Wp/qxp/Víctor Humareda

Víctor Humareda Gallegos, Piruw mama llaqtapi expresionista pintor karqan, hinaspapis rurunpi sasachakuyniyuq runa hina riqsichikurqan. Artista marginal nisqa llamkayninpi qawachillarqantaq kikin kawsayninpa upallalla kayninta, llakikuyninta hinaspa tutayaynintapis.

Kawsayninmanta

Humareda paqarisqa Lampa llaqtapi 6 ñiqin ayamarq'a killapi 1920 watapi. Taytan Emilio Humareda Caballero, mamitantaq Eudocia Gallegos Andía karqan. Tawa watayuq kashaspan taytan wañupurqan, yaqapaschá mana munasqa, mana suyasqa hina wawa qhipaikurqan.

1927 watapi llaqta yachanan-wasipi yachapakurqan, ichaqa kinsa kaq wata secundaria nisqapi saqipurqan. Chaypin yachachiq hina qhiparikapurqan. Chay pachapiña Lima llaqtata chayananpaq yuyaymananakurqan, dibujayta, pintayta munaspa.

1939 watapi wasinmanta ayqikuspa Arequipa llaqtaman rirqan. Pisi pachallamantataq Lim Escuela Nacional de Bellas Artes a llaqtaman astakurqan, hatun tiyunkunawan qhipakuspa nisqaman yakurqan. Chaymanta, sasachakuyta qullqimanta tarirqan, hinaspa llank'aymanpis yachapakuymanpis aypanan karqan. Capón nisqa ñanpi puriq, mikhuy wasikunapi sayaykuspa, dibujayta munaspa. Uyakunata ruwaspa qullqita qurqanku hinaspa chaywan mikhurqanpis, qillqanantapis rantirqan.

Huk wata saqirqan yachapakuyninta, ichaqa 1941 watapi kutirqan, José Sabogal umalliq kachaspan. Yachachiqninkunaqa ancha riqsisqa karqan: Julia Codesido, Ricardo Grau, Juan Manuel Ugarte Elespuru .

Llank’asqankuna

1947 watapi yaykuspanmi clasenpi iskay kaqpi churakurqa, hinaspam Argentina nacionman becata chaskirqa, ichaqa saludninraykum chayta aplazarqa. Llaqtanman kutipurqan, chaypitaq paisaje pintaypi tukuy sunqunwan llamk'arqan.

1950 watapi, Buenos Aires llaqtapaq beca nisqata chaskirqan, chaypi Escuela Superior de Bellas Artes de la Nación Ernesto de la Cárcova nisqaman purirqan.

1952 watapi, Lima llaqtaman kutispa, septiembre killapi, Instituto Cultural Peruano-Argentino nisqata kicharirqan. Chaypin, 19 óleokunata qhawarichirqan llaqtantinman.

1956 watapaqqa 21 óleokunata llapanpi rurarqan.

1966 watapi, aswan experienciata mashkhaspan Europaman rirqan, Barcelona llaqtaman, hinaspa Paris llaqtamanpis. Killalla kaspa, llaqtanman kutipusqa. Lima llaqtapi sapallan Exposiciones individuales nisqakunata ruwapurqan: 1966, 1967, 1968, 1970.

Humaredaqa munayllata sapallan tiyarqan, mana uhaqchu nitaq cigarruta pitaqchu, llamp’u sunqu runallan karqan, manan hayk’aqpas allin asichikuyninta chinkachispalla.

Payqa manan mayqinqaq wasipipis takyarqanchu, wakpi wakpi tiyarqan sapa kutillapis, tukuy niray runamasinkunawan.

1983 watapin kunkanpi tumorta operarqanku, qhipa watapitaq laringe nisqatapis, cuerdas vocales nisqatawan hurqupurqanku. Chayraykuqa manan qhiparikurqanchu, llank'arqan astawanraq artista kamayninpi.

Atipasqankuna

1984 watapi julio killapi, Lima llaqta umalliq Alfonso Barrantes, Medalla de la Ciudad utaq Llaqtaq Medallanta qurqan.

Chay wata noviembre killapitaq "Quaternario" aylluta, Puno artistakunawan hatarichirqan, Puno municipal galería nisqapi rikurichirqan.

1986 watapi Centro Cultural, Municipalidad de Miraflores nisqapi 42 óleokunata galeríapi qhawarichirqan. Chay rikuchiytaq "Tributo a Víctor Humareda" sutiyuq k'ancharirqan.

Llamk'ayninkuna

Paypa riqsisqa llamk'ayninkunaqa kayhinam:

Chay camionerokuna
Procesión en Lampa
Arlequín con Puss en Botas
Ñawpa zapatokuna
Don Quijote y Sancho Panza
Urqu puriy (icha Punu supay ) .
Carnaval nisqa
Frailes nisqakuna
Marinera guitarrawan cajónwan ima
Kikinmanta rikch’akuq
Jarana (icha Huklla tuboyuq Callejón ) .
Milagrokunaq Señorninpa procesionnin
Tiyasqa toro maqanakuq
Arlequín uyanta tapakuspa
Marilyn, gramofonowan ñuqawan
Callepi rantikuqkuna
Silvia Kristel sutiyuq warmim
Chay chingana
Uchuraccay
Puente de Suspiros nisqa
Arlequín mandolinawan
Hamlet

Kay k’anchariq artistaqa llapan kawsayninpi yaqa iskay waranqa 2000 lienzokunata, bocetokunatapis ruwarqan.

Wañuynin

Lampa, 6 ñiqin ayamarq'a killapi 1920 watapi - Lima, 21 ñiqin inti raymi killapi 1986 watapi.

1993 watapi, 27 p'unchay agosto killapi, "Fundación Víctor Humareda Gallegos" nisqa Qhatipakuyta qhipariqninkuna rikch'arichirqanku.

Qillqasqakuna

Tauro del Pino, Alberto : Piruwmanta siq'isqa Insiklopedia. Kimsa kaq Edición. Volumen 8. CUARTO/ISQA. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-157-X
Tord, Luis Enrique: Perú suyupi Artes Visuales nisqamanta willakuy . "Historia del Perú, Volumen IX. Procesos y Instituciones" nisqapi churasqa. Lima, Editorial Mejía Baca, 1980 watapi.
Imaymana qillqaqkuna: Piruwpa Hatun Falsificadores . Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-50-8
Moll, Eduardo sutiyuq runa : VICTOR HUMAREDA sutiyuq runa . Banco Industrial de Perú. Libro Qullqi, Lima 1987.
Imaymana qillqaqkuna: HUMAREDA. Piruwmanta Pinturamanta Hatun Yachachiqkuna . Grupo El Comercio nisqa. Lima, 2000. ISBN 978-612-300-004-2
Wuffarden, Luis Eduardo wan Villacorta, Jorge: HUMAREDA Antológico Rikuchiy 1948 - 1986. Perú suyupi Pontifical Católica Hatun Yachay Sunturpa, Interamericano Finanzas Banco nisqap qillqa lluqsichiqnin. Lima llaqtapi, 2003 watapi.
Aramayo, Omar: HUMAREDA . Altiplano suyupi Hatun Yachay Sunturnin. Puno, 2016. ISBN 978-612-4295-62-1