Wp/nyn/Tito Okello
Tito Lutwa Okello (15 Okwaikumi 1914-3 Okwamukaaga 1996) akaba ari omuserukare kandi omu by'obutegyeki owaabaire omwebembezi wa Uganda owa munaana kuruga 29 Okwamukaaga 1985 kuhisya 26 Okw'okubanza 1986.[1]
Ebirikumukwataho
[edit | edit source]Tito Okello akazarirwa omu maka ga Acholi omuri 1914 omuri Namukora,[2] omu Disiturikiti ya Kitgum.[3]
Akeegaita aha King's African Rifles omu 1940 kandi yaheereza omu kampeyini ya East Africa omu rutaro rw'ensi yoona orwa kabiri. Nk'omuserukare w'amahe, akaba aine emirimo mingi.
Nk'omwe ahabagizi ba purezidenti Milton Obote, Okello akaza omu buzaahe bwanyima y'okwihaho obutegyeki bwe omuri 1971 ekyareteire Idi Amin kuba omutegyeki wa Uganda omusya. Omuri 1972, abahekyera bakatahirira Uganda kwenda kugarura Obote. Okello akaba ari omwe aha beebembezi b'ekibinja ky'abahekyera abaataahirira Masaka.[4]
Okurumba kukasingwa amahe ga Uganda agabaire nigamushagika. Okello akeetaba omu rutaro rwa Uganda na Tanzania. Akaba ari omwe aha bakuru omu mukago ogwabaireho ahagati y'amahe ga Tanzania People's Defence Force hamwe n'amahe ga Uganda National Liberation Army (UNLA) okwiha Amin omu butegyeki omuri 1979. Omuri 1980, Obote akagarurwaho nk'omwebembezi w'eihanga. Okello akatooranwa kuba omuduumizi wa UNLA kuruga 1980 kuhisya 1985[1]