Jump to content

Wp/sjd/Та̄ре̄ммьне

From Wikimedia Incubator
< Wp | sjd
Wp > sjd > Та̄ре̄ммьне
Та̄ре̄ммьне Ко̄нгэссвудт
кыррьй-та̄р. Kongeriket Norge
о̄дт-та̄р. Kongeriket Noreg
Нэ̄мм мудта офицьяльнэ кӣлэнҍ

таввьса̄мас Norgga gonagasriika
соа̄й.-са̄мас Nöörjen gånkarïjhke
ю̄л.-са̄мас Vuona gånågisrijkka
кве̄нас Norjan kuninkhaanvaltakunta

Фла̄гк Ге̄ррп
Гӣммн: «Ja, vi elsker dette landet»
«Ныдтҍ, мыйй шоабшэпь тэнна е̄ммьне»

Та̄ре̄ммьне Европа ка̄ртасьт
Ланнҍ кӣлл та̄р кӣлл (кыррьй та̄р кӣлл я о̄дт та̄р кӣлл)
Вуэййвланнҍ Осло
Ко̄нгэсс Харальд V
Вуэййвминистэр Йонас Гар Стёрэ
Стуртинг шурьмусс Масуд Гараххани
Э̄ля ко̄ммтвудт
  • О̄ммп: 385 207 [1] км²
    (61. сайй э̄ллмантэсьт)
  • Ча̄дзь э̄ля (%): 5,32% (2015)
Нарэдт
Е̄ллье числа 5 601 049 (2025, а̄ррвдэмушш)
(116. сайй э̄ллмантэсьт)
Нарэд сӯгкесьвудт 14,5 о̄л./км²
Е̄ллей нэ̄мм та̄рла, та̄рлэнч
Лашшь те̄д
Тӣӈькэ на̄лль та̄р кро̄на (NOK)
Интэрнэһт-доменн .no
ISO-ко̄дт NO

Та̄ре̄ммьне вай Та̄рр[2](кыррьй-та̄р. Norge, о̄дт-та̄р. Noreg, таввьса̄мас Norga, соа̄й.-са̄мас Nøørje, пӣтэса̄мас я ю̄л.-са̄мас Vuodna, кве̄нас Norja вай Norjan riikki), офицьяльнэ нэ̄мэнҍ Та̄рре̄ммьне Ко̄нгэссвудт (та̄рас Kongeriket Norge) лубэ Та̄р Ко̄нгэссвудт, лӣ воа̄ллтланнҍ Таввял Европасьт. Та̄ре̄ммьне ля̄шш вуэррьял Скандинавья нёарк па̄ҋкэсьт, я ныдтҍшэ а̄нсалл е̄ннэ альтэсь сӯллэдтӭ. Та̄ре̄ммьне вуэййвланнҍ я шурьмусс ланнҍ лӣ Осло, мудта шӯрр ланҍ ле̄в Бэрген, Роаннт ланнҍ (та̄рас Trondheim), Ставаӈэр, Драммэн, Кристиансанн я Фрэдрикстад.

Э̄ххтма Та̄р Ко̄нгэссвудт шэнтэ 872 ыгесьт. Ыгенҍ 1537–1814 Та̄ре̄ммьне ля̄йй э̄ххтэнҍ воа̄ллтланнӭнҍ Да̄не̄ммьненҍ, 1814 ыгь райесьт 1905 ыгь райя – Рӯһце̄ммьненҍ.

Кӣл

[edit | edit source]

Офицьяльнэ Та̄ре̄ммьне кӣлл лӣ та̄р кӣллскандинавскэ кӣлл, ко̄ннэсьт лӣ кӯһт варьянт (кыррьй та̄р кӣлл – букмол я о̄дт та̄р кӣлл – нюнорск) я е̄ннэ диалектэдтӭ. Надта поа̄ҋкэнҍ офицьяльнэ ста̄тусс ныдтҍшэ лӣ таввял, ю̄лев я соа̄ййв са̄мь кӣлэнҍ.

Нэ̄мм

[edit | edit source]

Та̄ре̄ммьне ӣжесь нэ̄мм я нэ̄ммэсь я̄наш э̄ллмант кӣлэнҍ шэ̄ннтма лӣ е̄рркъя скандинавскэ соа̄нӭнҍ norðr ("таввял") я vegr ("ва̄рр"); ныдтҍ со̄н о̄ммп нэ̄мм ля̄йй Norðr vegr, мӣ лӣ "ва̄рр тавас". Авьтмуссе ныдтҍ е̄рркъя скандинавла ко̄һченҍ ме̄рр уж, ко̄нн мӣлльтэ сыйй выйнэнҍ чӯлл Та̄р рынтэ, маӈӈьла сыйй ныдтҍ тэйта рынтэтҍ коаһчешкудтӭнҍ, а маӈӈьла я тэсьт шэ̄ннтма воа̄ллтланҍ.[3]

Кӣллт са̄мь (Та̄рр) я колтта са̄мь (Taarr) кӣлэнҍ нэ̄м шэ̄ннтма ле̄в эфт вуаннтсэсьт: э̄ввтла ныдтҍ са̄мь ко̄һченҍ е̄һк, вӣресь е̄ммьненҍ пуадтма о̄ллматҍ. Та̄ррьмъя кӣллт са̄мь кӣлэсьт тэнн са̄нӭсьт мугка тӣһтмушш элля. Тыгквэннҍ лӣ, го таррьй са̄мь кӣлэсьт "Та̄рра" соа̄нӭнҍ Рӯшше̄ммьне я рӯшшлатҍ ко̄һчешь.[2]

Таввь са̄мь кӣлэсьт, кӣчханна тэнн э̄л, штэ Та̄ре̄ммьне нэ̄мм лӣ Norga, та̄р кӣлл лӣ dárogiella. Мугка шэ лӣ соа̄ййв са̄мь кӣлэсьт, масьт Та̄ре̄ммьне лӣ Nøørje (вай Nöörje рӯһц соа̄менҍ) я та̄р кӣлл лӣ daaroengïele.

Пӣтэ са̄мь я ю̄лев са̄мь кӣлэнҍ Та̄р нэ̄мм лӣ Vuodna, мӣ кӣллтса̄мас лӣ "вӯнн".

Па̄ҋк

[edit | edit source]

Та̄ре̄ммьне роа̄тткъювв 15 па̄ҋҋкэ, кӯгк коаһчьюввэв фюлькэ (та̄рас fylke). Та̄ре̄ммьне фюлькэ ле̄в:

  1. Нордланн
  2. Роммса
  3. Финнма̄ррк
  4. Трёндэлаг
  5. Мёрэ я Ромсдал
  6. Вестланн
  7. Ругаланн
  8. Осло
  9. Эстфолл
  10. Акерсхус
  11. Бускеруд
  12. Вестфолл
  13. Телема̄ррк
  14. Иннландэт
  15. Агдэр

Та̄ре̄ммьне фюлькэ роа̄тткъюввэв 357 коннҍтэ (та̄рас kommuner).

Ню̄ӆч

[edit | edit source]

Ка̄йв

[edit | edit source]

  1. Arealstatistics for Norway 2019. Kartverket, mapping directory for Norway (2019). (кӣһча лӣ нюххчма̄н 25. п. 2019)
  2. 1 2 T. I. Itkonen (1958). Koltan- ja kuolanlapin sanakirja [Колтта- я куэлнэгк са̄мь са̄ннҍнэһкь] , Helsinki: Suomalais-Ugrilainen Seura, 2011: " Tārrᵃ ", лысст 573 (ла̄ннҍт кӣлэсьт, ерманскэ кӣлэсьт)
  3. Поспелов Е. М. Географические названия мира. Топонимический словарь / отв. ред. Р. А. Агеева. — 2-е изд., стереотип. — М.: Русские словари, Астрель, АСТ, 2002. — 512 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-001389-2.