Wp/nyn/Switzerland
| part of | Central Europe |
|---|---|
| inception | 12 September 1848 |
| native label | Schweizerische Eidgenossenschaft, Confédération suisse, Confederazione Svizzera, Confederaziun svizra |
| named after | Canton of Schwyz |
| official language | German, Italian, French, Romansh |
| anthem | Swiss Psalm |
| culture | culture of Switzerland |
| motto | Unus pro omnibus, omnes pro uno |
| motto text | Unus pro omnibus, omnes pro uno |
| continent | Europe |
| country | Switzerland |
| capital | Bern |
| located in time zone | UTC+01:00 |
| located in/on physical feature | Central Europe |
| coordinate location | 46°47′55″N 8°13′55″E |
| coordinates of geographic center | 46°48′4″N 8°13′36″E |
| coordinates of easternmost point | 46°36′55″N 10°29′32″E |
| coordinates of northernmost point | 47°48′0″N 8°34′12″E |
| coordinates of southernmost point | 45°49′5″N 9°1′1″E |
| coordinates of westernmost point | 46°7′57″N 5°57′22″E |
| geoshape | Data:Switzerland.map |
| highest point | Dufourspitze |
| lowest point | Lake Maggiore |
| basic form of government | directorial system, federal republic |
| office held by head of state | Member of the Swiss Federal Council |
| head of state | Swiss Federal Council |
| office held by head of government | President of the Swiss Confederation |
| head of government | Swiss Federal Council |
| executive body | Swiss Federal Council |
| legislative body | Federal Assembly of Switzerland |
| highest judicial authority | Federal Supreme Court of Switzerland |
| central bank | Swiss National Bank |
| currency | Swiss franc |
| foundational text | Federal Charter of 1291, Swiss Federal Constitution |
| driving side | right |
| electrical plug type | Europlug, SN 441011 |
| significant event | introduction of universal suffrage for men and women |
| official website | https://www.admin.ch |
| external data available at URL | https://ld.admin.ch/ |
| hashtag | Switzerland, Schweiz, Suisse, Svizzera, Svizra |
| top-level Internet domain | .ch, .swiss |
| flag | flag of Switzerland, civil ensign of Switzerland |
| coat of arms | Coat of arms of Switzerland |
| geography of topic | geography of Switzerland |
| has characteristic | free country |
| history of topic | history of Switzerland |
| uses | mandatory referendum |
| most populous urban area | Zurich |
| railway traffic side | left, right |
| maintained by WikiProject | WikiProject Switzerland |
| related category | Category:Squares in Switzerland |
| open data portal | opendata.swiss |
| economy of topic | economy of Switzerland |
| demographics of topic | demographics of Switzerland |
| mobile country code | 228 |
| telephone country code | +41 |
| trunk prefix | 0 |
| GS1 country code | 760-769 |
| licence plate code | CH |
| maritime identification digits | 269 |
| Unicode character | 🇨🇭 |
| category for maps or plans | Category:Maps of Switzerland, Category:Old maps of Switzerland |

Switzerland, omu butongore ni Swiss Confederation, n'eihanga eritaine nyanja eririkushangwa aha nkwatanisa ya Buraaya eya rwagati, ey'oburengyerwa-izooba hamwe n'ey'amashuuma ga Buraaya.
Eri aha nsharo za Bugirimaani omu matemba, Bufaransa omu burengyerwizooba, Austria na Liechtenstein omu burugwa izooba, hamwe na Italy omu mashuuma. Switzerland egabaniisibwe ahagati y'enshozi za Swiss Alps, Swiss Plateau, hamwe n'enshozi za Jura; enshozi za Alps zikwatsire ekicweka ky'eihanga rya Switzerland ekirikukira obwingi, kandi abantu miriyoni mwenda abarikukira obwingi nibatuura aha kicweka ekyo, ekirikwakiira endembo zaayo empango hamwe n'emyanya y' [18].
Switzerland n'eihanga rya federo eririmu ebicweka 26, Bern neekora nk'orurembo rwa federo hamwe n'entebe ya gavumenti y'eihanga. [a][2][b]Eihanga niritwariramu ebicweka bina ebikuru eby'endimi n'eby'obuhangwa German, French, Italian, na Romansh ebirikworeka engyenderwaho y'obuhangwa y'endimi nyingi hamwe n'obuhangwa bwingi. N'obu haraabe hariho obuhangwa butarikushushana, ekimanyiso ky'eihanga nikigumizamu kikwataniise, kirikurugirira aha byafaayo, emigasho y'abantu nk'obutegyeki bwa federo hamwe n'obugabe bw'okusharamu, hamwe n'obubonero bwa Alpine. [20][21] Okumanywa kwa Switzerland nikukira orurimi, enganda, hamwe n'ediini, ekirikureetera Switzerland kushoboororwaho nk'eihanga rya Willensnation ("eihanga ry'okwenda") okukira eihanga ry'eihanga. [22]
Switzerland ekaruga omu kibiina kya Swiss Confederacy ekyatandikirwe omu myaka ya ahagati nk'omukago gw'eby'okwerinda n'eby'obushubuzi; Federal Charter eya 1291 neetwarwa nk'ekihandiiko ekirikutandikaho eihanga. Ekibiina kikagumizamu nikyeyongyera n'okunyongyera amaani, oihireho okutiinatiinisa okurikuruga aheeru hamwe n'obutaikirizana omu by'obutegyeki n'amadiini. Okwetegyeka kwa Switzerland kuruga omu Bukama bwa Rooma oburikwera, kukamanywa omu butongore omu busingye bwa Westphalia omuri 1648. Ekitongore kikaba kimwe ahabibiina by'obutegyeki eby'okubanza kandi bikye omu bwire bw'omurembe, kandi nikyo kyonka okwihaho San Marino okuhonokaho omu ntaro za Napoleon. [23]Switzerland ekagumaho nk'eihanga eririkwetegyeka kurunga omuri 1798, obu obuhanguzi bwa Bufaransa bwatahirira kandi bwataho obutegyeki bwa Helvetic Republic. Napoleon akaihamu obutegyeki bwa repubulika omuri 1803 yaagaruraho ekibiina ky'amahanga. Bwanyima y'entaro za Napoleon, Switzerland ekagaruraho enkora yaayo eyabaire etakahikire, kwonka omwaka 1830, ekatunga okwebaganisamu n'obutaikirizana ahagati y'ebibiina by'obugabe n'eby'obutegyeki; eki kikarugamu engyenderwaho nsya omuri 1848, ekatandikaho enkora ya federo eriho hati, hamwe n' Eihanga rigumire ritaine rubaju omu by'okurwanisa kuruga omu kyasha kya 16 kandi tirirwaniire mu ntaro z'amahanga kuruga omuri 1815. Kikegaita aha kakiiko k'amahanga ga Buraaya omuri 1964 hamwe n'ekibiina ky'amahanga geeteeraine omuri 2002, kandi nikigyendera aha biragiro by'aheeru ebirikutwariramu okwejumba omu by'obusingye hamwe n'obwebembezi bw'ensi yoona.
Switzerland nikyo kyaro ky'ekitongore kya Red Cross kandi nikyo kitebe kya ofiisi z'ebitongore ebikuru omunsi yoona, otwariiremu ekibiina ky'ensi yoona ekya WTO, WHO, ILO, FIFA, WEF hamwe n'ekibiina ky'amahanga geeteeraine.
N'emwe aha batandikireho ekibiina kya European Free Trade Association (EFTA), kandi neetaba omu katare kamwe ka Buraaya hamwe n'ekicweeka kya Schengen. Switzerland n'emwe aha mahanga agatunguukire munonga omunsi yoona, n'obugaiga oburikukirayo oburungi buri muntu mukuru, kandi n'eihanga rya munaana eririkusingayo obugaiga bw'omunda buri muntu. [25][26] Nikikora munonga omu bipimo by'amahanga goona, otwariiremu okuhayahayana omu by'entaasya, obwebembezi bwa demokurasiya, hamwe n'obusingye bw'abanyamakuru. Zurich, Geneva na Basel n'ez'omutindo gw'amagara ogurikukirayo oburungi, [27], [28], nobu haraabe hariho ezimwe aha nshohoza y'amagara erikukirayo oburungi. [29].Switzerland eine ebitongore bya banka n'eby'esente eby'obwire buraingwa, amakorero g'eby'emibazi n'eby'obuhangwa, hamwe n'obuhangwa bw'amaani obw'okukora eshaaha, eby'obuhangwa hamwe n'ebya tekinorogye. Nikimanywa ahabw'okukora chocolate hamwe na kkeeki, eby'oburambuzi, hamwe n'okutandikaho ebintu.