Wp/phr/پوٹھواری ویکیپیڈیا

پوٹھوار (Pothohar) پاکستان دا اک تریخی، جغرافیائی تے ثقافتی خطہ اے جیہڑا صوبہ پنجاب دے شمالی حصے وچ واقع اے۔ ایہ علاقہ اپنی خوبصورت پہاڑیاں، گہریاں کھائیاں، دریاواں، قلعیاں تے بہادر لوکاں دی وجہ توں پوری دنیا وچ مشہور اے۔ پوٹھوار دی مادری زبان پوٹھواری اے، جیہڑی اس خطے دی اصل پہچان اے۔

حدود اربعہ تے جغرافیہ

خطہ پوٹھوار اک سطح مرتفع (Plateau) اے، جیہڑا سمندر دی سطح توں اچی تھاں اپر واقع اے۔

• شمال: اس دے شمال وچ کوہِ ہمالیہ دے دامن تے مری دیاں پہاڑیاں ہن۔
• جنوب: جنوب وچ کوہِ نمک (Salt Range) واقع اے۔
• مشرق تے مغرب: مشرق وچ دریائے جہلم تے مغرب وچ دریائے سندھ وگدا اے۔
• ضلعے: پوٹھوار وچ راولپنڈی، جہلم، چکوال، اٹک، مری تے تلہ گنگ دے ضلعے شامل ہن۔
• زمین: ایتھے دی زمین پتھریلی اے، پر کجھ علاقے بہت زرخیز ہن جتھے کنک، جو تے مونگ پھلی دی کاشت کثرت نال ہوندی اے۔

تریخ تے آثارِ قدیمہ

پوٹھوار دی تریخ ہزاراں سال پرانی اے۔ ماہرینِ آثارِ قدیمہ دے مطابق ایتھے پتھر دے دور دے انساناں دے نشانات ملے ہن۔

• ٹیکسلا: ایہ علاقہ گندھارا تہذیب دا مرکز ریہا اے، جتھے دنیا دی قدیم ترین یونیورسٹی موجود سی۔
• قلعہ روہتاس: شیر شاہ سوری نے ضلع جہلم وچ ایہ عظیم قلعہ بنوایا جیہڑا اج یونیسکو دے عالمی ورثے دا حصہ اے۔
• کٹاس راج: ہندو مت دے قدیم مندر چکوال دے قریب واقع ہن جیہڑے تریخی اہمیت رکھدے ہن۔
• پھپھرا قلعہ تے قلعہ پھروالہ وی پوٹھواری تریخ دے اہم سنگ میل ہن۔

زبان تے ادب

پوٹھواری زبان اس خطے دے لوکاں دے دلاں دی زبان اے۔ اس وچ صوفیانہ کلام دی اک لمبی تریخ اے۔

• میاں محمد بخشؒ: تساں دی کتاب سیف الملوک پوٹھواری ادب دا شاہکار اے۔ تساں نوں "پوٹھوار دا رومی" آکھیا جاندا اے۔
• عوامی موسیقی: پوٹھواری ماہیے، ڈھولے تے بیعت اس خطے دی موسیقی دی جان ہن۔

ثقافت تے طرزِ زندگی

پوٹھوار دے لوک جفاکش، بہادر تے مہمان نواز ہن۔

• پہناوا: روایتی طور اپر مرد لنگی، کرتا تے پگڑی پاندے ہن۔
• کھاݨے: گندم دی روٹی، ساگ، مکھن، لسی تے خاص طور اپر چکوال دی پہلوان ریوڑی مشہور ہن۔
• کھیڈاں: پوٹھوار وچ نیزہ بازی (Tent Pegging)، بیل دوڑ، تے کبڈی بہت شوق نال کھیڈی جاندی اے۔

دفاعی اہمیت

پوٹھوار نوں "غازیوں اور شہیدوں کی سرزمین" آکھیا جاندا اے۔ پاکستان آرمی دے پہلے دو نشانِ حیدر پانے والے جوان: 1. راجہ محمد سرور شہید 2. میجر عزیز بھٹی شہید انہاں دا تعلق وی پوٹھوار نال ای سی۔ ایہ خطہ دفاعِ پاکستان لئی ریڑھ دی ہڈی دی حیثیت رکھدا اے۔

اہم شہر تے قصبے

1. راولپنڈی: پوٹھوار دا سب توں وڈا شہر تے معاشی مرکز۔ 2. جہلم: دربارِ صوفیا تے تریخی قلعیاں دی سرزمین۔ 3. چکوال: اپنی خاص ثقافت تے کٹاس راج مندر لئی مشہور۔ 4. اٹک: دریائے سندھ دے کنارے واقع قدیم شہر۔ 5. گوجر خان: پوٹھواری ادب تے سیاست دا گڑھ۔ 6. کلر سیداں تے کہوٹہ: ایٹمی پروگرام تے تریخی حویلیاں دے حوالے نال مشہور۔

معیشت تے صنعت

پوٹھوار وچ کوہِ نمک دی وجہ توں نمک دی کاناں کھیوڑا وچ موجود ہن۔ اس توں علاوہ سوئی گیس، پٹرولیم تے سیمنٹ دیاں وڈیاں صنعتاں وی ایتھے واقع ہن۔ زراعت دا زیادہ تر انحصار بارشاں اپر ہوندا اے، جس نوں بارانی زراعت آکھیا جاندا اے۔

اختتامیہ

خطہ پوٹھوار اپنی تریخ، زبان تے روایات دی وجہ توں دنیا وچ اک منفرد مقام رکھدا اے۔ ضرورت اس امر دی اے کہ اس دی مادری زبان پوٹھواری نوں فروغ دتا جائے تاں جے آون والیاں نسلاں اپنے ورثے نال جڑیاں رہن۔