Wp/smn/Anarâškielâ

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | smnWp > smn > Anarâškielâ
Jump to navigation Jump to search
7. Anarâškielâ

Anarâškielâ lii sämikielâ, mii kielâlávt lohhoo nuorttâkielâi nannaamjuávkun. Ton aldemuš suhâkielâ lii nuorttâlâškielâ. Anarâškielâst láá suulân 450 sárnod.[1]

Kuávlu

Anarâškielâ lii áinoo sämikielâ, mii sárnoo tuše Suomâst. Tom sárnuh ärbivuáválávt Aanaarjäävri pirrâsijn[2], já ei. täin soojijn: Njellim, Avveel, Menišjävri, Riemâšjuuhâ, Mosshâš, Aanaar markkân, Kaamâs, Ákšujävri, Čovčjävri, Ijjävri, ČevetjävriPäärtih.

Kuávlukielah

Anarâškielâ kuávlukielâid puáhtá jyehiđ kyevti juávkun: taavaapele kuávlukieláid (Pärttih, Čovčjävri jna.) já máddáápele kuávlukieláid (Njellim). Tuođâlávt sárnumkielâst láá stuorrâ iäruh meid ovtâskâs sárnoi kooskâst; iäruh láá sehe suujâtmist (kukkoduvvâin já vookaalnubástusâin) já sánáduvvâst.

Anarâškielâ pustaveh

Anarâškielâst láá 31 pustavid.[3] Tain 9 láá vokaleh já 22 láá konsonanteh:

A a Á á Ä ä Â â B b C c Č č D d
Đ đ E e F f G g H h I i J j K k
L l M m N n Ŋ n O o P p R r S s
Š š T t U u V v Y y Z z Ž ž

Kielâoppâ

  • Anarâškielâst láá oovce sajehäämmid.
  • Veerbâin láá oovtâloho, kyevtiloho já maaŋgâloho.
  • Anarâškielâst ij lah uásiobjekt.

Pronomineh

Anarâškielâst persovnpronominijn láá kulmâ lovo: oovtâloho, kyevtilohomaaŋgâloho.

  nominativ genetiv
Oovtâlovo 1. persovn mun muu
Oovtâlovo 2. persovn tun tuu
Oovtâlovo 3. persovn sun suu
Kyevtilovo 1. persovn muoi munnuu
Kyevtilovo 2. persovn tuoi tunnuu
Kyevtilovo 3. persovn suoi sunnuu
Maaŋgâlovo 1. persovn mij mii
Maaŋgâlovo 2. persovn tij tii
Maaŋgâlovo 3. persovn sij sii

Kieldimverbâ

Indikativ, konditionalpotential

Persovn Ol. Kl. Ml.
1. jie'm iän ep
2. jie'h eppee eppeđ
3. ij iä'vá

Imperativ

Persovn Ol. Kl. Ml.
1. iällum iäl'loon iällup
2. ele ellee elleđ
3. iä'lus iällus iällus

Käldeeh

  1. Inarinsaame – kotimaisin kielemme (suomâkielân)
  2. Säämi Kielâkäldee. Sämikielâi pirrâ
  3. Morottaja, Matti (2018) Anarâškielâ ravvuuh – inarinsaamen kieliopas Kotimaisten kielten keskuksen verkkojulkaisuja: 56. Näköisjulkaisu painetusta teoksesta (2007). Päikkieennâm kielâi tutkâmkuávdáš: Helsig. ISBN 978-952-5446-26-5. s. 11