Jump to content

Wp/sjd/Рӯһце̄ммьне

From Wikimedia Incubator
< Wp | sjd
Wp > sjd > Рӯһце̄ммьне
Рӯһце̄ммьне Ко̄нгэссвудт
рӯцас Konungariket Sverige
таввьса̄мас Ruoŧa gonagasriika
соа̄й.-са̄мас Sveerjen gånkarijhke
Фла̄гк Ге̄ррп
Гӣммн: «Du gamla, Du fria»
«То̄нн е̄рркъя ля̄к, то̄нн ва̄ллтъесь ля̄к»

Рӯһце̄ммьне Европа ка̄ртасьт
Ланнҍ кӣлл рӯһц кӣлл
Вуэййвланнҍ Стогкхольм
Ко̄нгэсс Карл XVI Густав
Вуэййвминистэр Ульф Кристэрссон
Парламент спӣкэр Андреас Норлен
Э̄ля ко̄ммтвудт
  • О̄ммп: 450 295 км²
    (55. сайй э̄ллмантэсьт)
  • Ча̄дзь э̄ля (%): 8,97% (2022)
Нарэдт
Е̄ллье числа 10 610 485 ве̄рьт
(2025, рэ̄гкэмма̄нн)[1]
Нарэд сӯгкесьвудт 25 о̄л./км²
Е̄ллей нэ̄м рӯһц, рӯһцла, рӯһцлэнч
Лашшь те̄д
Тӣӈькэ на̄лль рӯһц кро̄на (SEK)
Интэрнэһт-доменн .se
ISO-ко̄дт SE

Рӯһце̄ммьне (рӯцас Sverige, таввьса̄мас Ruoŧŧa, соа̄й.-са̄мас Sveerje вай Svöörje, ю̄л.-са̄мас Svierik, ӯмэса̄мас Ruohtsa, пӣтэса̄мас Sverdji, тарьяс Та̄йя[2]) лӣ воа̄ллтланнҍ Таввял Европасьт Скандинавскэ нёаркэсьт. Рӯһце̄ммьне вуэййвланнҍ я шурьмусс ланнҍ лӣ Стогкхольм. Таввьлэсьт я вуэрьйлэсьт Рӯһце̄ммьнесьт лӣ ре̄ввьн Та̄ре̄ммьненҍ, нуҏьтэсьт со̄нэсьт лӣ ре̄ввьн Ла̄ннҍте̄ммьненҍ. Со̄нн лӣ шурьмусс воа̄ллтланнҍ Скандинавьясьт е̄ммьне э̄ля ко̄ммтвуд я е̄ллье числа мӣлльтэ – Рӯһце̄ммьне территорья лӣ 450 тоа̄фнэдтӭ ве̄рьт км², со̄нэсьт я̄лл е̄намп 10 млн о̄ллмэдтӭ. Кэскэсьт Европа воа̄ллтлэнӭ со̄нн лӣ выдант саесьт е̄ммьне э̄ля ко̄ммтвуд мӣлльтэ.

Рӯһце̄ммьне лӣ Европа Эхтнэг кӯскнэй 1. о̄дтыгкьма̄н пе̄йвэсьт 1995 ыгь райесьт.

Са̄мь Рӯһце̄ммьнесьт

[edit | edit source]

Рӯһце̄ммьнесьт я̄лл 20–40 тфн соа̄ме,[3] е̄нмуссе А̄рьеплӯвв, Е̄ллва̄ррь, Ёгкмоаһкь я Ке̄рэм коанҍтэнҍ, я ныдтҍшэ мудта Норрботтэн лэ̄н поа̄ҋкэнҍ.

Исторья

[edit | edit source]

1397 ыгесьт Рӯһце̄ммьне, Та̄ре̄ммьне я Да̄не̄ммьне лӣйенҍ эфт монарх воа̄лт вӯлленҍ Кальмар уньяе э̄ххтма. Маӈӈа пэ̄ййнэмужэсьт 1523 ыгесьт Рӯһце̄ммьне роа̄тткэй униянҍ, а со̄н о̄дт корэлэнҍ шэнтэ Густав Васа.

1814–1905 ыгенҍ Рӯһце̄ммьне я Та̄ре̄ммьне лӣйенҍ э̄ххтэнҍ воа̄ллтланнӭнҍ Рӯһц-Та̄р Эхтнэгк (офицьяльнэ нэ̄мм лӣ Та̄ре̄ммьне я Рӯһце̄ммьне Э̄ххтма Ко̄нгэссвуд) нэ̄м вӯлленҍ.

Па̄ҋк

[edit | edit source]

Рӯһце̄ммьне роа̄тткъювв 21 лэ̄ннэ (рӯцас län), ко̄йн лӣ 290 коннҍтэ (рӯцас kommun). Рӯһце̄ммьне лэ̄н ле̄в:

  1. Блэкинге
  2. Даларна
  3. Готланд
  4. Гэвлеборг
  5. Халланд
  6. Емтланд
  7. Йёнчёпинг
  8. Кальмар
  9. Крунуберг
  10. Норрботтэн
  11. Сконэ
  12. Стогкхольм
  13. Сёдэрманланд
  14. Уппсала
  15. Вэрмланд
  16. Вестэрботтэн
  17. Вестэрноррланд
  18. Вестманланд
  19. Вестра-Гёталанд
  20. Эребру
  21. Эстэргётланд

Ню̄ӆч

[edit | edit source]

Ка̄йв

[edit | edit source]

  1. Нарэд статистика (эӈгельскэ кӣлэсьт)Statistikmyndigheten SCB. (кӣһча лӣ о̄дтыгкьма̄н 10. п. 2026)
  2. T. I. Itkonen (1958). Koltan- ja kuolanlapin sanakirja [Колтта- я куэлнэгк са̄мь са̄ннҍнэһкь] , Helsinki: Suomalais-Ugrilainen Seura, 2011: " Tā͕i̭ja ", лысст 568 (ла̄ннҍт кӣлэсьт, ерманскэ кӣлэсьт)
  3. ”Samerna i siffror” ['Са̄мь о̄ллмэ числанҍ'] (рӯһц кӣлэсьт)samer.se. Samiskt informationscentrum (Са̄мь те̄дэ цэннтр). (нюххчма̄н 28. п. 2019, ко̄пья архивэсьт)