.4.2015)
Eenikielâ
– suomâkielâ 96,0 %
– ruotâkielâ 0,2 %
– sämikielah 0,0 %
– eres kielah 3,8 %

Jyväskylä lii kaavpug Suomâst. Tot lii Koskâ-Suomâ uáivikaavpug. Tobbeen láá 135 961 ässed já ton vijđodâh lii 1 466,35 km². Jyväskylä naaburkieldah láá Joutsa, Toivakka, Jämsä, Luhanka, Muurame, Petäjävesi, Laukaa já Uurainen.

Jyväskylä kaavpugkirkko lii kaavpug kuávdáást kaskoo kirkkomuorâstuv.

Historjá[edit]

Jyväskylä uážui markkânvuoigâdvuođâid ive 1801 já kaavpugvuoigâdvuođâid njuhčâmáánu 22. peeivi ive 1838. Talle kaavpugist lijjii 189 ässed. Carl Ludvig Engel lii sundáttâllâm kaavpug kuávdáá. Jyväskylä servikodde šoodâi ive 1875, já kaavpugkirkko valmâštui ive 1880. Tom lii sundáttâllâm Ludvig Isak Lindqvist. Tälvisuáđi ääigi Jyväskyläst lijjii tuše 8000 ässed, mut tastmaŋa ässeemeeri lii stuárrum jotelávt. Säynätsalo lohtui Jyväskylän ive 1993 já Jyväskylä táálunkieldâ já Korpilahti lahtojii ive 2009.

Kuokkala šalde ovdâstit kaavpug kuávdáá ja Kuokkala Jyväsjäävri paijeel. Šalde lii 480 meetterid kuhes, já tot valmâštui roovvâdmáánu 23. peeivi ive 1989.

Eennâmtiätu[edit]

Jyväskylä lii Päijänne taveriddoost. Kaavpug kuávdáš lii Jyväsjäävri pirrâ. Jyväsjäävrist lii ohtâvuotâ Päijännen Äijäläčuálmi miätá. Kaavpug kuávdáá čoođâ kolgá Tourujuuhâ, mon vyemeest lii luándusuojâlemkuávlu. Kaskoo kaavpug kuávdáá lii ollâ puolžâ, mon alne lii sahis pecimecci.

Jotolâh[edit]

Jyväskylä haammân lii Jyväsjäävri riddoost. Tobbeen láá kárbáh já uccâ mađhâšemtaampah.

Jyväskyläst lii väldimaađijij 4, 9, 13 já 23 ratkuuttâh. Jyväskylä uážui ryevdirađe ja junasajattuv ive 1896. Uđđâ mätkikuávdáš šoodâi ive 2002 puáris junasajâttuv paaldân, já talle meiddei linjâšautosajattâh varrij kävppimarkkân alne siämmáá viäsun. Jyväskyläst lii ryevdirađeohtâvuotâ máádás Tamperen, viestârân Haapamäkin, tavaskulij Haapajärvin já nuortâs Pieksämäkin. Jyväskylä kirdemkieddi lii Tikkakoskist, suulân 20 kilomeetterid kaavpug kuávdáást tavaskulij. Jyväskylä haammân lii Jyväsjäävri riddoost. Keessiv lii mađhâsemtamppâohtâvuotâ Lahtin Päijänne miätá.

Jyväskylä mätkikuávdáást láá juna- já linjâšautosajattâh.
Jyväskylä puáris junasajattâh lii uđđâ mätkikuávdáá paaldâst.

Máttááttâs[edit]

Jyväskyläst lii ollâopâttâh. Tot šoodâi ive 1934.

Jyväskylä ollâopâttuv Mattilanniemi kampus lii Jyväsjäävri riddoost.