Wp/skr/سرائیکی زبان

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | skrWp > skr > سرائیکی زبان
Jump to: navigation, search

سرائیکی ہک پراݨی زبان اے۔اے پاکستان دے ادھلے علاقے وچ الای ویندی اے۔پاکستان وچ ایندے الاوݨ والے تقریبا اٹھ کروڑکنوں وَدھ ہن۔ پاکستان دے علاوہ ایندے الاوݨ والے ہندوستان افغانستان عرب مما لک برطانیہ اتے امریکہ کنیڈا تے اسٹریلیا دے علاوہ ٻنیھں ملکیں وچ وی ہن۔اے آپݨے لٹریچر دے حوالے نال سرائیکی ہک امیر زبان اے۔شاعری اتے نثر دے حوالے نال ہر سال ٻہوں زیادہ کتاباں چھپدین۔اتے ہر سال چنگی کتاب تے اکیڈمی آف لیٹرز دی طرفوں خواجہ فرید انعام ݙتا ویندے۔ "جرمن دانشور سر آرل سیٹن کا مکالمہ رائل جیوگرافیکل سوسائٹی دے جریدے جیو گرافیکل جنرل اپریل 1942ء صفحات 174 تاں 182 وچ شائع تھئیاں ھِ صفحہ 176 تے پیرا نمبر 2 وچ رگ وید دے گیتاں وچ ھک عظیم دریا سرسوتی دا ذکر ھِ سرسوتی کِنوں مراد سویراس وتی یعنی اصحاب الرس دا دریا ھِ ایں بنا پر یقین غالب تھی سڳدے سرائیکی دا لفظ دراصل سوویراکی ھاں جو آہستہ آہستہ وگڑ تے سرائیکی تھے " سرسواتی دریا یاں ول ہاکڑا دریا چولستان وچ اِیں وقت خشک تھی چُکا ھِ اے دریا سرائیکی تہذیب و ثقافت دا ماخذ ھِ احمد حسن دانی معروف تحقیق دان تے اسکالر ھَن ایں نظریے دی تصدیق کیتی ھِ ٻقول احمد حسن دانی اکھدے کوٹ مٹھن وچ سویرا سلطنت دا دارالخلافہ ھاں جیندے شواہد احمد حسن دانی کٹھے کیتے ھِن پیش کیتن ۔ شوکت مغل صاحب لکھیندن "پراݨی کتاباں وچ معلمین تے صوفیاء نے ایں زبان کیتے اے نام استعمال کیتن گن ،سار،ایکی ،ایکہ،ایکم،وانی،اسور،ساریکا،سارایکی،آسورا اور اشورا ۔بعد وچ جو زبان ٻݨی اونکوں سارایکی یاں سرائیکی اکھیاں ڳئے۔شوکت مغل مزید لکھیندن جو سرائیکی زبان دا ناں " ساراسین " کِنوں نکلا ھوسے وی تھی سڳدے جو انھاں عرب قبائل کیتےاستعمال تھئیاں ھِ جنھاں دی سرحداں ابادان تے ختم تھیندا ھَن سراکین نام کا ایک ضلع وی عرب وچ موجود رہا ہے " افغانستان وچ سرائیک ناں دا ھک شہر وی ہے ایں توں اے چیز وی ثابت تھیندی ہے سرائیکی زبان قندھار تک آلائی ویندی ھائی اُوڈو کشمیر تک آلائی ویندی ھائی۔سرائیکی لفظ سرائیکی زبان دا خالص لفظ ہے جیندے معنی عزت دار ،سردار ،اُچے شملے والا جیکوں سرداری کیتے منتخب کیتا ویندے ۔اگر سرائیکی لفظ دے مختلف لفظاں ڈیٹھاں ونجے ایندا شکلاں کجھ ایں بݨندن ۔۔

  • سب توں پہلے ایں چیز / ڳالھ/ شئے / بات دی تصیح کر گھدی ونجے تے نال ھی تمام دانشور ،تحقیق دان، اسکالر ،تھیسس لکھڑ والے، لکھاری ، مفتی حضرات ،پبلیشر ،کتاباں چھاپڑ والے ،ڈکشنریاں ٻڑاوڑ ،لفظاں دے معنی کڈھڑ والے ،لفظاں کوں پرہن ڈیوڑ والے کالم لکھڑ والے قلم دی حرمت دے پاسبان تمام حضرات توجہ فرماوین جو سرائیکی لفظ خالص سرائیکی زبان دا ہے سرائیکی زبان دے وچوں نختے جیندے معنی ھِن سردار ۔یاں ول عزت دار ،عزت والا،عزت دے قابل،جیندی عزت کیتی ونجے۔ایں گالھ دی تصیح کر گھدی ونجے جو سرائیکی لفظ نہ تاں سِندھی زبان وچوں نختے نہ سِندھی زبان دا حرف ہے نہ ھی سِندھی زبان وچ ڈسدن نہ ھی سرائیکی لفظ ترکی یاں عربی زبان وچوں نختے نہ ترکی زبان دا لفظ ہے نہ ھی تُرکی زبان وچ ایندے معنی ڈسدن۔سرائیکی لفظ دیاں مختلف شکلاں ھِن ۔ایں سرائیکی لفظ یاں حرف دیاں شکلاں صرف سرائیکی زبان وچ ھِن یاں ڈسدن بعد تحقیق دے ڈوجھی کہیں زبان وچ اے شکلاں ثابت کائنی نہ ھی ڈسدن ۔سرائیکی لفظ/حرف دیاں شکلاں مندرجہ ذیل ھِن
  • سرائیکی : عزت دار ۔سردار ۔اُچے شملے والا۔مخصوص شناخت دے حامل واسی ۔
  • سرائیک :1! عزت دے قابل ۔عزت کیتے منتخب کیتا گیا۔2! ایندے ڈوجھے معنی اے وی ھِن دریاویں دی بھک تے آباد واسی مقامی لوک ۔دریاویں دے کناریں تے کاشتکاری کرݨ والے یاں دریاویں دی وچلی سُکی جاہ یاں زمین تے آبادکار یاں ول کاشتکاری کرݨ والے واسی
  • سرائیکیت : سرائیکی زبان دانی تے عبور ۔سرائیکی لفظاں دا کھیلاڑی ۔سرائیکی لفظاں دے معنی ڈساوݨ والا۔سرائیکی لفظاں دا عالم۔سرائیکی لفظاں دا علم
  • سرائیکِسٹ :سرائیکی پرست۔سرائیکی قوم پرست ۔ڄُڑا ھوا۔مضبوط۔
  • سرائیکا : جماعت ۔اجتماعی۔تمام ۔ھک مُٹھ۔یکا۔سب کجھ سارا دا سارا ۔ھم خیال ۔سالم
  • سرائیکِن : عورت یاں زنانی یاں تریمیت کیتے مخصوص لفظ یعنی عزت والی سردارنی ۔سرائیکی خاتون۔
  • سرائیکالوجی : سرائیکی عالم ۔جیں کِنے سرائیکی دا علم ھووے.سرائیکی علم۔سرائیکی زبان دا مفتی عالم فاضل ۔
  • سرائیکستان :علاقہ ۔مخصوص خطہ۔سرائیکی وسیب ۔سرائیکی پَٹی۔مخصوص علاقہ کِنوں تعلق رکھڑ والے افراد۔مخصوص شناخت دا حامل گروہ
  • سرائیکستانی : سرائیکی وسیب نال متعلق ۔ آدمی،رسم و رواج، شئے ،لباس ۔مخصوص اطوار دے سبب طور طریقے دے سبب ٻول چال دے سبب سرائیکی علاقے توں تعلق وغیرہ
  • سرائیکیانی :سرائیکی علاقہ توں وابستہ۔
  • سرائیکائی :سرائیکی زبان اچ ڈھلی ھوئی یا converted ۔سرائیکی وچ منتقل تھیوݨ ۔ داخل یاں شامل تھی ونجݨ۔سرائیکی دا حصہ بݨ ونجݨ ۔
  • سرائیکانی : سرائیکی صیغہ تانیث
  • سرائیکو : صنف شاعری. سرائیکی شاعری دی ھک قسم۔ سرائیکی شاعری دی ھک قسم " سی لہجہ " وی ھے
  • سرائیکوائی : سرائیکی زبان اچ ڈھالݨ یا convert کرݨ دا عمل۔
  • سرائیکنی : زنانی ۔تریمیت ۔عورت کیتے مخصوص لفظ یعنی عزت والی سردارنی خاتون
  • سرائیکیاں : جمع علامت سرائیکی
  • سرائیکیانہ : مخصوص بود باش ۔مخصوص لباس ۔مخصوص رسم و رواج دا حامل خطہ۔مخصوص علاقہ کِنوں تعلق رکھݨ والے افراد
  • سرائیکین : سرائیکستان پارلیمنٹ دے اَراکین ۔کٹھ دے اَرکان یاں ول اَراکین۔مجلس دے اَراکین۔سَتھ دے اَراکین۔گروپ دے اَرکان ۔گروپ دے اَرکان
  • سرائیکیان :۔سرائیکیاں دے ھم خیال، ھم شکل لوک تے ھم لباس ۔مخصوص بود باش دے حامل جو سرائیکی ھِن تے زباناں دا ترنڈا۔
  • سرائیکیوں : تمام سرائیکی۔ سرائیکی قوم
  • سرائیکیو  :سرائیکیاں کوں پُکارݨ ۔سرائیکیاں کوں آواز ڈیوݨ ۔
  • سرائیکیات: سرائیکی کہاوتاں / ظرب المثل تے مشتمل قدیم / جدید الفاظ جو مکمل طور تے سرائیکی زبان دا بیش قیمیت اثاثہ ھِن

سرائیکی زبان دے حروف[edit]

سرائیکی دنیا دی نا نویں وݙی زبان ہِ۔ ۔ سرائیکی زبان دےپنتالی حرف یا اکھر ہِن۔ انہاں وچوں انتالی تاں اردو آلے ہِن ٻئے چھی خاص سرائیکی زبان دے ہن۔ او پنج ایہہ ہن ٻ ڄ ڊ ݙ ڳ ݨ
ٻ ٻلی، ٻکری، ٻوہا، ٻال، ٻلونگڑا، ٻلہݨ، ٻکاٹ، ٻیر، ٻُہاری، ٻاگھڑ ٻلا، ٻچہ، ٻڈھا، ٻُدھ، ٻلہانگ، ٻلی ٻوہاری
ڄ ڄموں، ڄوانترہ، ڄہا، ڄام، ڄنگھ، ڄُل، ڄٹ، ڄبھ، ڄلم، ڄواہاں، ڄلم،
ڊ ڊوں۔ ڊہ، ڊُدھ، ڊوا، ڊاند، ڊیپال پور

ݙ ݙانگ، ݙوئی، ݙاتری، ݙکھݨ، ݙیوا، ݙیـݨ، ݙہی، ݙیݙر، ݙاکو، ݙاڑھی، ݙاند، ݙند، ݙول، ݙانگ، ݙاچی
ڳ ڳاں، ڳوہا، ڳاہـݨـے، ڳیرا، ڳبھرو، ڳاوا، ڳنڈھیری، ڳاں، ڳاہ، ڳُتھلا، ڳٹھ، ڳٹا، ڳچی، ڳُڑ ڳاناں
ݨ وݨ، کھݨ، مکھݨ، کھمݨ، لوݨ، پاݨـی، راݨی، سوہݨاں، ݙیݨ، ڳݨ، چُݨ، وڄݨ، اݨ بݨ، واݨ، سن٘ڄاݨ، کݨ مݨ

سرائیکی وچ ݙو خاص واول علامتاں وݙی زیر تے وݙی پیش وی ہن۔


ٻیا پتہ ہیوے تساں موبائل وچ سرائیکی وی لکھ سڳدے ہو،،،،،

ݙآݙی اڄ ٻیا ڳُڑ ݙے، ونڄ ونڄ ڄُل ڄُل، ݙاݙے کوں ناں سݨا

سرائیکی زبان دے لہجے[edit]

سرائیکی زبان دے چار وݙے لہجے ہن

سرائیکی زبان[edit]

ملتان، مظفرگڑھ , بہاولپور، دیرہ غازی خان، دیرہ اسماعیل خان، میاںوالی،خوشاب، رحیم یار خان، صحبت پور، کشمور شَہر، اوباڑو، ضلع بار خان تے درگ وچ سرائیکی دا معیاری لہجہ الایا ویندے۔ سرائیکی زبان دے ویہہ ہزار کنوں ودھ شاعر ہن۔

ݙبھاری سرائیکی[edit]

جھنگوی سرائیکی: جھنگ، ساہیوال، پاکپتݨ، اوکاڑہ،تاندلیانوالا، کمالیہ، پیرمحل،پنڈی بھٹیاں، چنیوٹ، سرگودھا، منڈی بہاؤالدین، فاضلکا تے سری گنگا نگر دے علاقیاں وچ جھنگوی سرائیکی الیندے ہن۔ ایں کوں ݙبھاری سرائیکی وی آہدے ہن۔ ایں لہجے وچ "ب" کوں "ٻ" ، "ج" کوں "ڄ" ، "د" کوں "ڊ" تے "گ" کوں ہمشہ "ڳ" ٻولیندے ہِن۔ سلطان ٻاہو، علی حیدر ملتانی، ریاض،عابد تمیمی تے وارث شاہ سرائیکی دے ݙبھاری لہجے دے شاعر ہن۔ ایں لہجے دے مزید ست لہجے ہن۔ ہر تحصیل دا لہجہ کُجھ نہ کُجھ وکھرا ہے.

سندھی سرائیکی لہجہ[edit]

سندھی سرائیکی: جیکب آباد، کشمور، گھوٹکی، نصیر آباد، جعفرآباد تے جھل مگسی دے علاقیاں وچ سندھی سرائیکی الیندے ہن۔ کوٹ سبزل کنوں گھن تے رانی پور تائیں سرائیکی لوکل تے مقامی زبان ہے۔

چکوالی سرائیکی[edit]

شاہ مراد چکوالی سرائیکی دا ٻہوں وݙا شاعر ہے۔ علی محمد مسکین وی ایں لہجے دا شاعر ہے۔ بلوچستان دی جعفری تے کھیترانی، سوات دی آجڑی تے قندھار دی سرائیکی وی سرائیکی دے لہجے ہن۔[1]۔

  • تفصیل کُجھ اے ہے۔

ہندوستان دیاں ترائے سو چویٹھ زباناں دے ہک جامع سروے جہڑا ١٨٩٤ کنوں ١٩٢٨ تک انڈین سول سروس دے افسر جارج گریرسن دی نڳرانی وچ لینڳیوسٹک سروے آف انڈیا تھیا ہائی اوندے موجب ایہہ آلیاں ٻولیاں سرائیکی دے لہجے ہن۔

  • Awankari اوانکاری ۔جنوبی اٹک
  • Baar di Boli (424) بار دی بولی۔ گوجرانوالہ کا غیر کاشت اُچان کا علاقہ
  • Chabali (440) چھبالی
  • Chenavari (421) چِیناواڑی ۔ جھنگ
  • Chenhavari, Hindki (428) چِنھاوڑی، ہندکی ۔مظفر گڑھ کا چناب کے کنارے کا علاقہ جو ضلع جھنگ سے مِلتا ہے
  • Dhani دھنّی ۔ مغربی جہلم
  • Doabi (417) شاہ پور دوآبی
  • Ghebi (444) ضلع اٹک ۔ گھیبی
  • Hindki ہندکی ۔ ڈیرہ اسمٰعیل خان
  • Hindko Peshawari ہندکو پشاوری
  • Hindko, Hindku (434) سٹینڈرڈ ہندکو
  • Hindko, Hindku ہندکو ہزارہ
  • Jafri (430) جعفری
  • Jaghdali ( Jatki, Hindki) جغدالی یعنی جٹکی۔ ڈیرہ غازی خان
  • Jaghdali, Jatki Lehnda, جغدالی۔ بلوچستان
  • Jangli (420) جانگلی۔ نہری علاقے کے خانہ بدوش باشندے جنگل بار
  • Jatki (418) جٹکی
  • Jatki جٹکی۔ ساہیوال
  • Jitater (425) جٹا تر دی بولی۔ تحصیل پھالیہ کے بِٹھاڑ کے علاقے، ضلع گجرات
  • Kachari (423) کاچھڑی۔کاچھی یعنی دریائے جہلم کے داہنی کنارے ضلع جھنگ کے نِچان کا علاقہ
  • Kalar Boli کالر بولی ۔ راوی کے مغرب کی طرف
  • Kehlori کہلوری
  • Kerali کیرالی
  • Khetrani (630) کھیترانی
  • Kohati Awanki کوہاٹی اعوانکی
  • Kohati Hindki کوہاٹی ہندکی
  • Kohati کوہاٹی
  • Lamay di Boli لمّے دی بولی ۔ شیخوپورہ
  • Lehnda, Jatki, Jhangi (416) لہندا، جاٹکی، جھانگی ۔ ڈیرہ والی
  • Lehnda لہندا سٹینڈرڈ ۔لائلپور، جھنگ، شاہپور، آدھا ساہیوال ، گوجرانوالہ کا کچھ حصّہ، گجرات اور پبی کا کچھ علاقہ
  • Mulki, Hindko مُلکی ہندکو ۔ میانوالی ، بنوں
  • Multani (427) ملتانی سٹینڈرڈ
  • Multani, Siraiki, Hindki, Bahawalpuri (426) بہاولپوری، لموچی، ریاستی۔ مظفر گڑھ، ڈیرہ غازی خان ، شمالی بہاولپور، مظفر گڑھ کی ہندکی جو یہاں بولی جاتی ہے
  • Niswani (422) نسوانی ۔ جھنگ کے شمال میں نِسوانا خاندان
  • Pandocchi(442) پنڈوچی ۔ پنڈدادن خان
  • Pashawri پشاوری
  • Saraiki Hindki, Saraiki Lehnda (429) سرائکی ہندکی ، سرائکی لہندا،اُبھیچی، پنجابکی
  • Shahpuri شاہپوری
  • Tanouli(435) تناؤلی ۔ ہزارہ کا تناؤلی خاندان
  • Thalli, Jatki (432) تھلی یا جٹکی۔ کچھ حصّہ تھل ، شاہ پور اور میانوالی ، جہلم، جھنگ
  • Thalochri تھلوچڑی۔ جھنگ
  • Ubbhay di Boli اُبّھے دی بولی ۔ گوجرانوالہ

سرائیکی زبان وچ قرآن شریف دے ترجمے[edit]

سرائیکی زبان وچ قرآن شریف دے ٢٠ کنوں ودھ ترجمے موجود ہن۔ پرفیسر ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی سرائیکی زبان وچ قرآن شریف دے ترجمے دے موضوع تے پی ایچ ڈی کیتی اے۔ کجھ مترجمین دے ناں ایہہ ہن۔

  • ڈاکٹر مہر عبدالحق
  • پروفیسر دلشاد کلانچوی
  • پروفیسر صدیق شاکر
  • ڈاکٹر طاہر خاکوانی
  • ریاض شاہد
  • عبدالتواب ملتانی
  • حفیظ الرحمان

سرائیکی ڈکشنریاں[edit]

سرائیکی ڈکشنریاں دے کجھ مصنف ایہہ ہن۔

  • اوبرائن
  • جیوکس
  • شوکت مغل
  • پروفیسر دلشاد کلانچوی
  • انیس جیلانی
  • سراج الدین سانول
  • اکبر مخمور
  • مرید حسین جتوئی
  • قیس فریدی
  • سعداللہ کھتران

سرائیکی گرائمر دیاں کتاباں[edit]

کجھ گرائمر دیاں کتاباں دے مصنف ایہہ ہن۔

  • رچرݙ فرانسس برٹن 1849
  • ڈاکٹر مہر عبدالحق
  • منصور آفاق
  • بشیر احمد بھائیہ

سرائیکی شاعر[edit]

‏ ‏ جڈاں سرائیکی دی تریخ لکھی ویسے تاں ایندے وچ سب توں ڈھیر بھانگا سرائیکی شاعراں دا ھوسے . بلا شک سرائیکی شاعراں ماء بولی دی جتنی خذمت کیتی اے اوندی قوماں دی تریخ وچ مثال ملن مشکل اے . جیکر اساں ڈھیر پچھوں تے نہ ونجوں صرف ھک ھزار سال پہلے سرائیکی زبان وچ لکھے گئے " نورنامے " کوں چا تے ڈیکھوں تاں نور نامہ اج وی او کتاب اے جو قرآن مجید دی تلاوت دے بعد ایندا پڑھن ھر گھر وچ ضروری سمجھیا ویندے . اے تاں ھزار سال پہلے دی گالھ ھئی جیکر ھک صدی پہلے دی گالھ کروں تاں خواجہ فرید سئیں تے انہاں دی شاعری دا کون سونہاں کائنی ؟ اے خواجہ سئیں دی شاعری دا فیض تے برکت ھی ھے جو اج اساں فرید سئیں دے روضے دی چھاں تلے رہ تے شاعری دیاں لکیراں لیکن آلے وسیم صدیقی دی گالھ کریندے بیٹھوں . وسیم صدیقی دیاں ڈو کتاباں " مونجھ دے پھٹ " تے ‏‎_‎‏ وسیب دے مان _ شائع تھی چکن تریجھی کتاب _ توں پار نہ ونج _ زیر ترتیب ھے . وسیم صدیقی . اپنی دھرتی . اپنی مٹی . تے اپنی ماء بولی نال پیار کرن آلا نینگر اے . سرائیکی دی خذمت کوں عبادت سمجھدے . سرائیکی توں اولے گھولے تھیون آپنی حیاتی دا حاصل جاندے . میں سمجھداں جو ایجھے سرائیکی نینگراں دے دم قدم نال ھک ڈینھ سرائیکی دیس دے لوک اپنی منزل حاصل کر گھنسن ... سرائیکی ءچ تقریبا ڈیڑہ ہزار سال دی شاعری موجود ہے۔ سرائیکی شاعراں دی تعداد ویہہ ہزار کنوں ودھ اے۔ جے سارے سرائیکی شاعراں دی فیرست بݨ ونڄے ناں دنیا وچ تہلکہ مچ ویسی۔


۔





اڄکل دے معروف و مشہور شاعر

پھالیہ تے ملکوال دے شاعر[edit]

چکوال دے شاعر[edit]

خوشاب دےشاعر[edit]

بابااۓ شاعر دا جس نو لقب ملیااۓ اور جس نو سرائیکی زبان دا علامہ اقبال آکھیا وینداۓ جہڑے تمام وڈے شاعراں دے استاد وی ھن جناب مرحوم قبلہ راء منور عرف راءسائیں مرحوم تے راءتصور وی خوشاب دے ھن

اور دو ھور مرحوم شاعر جناب وڈو مسکین تے جناب اختر خوشابی انھاں دی سرائیکی دے وچ بہت زیادھ کلام ھے اے وی خوشاب دے ھن

ھور 3 وڈے شاعر جناب رفیق واگھرا مرحوم جناب ظل واگھرا جناب قیصر عزیز یاور واگھرا

جھنگ دے شاعر[edit]

  • غلام محمد درد

سرگودھا دے شاعر[edit]

میاں والی دے شاعر[edit]

  • غلام محمد پرویز، جھمٹ

الف توں شروع تھیوݨ والے شاعر[edit]

¶ اشرف جاوید ملک

اشرف جاوید ملک نے بہاء الدین زکریا یونیورسٹی سے اردو اور سرائیکی میں فرسٹ ڈویژن کے ساتھ ایم۔اے اور این سی بی اینڈ ای کالج سے اردو میں ایم فل کیا ہوا ہے۔وہ جدید سرائیکی نظم اور گیت کے معروف شاعر ہیں ۔


موسیقار[edit]

َ سرڳودھا دے سرائیکی ڳلوکار تے شاعر : محبوب ناز، ظفرعباس جانی، ملکو، ارشد گوندل، نذرحین ڈھوکڑی، سرفراز شاہپوری، سلیم اختر سلیمی۔ طالب حسین درد، اشرف لیٹی، شریف بھٹی۔۔ غلام محمد درد، حیات بھٹی،

علاقائی کھیݙاں[edit]

شادی دی تقاریب[edit]

سرائیکستان[edit]

بلوچستان

سرائیکستان دے ٻاوی ضلعے ھن۔ سرائیکستان دا کل رقبہ ھک لکھ ٻاونجھہ ھزار نو سو اُنتری مربع کلومیٹر ، انی سو اٹھانوے دی مردم شماری موجب چار کروڑ ویہہ لکھ اٹھ سو انجھاہ تے فی مربع کلومیٹر آبادی اݙھائی سو ھائی۔.

خیبرپختونخوا وچ سرائیکی[edit]

دیرہ اسمعیل خان، ٹانک دی مقامی زبان سرائیکی اے۔

سندھ وچ سرائیکی[edit]

کشمور، گھوٹکی، سکھر، ڄیکب آباد،خیرپور وچ مقامی زبان سرائیکی اے۔

بلوچستان وچ سرائیکی[edit]

سرائیکی بلوچستان دی تریجھی وڈی زبان اے۔لورالائی، دَرُگ، موسیٰ خیل، بارخان، دیرہ اللہ یار، نصیر آباد، ڄعفر آباد، ڄھل مڳسی تے ٻولان دی مقامی زبان سرائیکی اے۔

پنجاب وچ سرائیکی[edit]

سرائیکی وسیب دے نال نال پنجاب وچ وی سرائیکی الائی ویندی اے۔ چکوال، پھالیہ، منڈی بہاؤالدین، تاندلیانوالا تے پنڈی بھٹیاں وچ سرائیکی مقامی زبان اے۔

اُنج ھلے ایہہ گال چال رھی اے کے ایہہ وکھ ناھی سوں پنجابی ڈا ھی انگ ائے

بھارت وچ سرائیکی[edit]

بھارت وچ اڈھائی کڑور کنوں ودھ سرائیکی وسدے ہن۔ پر بھارت دی مردم شماری وچ سرائیکی دی آبادی ٻہوں گھٹ ھِ ۔

سعودی عرب وچ سرائیکی[edit]

سعودی عرب وچ پنجوی لکھ سرائیکی وسدے ہن۔ سرائیکی سعودی عرب دی ݙوجھی وݙی زبان ہے۔

عرب امارات وچ سرائیکی[edit]

عرب امارات تے خلیج دے بنھاں ملکان وچ وݙی تعداد وچ سرائی وسدے ہن۔

افغانستان وچ سرائیکی[edit]

افغانستان وچ قندھار دی مقامی زبان سرائیکی اے۔

برطانیہ وچ سرائیکی[edit]

برطانیہ وچ چار لکھ سرائیکی وسدے ہن۔

امریکہ وچ سرائیکی[edit]

امریکہ وچ ݙہ لکھ سرائیکی وسدے ہن۔

ایران وچ سرائیکی[edit]

ایران وچ ݙو لکھ سرائیکی وسدے ھن۔

باقی دنیا وچ سرائیکی[edit]

سرائیکی دنیا دے ہر ملک وچ وسدے ہن۔ ایں سانگے سرائیکی ہک بین القوامی تے انٹرنیشنل زبان اے۔


میڈیا[edit]

ترائے نجی ٹی وی چینل روہی ،کوک تے وسیب ٹی وی سرائیکی زبان دی خدمت کریندے پئین۔ پی تی وی دا ملتان سنٹر وی سرائیکی زبان دی خدمت کریندا پیا اے۔ بہاؤ الدین زکریا یونی ورسٹی ملتان، اسلامیہ یونیورسٹی بہاول پور تے گومل یونی ورسٹی دیرہ اسماعیل خان وچ سرائیکی زبان دے شعبے قائم ھن۔

سرائیکی دیاں ہمسایہ زباناں[edit]

سرائیکی زبان دی اہمیت[edit]

سرائیکی زبان وچ ویہہ ھزار کنوں زیادہ اکھاݨ موجود ھن۔سرائیکی ھک مکمل زبان اے ۔ سرائیکی وچ چالہی ھزار کنوں ودھ محاورے ہن۔

شوکت مغل دی سرائیکی اکھاݨ ترائے جلداں مشتمل ھِ ہر جلد وچ پنج ہزار الفاظ ھِن ۔۔۔۔سرائیکی محاورے۔۔۔۔سرائیکی اردو مترادفات۔۔۔قدیم اردو لغت تے سرائیکی زبان۔۔۔سرائیکی آوازں دی کہاݨی ۔۔۔۔سرائیکی مصادر۔۔۔سرائیکی نامہ ۔۔۔ملتان دیاں واراں (صددارتی آیوارڈ ) ۔۔۔۔جامع سرائیکی لغت ست جلداں مشتمل سرائیکی مکمل ڈکشنری ھوسے ۔۔۔۔ اگر غور کیتا ونجے تاں سرائیکی تے اردو تے بے تحاشہ کم تھیندا پئے ۔۔۔اردو کوں سرکار دی سرپرستی حاصل ھِ لیکن سرائیکی دا کم اپݨی مدد آپدے تحت تھیندا پئے جو قابل تحسین ھِ ایں ڄذبہ کوں سلام

سرائیکی کی بورڈ[edit]

سرائیکی کی بورڈ تے سرائیکی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو۔

سرائیکی قاعدہ[edit]

پاکستانی ماہر لسانیات رحمت عزیز چترالی دا سرائیکی زبان قاعدہ

ٻاہرلے جوڑ[edit]

حوالے[edit]