Jump to content

Wp/nyn/Zimbabwe

From Wikimedia Incubator
< Wp | nyn
Wp > nyn > Zimbabwe
Zimbabwe
republic, sovereign state, landlocked country, country
part ofSouthern Africa, East Africa Gorora
inception18 April 1980 Gorora
official nameZimbabwe, Zimbabwe, République du Zimbabwe, Rhodesia Gorora
native labelZimbabwe Gorora
participant inKivu conflict Gorora
named afterGreat Zimbabwe Gorora
anthemNational Anthem of Zimbabwe Gorora
cultureculture of Zimbabwe Gorora
motto textUnity, Freedom, Work, Unitat, llibertat, treball, Undeb, Rhyddid, Gwaith Gorora
continentAfrica Gorora
countryZimbabwe Gorora
capitalHarare Gorora
located in time zoneUTC+02:00, Africa/Harare Gorora
coordinate location19°0′0″S 30°0′0″E Gorora
coordinates of easternmost point19°46′35″S 33°3′45″E Gorora
coordinates of northernmost point15°36′41″S 29°49′25″E Gorora
coordinates of southernmost point22°25′15″S 31°18′33″E Gorora
coordinates of westernmost point17°54′34″S 25°14′14″E Gorora
geoshapeData:Zimbabwe.map Gorora
highest pointMount Nyangani Gorora
lowest pointRunde River Gorora
office held by head of statePresident of Zimbabwa Gorora
head of stateEmmerson Mnangagwa Gorora
office held by head of governmentPresident of Zimbabwa Gorora
head of governmentEmmerson Mnangagwa Gorora
legislative bodyParliament of Zimbabwe Gorora
central bankReserve Bank of Zimbabwe Gorora
shares border withZambia, Mozambique, South Africa, Botswana Gorora
driving sideleft Gorora
electrical plug typeAC power plugs and sockets: British and related types, BS 1363 Gorora
replacesSouthern Rhodesia Gorora
studied byZimbabwean studies Gorora
official websitehttps://www.zim.gov.zw/index.php/ Gorora
hashtagZimbabwe Gorora
top-level Internet domain.zw Gorora
flagflag of Zimbabwe Gorora
coat of armscoat of arms of Zimbabwe Gorora
geography of topicgeography of Zimbabwe Gorora
has characteristicpartly free country Gorora
history of topichistory of Zimbabwe Gorora
railway traffic sideleft Gorora
maintained by WikiProjectWikiProject Zimbabwe, WikiProject Countries Gorora
economy of topiceconomy of Zimbabwe Gorora
demographics of topicdemographics of Zimbabwe Gorora
mobile country code648 Gorora
telephone country code+263 Gorora
emergency phone number999, 994, 995, 993 Gorora
licence plate codeZW Gorora
maritime identification digits679 Gorora
Unicode character🇿🇼 Gorora
category for maps or plansCategory:Maps of Zimbabwe Gorora
Commonwealth Sport country codeZIM Gorora
Map
Flag of Zimbabwe
Flag of Zimbabwe
Flag of Zimbabwe
Flag of Zimbabwe

Zimbabwe, omu butongore, Republic of Zimbabwe, n'eihanga eritaine nyanja omu mashuma g'oburugwa-izooba bwa Africa, ahagati y'emigyera ya Zambezi na Limpopo, eri aha nsharo za South Africa omu mashuuma, Botswana omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba, Zambia omu matemba, hamwe na Mozambique omuri burugwa izooba. Orurembo rukuru kandi orurikukirayo obuhango ni Harare, kandi orwa kabiri n'orwa Bulawayo.

Eihanga eririmu abantu 16. abantu obukaikuru 6 kurugirira aha kubara kwa 2024, enganda ezirikukirayo obuhango omuri Zimbabwe n'aba Shona, abarikukora ebicweka 80% by'abantu, barikukuratirwa aba Ndebele ab'omumatemba hamwe n'abandi bantu bakye. Zimbabwe eine endimi z'obutegyeki 16, hamwe n'orungyereza, Shona hamwe na Ndebele ezirikukirayo kukoresibwa munonga. Zimbabwe n'omwebembezi w'ekibiina ky'amahanga geeteeraine, ekibiina ky'entunguuka omu mashuuma ga Afirika, ekibiina ky'amahanga ga Afirika hamwe n'akatare k'amahanga g'oburugwa izooba n'amashuuma ga Afirika.

Ekicweka kikamara obwire buraingwa kirikutuurwamu aba San, kandi kikatuura abantu ba Bantu emyaka nka 2,000 enyimaho. Okutandika omu kyasha kya ikumi na gumwe, abantu ba Shona bakombeka orurembo rwa Great Zimbabwe, orwabaire rumwe aha myanya mikuru y'ebyobushubuzi omuri Afirika omu kyasha kya ikumi na ishatu. Okuruga aho,obugabe bwa Zimbabwe bukatebwaho, bukakuratirwa obugabe bwa Mutaipa na Rozvi. Ekitongore kya Bungyereza ekya South Africa ekya Cecil Rhodes kikasharamu ensharo z'ekicweka kya Rhodesia omuri 1890 obu kyahangura Mashonaland kandi bwanyima omuri 1893, Matabeleland bwanyima y'orutaro rwa Matabele orw'okubanza. Obutegyeki bwa Kampuni bukahwa omuri 1923, obu eihanga rya Bungyereza ryatandika kwebembera nk'eihanga eririkwetegyeka. Omuri 1965,gavumenti y'abajungu abatono ekarangirira okwetegyeka nka Rodezia. Eihanga rikagumira okwebaganisamu kw'amahanga goona hamwe n'orutaro rw'abaheekyera rw'emyaka 15 n'amahe g'abahekyera abairaguju; eki kikarugamu endagaano y'obusingye eyareesireho obugabe bwa Zimbabwe omu kwakana 1980.

Robert Mugabe akahinduka enganzi y'eihanga rya Zimbabwe omuri 1980, ekibiina kye ekya ZANU-PF ku kyasingire akaruuru ka boona ahanyima y'okuhendera kw'obutegyeki bw'abajungu, kandi okuruga obwo n'ekibiina ekirikukizayo amaani omu ihanga. Akaba ari omwebembezi w'eihanga rya Zimbabwe kuruga omuri 1987, bwanyima y'okuhindura engyenderwaho y'eihanga eyabaire eri eya purezidenti, kuhisya obu yarekura omuri 2017. Ahansi y'obutegyeki bwa Mugabe, ab'eby'okwerinda bakategyeka eihanga kandi bakaba nibajunanizibwa aha kuhenda ebiragiro by'obugabe bw'abantu, ekyabaire nikijumirirwa ensi yoona. Kuruga 1997 kuhisya 2008, eby'entatsya bikakyendeera munonga (kandi omu myaka y'ahamuheru, okweyongyera kw'ebbeeyi y'ebintu), n'obu kiraabe kitungire entunguuka y'amaani ahanyima y'okukoresa esente ezindi okwihaho doora ya Zimbabwe. Omuri 2017, ahanyima y'omwaka ogurikuhingura ahari gumwe gw'okwesharinga kurwanisa gavumenti ye hamwe n'ebyenfuna bya Zimbabwe ebyabaire nibikyendeera, Mugabe akarekura obutegyeki. Emmerson Mnangagwa atwire ari omwebembezi w'eihanga rya Zimbabwe.