Jump to content

Wp/nyn/Zambia

From Wikimedia Incubator
< Wp | nyn
Wp > nyn > Zambia
Zambia
sovereign state, republic, landlocked country, country
part ofSouthern Africa Gorora
inception24 October 1964 Gorora
official nameZambia, République de Zambie Gorora
native labelRepublic of Zambia Gorora
named afterZambezi River Gorora
official languageEnglish Gorora
anthemStand and Sing of Zambia, Proud and Free Gorora
cultureculture of Zambia Gorora
motto textOne Zambia, One Nation, Една Замбия, една нация, Una Zàmbia, una nació, Un Sambia, Un Genedl Gorora
continentAfrica Gorora
countryZambia Gorora
capitalLusaka Gorora
located in time zoneUTC+02:00, Africa/Lusaka Gorora
located in/on physical featureSouthern Africa, East Africa, Central Africa Gorora
coordinate location14°0′0″S 28°0′0″E Gorora
coordinates of easternmost point10°34′4″S 33°42′34″E Gorora
coordinates of northernmost point8°16′30″S 30°25′44″E Gorora
coordinates of southernmost point18°4′33″S 26°41′37″E Gorora
geoshapeData:Zambia.map Gorora
highest pointMafinga Central Gorora
lowest pointZambezi River Gorora
basic form of governmentpresidential system, representative democracy Gorora
office held by head of statePresident of Zambia Gorora
head of stateHakainde Hichilema Gorora
office held by head of governmentPresident of Zambia Gorora
head of governmentEdgar Lungu Gorora
executive bodyCabinet of Zambia Gorora
legislative bodyNational Assembly Gorora
central bankBank of Zambia Gorora
currencyZambian Kwacha Gorora
driving sideleft Gorora
electrical plug typeEuroplug, AC power plugs and sockets: British and related types, BS 1363 Gorora
replacesNorthern Rhodesia Gorora
official website Gorora
described at URLhttps://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/za.html, https://www.britannica.com/place/Zambia Gorora
hashtagZambia Gorora
top-level Internet domain.zm Gorora
flagflag of Zambia Gorora
coat of armscoat of arms of Zambia Gorora
geography of topicGeography of Zambia Gorora
has characteristicpartly free country Gorora
history of topichistory of Zambia Gorora
economy of topiceconomy of Zambia Gorora
demographics of topicdemographics of Zambia Gorora
mobile country code645 Gorora
telephone country code+260 Gorora
licence plate codeZ Gorora
maritime identification digits678 Gorora
Unicode character🇿🇲 Gorora
category for maps or plansCategory:Maps of Zambia Gorora
Commonwealth Sport country codeZAM Gorora
Map

Zambia, omu butongore, eihanga rya Zambia, n'eihanga eritarikuhika aha eizooba omuri Afirika eya rwagati, eya mashuuma hamwe n'ey'oburugwa izooba. Nikikira kugambwaho nk'okutuura omu mashuuma ga Afirika eya rwagati nainga mashuuma ga Afirika. Ekateerwaho ensharo omumatemba ga Democratic Republic of Congo, Tanzania omumatemba g'oburengyerwa-izooba, Malawi omumatemba g'oburengyerwa-izooba, Mozambique omumatemba g'oburengyerwa-izooba, Zimbabwe na Botswana omu mashuuma, Namibia omumatemba g'oburengyerwa-izooba, na Angola omumatemba g'obureng Orurembo rwa Zambia orukuru ni Lusaka, oruri omu mashuuma ga Zambia. Abantu baingi nibatuura omuri Lusaka omu mashuuma hamwe n'omuri Copperbelt omu matemba, emyanya y'eby'entaasya y'eihanga.

Ekicweka ekyabaire kirimu abantu ba koisa, kikateganisibwa okujanjaara kw'abantu omu kyasha kya ikumi n'eshatu. Bwanyima y'okutambura kw'Abajungu omu kyasha ky'ekumi na munaana, Bungyereza ekatandika kukoresa obutegyeki bwa Bungyereza obwa Barotziland-North-Western-Rodesia hamwe na North-Eastern-Rodesia aha muheru gw'ekyasha ky'ekumi na mwenda. Ebi bikakwatanisibwa omuri 1911 kutandikaho amatemba ga Rhodesia. Omu bwire bw'amatware, Zambia ekaba neetwarwa abebembezi abaronzirwe kuruga London, barikuhaburwa ekitongore kya Bungyereza ekya South Africa Company.

Ebiro 24 Okwa ikumi omuri 1964 Zambia ekatunga okwetegyeka kuruga omuri Bungyereza nk'eihanga rya Commonwealth, kandi enganzi y'eihanga Kenneth Kaunda niwe yaabaire omwebembezi w'eihanga ry'okubanza. Ekibiina kya Kaunda ekya United National Independence Party (UNIP) kikaguma omu bwebembezi kuruga omuri 1964 kuhisya omuri 1991 kandi akakora omurimo gw'amaani omu by'obutegyeki omu byanga, arikukorengana na United States kuronda oburyo bw'okutereeza entaro omuri Southern Rhodesia (Zimbabwe), Angola, hamwe na Namibia. Kuruga omuri 1972 kuhisya omuri 1991, Zambia ekaba eri eihanga ry'ekibiina kimwe ekya UNIP nk'ekibiina ky'obutegyeki ekiri omu mateeka ahansi y'ekigyendererwa kya "Zambia emwe, eihanga rimwe" ekyateirweho Kaunda. Kaunda akasikirwa Frederick Chiluba owa Social-Democratic Movement for Multi-Party Democracy omuri 1991, okutandika obwire bw'entunguuka omu by'entaasya hamwe n'okugaba gavumenti. Kuruga obwo Zambia ehindukire eihanga eririmu ebibiina by'obutegyeki bingi kandi eretsirweho empindahinduka y'obushoborozi omu busingye.

Zambia eine eby'obuhangwa bingi, otwariiremu eby'obugaiga bw'omu itaka, enyamiishwa, ebibira, amaizi marungi, n'eitaka eririkubaasa kuhinga. [1] Okuruga omu kuteebereza okwahererukireyo omuri 2018, 47. ebicweka mwenda ahari igana by'abantu nibabonabonesibwa obworo bw'emiringo mingi. Akataare k'amahanga g'oburugwa izooba n'amashuuma ga Afirika (COMESA) kari omuri Lusaka.