Jump to content

Wp/nyn/Switzerland

From Wikimedia Incubator
< Wp | nyn
Wp > nyn > Switzerland
Switzerland
state, landlocked country, confederation, federation, sovereign state, country
part ofCentral Europe Gorora
inception12 September 1848 Gorora
native labelSchweizerische Eidgenossenschaft, Confédération suisse, Confederazione Svizzera, Confederaziun svizra Gorora
named afterCanton of Schwyz Gorora
official languageGerman, Italian, French, Romansh Gorora
anthemSwiss Psalm Gorora
cultureculture of Switzerland Gorora
mottoUnus pro omnibus, omnes pro uno Gorora
motto textUnus pro omnibus, omnes pro uno Gorora
continentEurope Gorora
countrySwitzerland Gorora
capitalBern Gorora
located in time zoneUTC+01:00 Gorora
located in/on physical featureCentral Europe Gorora
coordinate location46°47′55″N 8°13′55″E Gorora
coordinates of geographic center46°48′4″N 8°13′36″E Gorora
coordinates of easternmost point46°36′55″N 10°29′32″E Gorora
coordinates of northernmost point47°48′0″N 8°34′12″E Gorora
coordinates of southernmost point45°49′5″N 9°1′1″E Gorora
coordinates of westernmost point46°7′57″N 5°57′22″E Gorora
geoshapeData:Switzerland.map Gorora
highest pointDufourspitze Gorora
lowest pointLake Maggiore Gorora
basic form of governmentdirectorial system, federal republic Gorora
office held by head of stateMember of the Swiss Federal Council Gorora
head of stateSwiss Federal Council Gorora
office held by head of governmentPresident of the Swiss Confederation Gorora
head of governmentSwiss Federal Council Gorora
executive bodySwiss Federal Council Gorora
legislative bodyFederal Assembly of Switzerland Gorora
highest judicial authorityFederal Supreme Court of Switzerland Gorora
central bankSwiss National Bank Gorora
currencySwiss franc Gorora
foundational textFederal Charter of 1291, Swiss Federal Constitution Gorora
driving sideright Gorora
electrical plug typeEuroplug, SN 441011 Gorora
significant eventintroduction of universal suffrage for men and women Gorora
official websitehttps://www.admin.ch Gorora
external data available at URLhttps://ld.admin.ch/ Gorora
hashtagSwitzerland, Schweiz, Suisse, Svizzera, Svizra Gorora
top-level Internet domain.ch, .swiss Gorora
flagflag of Switzerland, civil ensign of Switzerland Gorora
coat of armsCoat of arms of Switzerland Gorora
geography of topicgeography of Switzerland Gorora
has characteristicfree country Gorora
history of topichistory of Switzerland Gorora
usesmandatory referendum Gorora
‎most populous urban areaZurich Gorora
railway traffic sideleft, right Gorora
maintained by WikiProjectWikiProject Switzerland Gorora
related categoryCategory:Squares in Switzerland Gorora
open data portalopendata.swiss Gorora
economy of topiceconomy of Switzerland Gorora
demographics of topicdemographics of Switzerland Gorora
mobile country code228 Gorora
telephone country code+41 Gorora
trunk prefix0 Gorora
GS1 country code760-769 Gorora
licence plate codeCH Gorora
maritime identification digits269 Gorora
Unicode character🇨🇭 Gorora
category for maps or plansCategory:Maps of Switzerland, Category:Old maps of Switzerland Gorora
Map

Switzerland, omu butongore ni Swiss Confederation, n'eihanga eritaine nyanja eririkushangwa aha nkwatanisa ya Buraaya eya rwagati, ey'oburengyerwa-izooba hamwe n'ey'amashuuma ga Buraaya.

Eri aha nsharo za Bugirimaani omu matemba, Bufaransa omu burengyerwizooba, Austria na Liechtenstein omu burugwa izooba, hamwe na Italy omu mashuuma. Switzerland egabaniisibwe ahagati y'enshozi za Swiss Alps, Swiss Plateau, hamwe n'enshozi za Jura; enshozi za Alps zikwatsire ekicweka ky'eihanga rya Switzerland ekirikukira obwingi, kandi abantu miriyoni mwenda abarikukira obwingi nibatuura aha kicweka ekyo, ekirikwakiira endembo zaayo empango hamwe n'emyanya y' [18].

Switzerland n'eihanga rya federo eririmu ebicweka 26, Bern neekora nk'orurembo rwa federo hamwe n'entebe ya gavumenti y'eihanga. [a][2][b]Eihanga niritwariramu ebicweka bina ebikuru eby'endimi n'eby'obuhangwa German, French, Italian, na Romansh ebirikworeka engyenderwaho y'obuhangwa y'endimi nyingi hamwe n'obuhangwa bwingi. N'obu haraabe hariho obuhangwa butarikushushana, ekimanyiso ky'eihanga nikigumizamu kikwataniise, kirikurugirira aha byafaayo, emigasho y'abantu nk'obutegyeki bwa federo hamwe n'obugabe bw'okusharamu, hamwe n'obubonero bwa Alpine. [20][21] Okumanywa kwa Switzerland nikukira orurimi, enganda, hamwe n'ediini, ekirikureetera Switzerland kushoboororwaho nk'eihanga rya Willensnation ("eihanga ry'okwenda") okukira eihanga ry'eihanga. [22]

Switzerland ekaruga omu kibiina kya Swiss Confederacy ekyatandikirwe omu myaka ya ahagati nk'omukago gw'eby'okwerinda n'eby'obushubuzi; Federal Charter eya 1291 neetwarwa nk'ekihandiiko ekirikutandikaho eihanga. Ekibiina kikagumizamu nikyeyongyera n'okunyongyera amaani, oihireho okutiinatiinisa okurikuruga aheeru hamwe n'obutaikirizana omu by'obutegyeki n'amadiini. Okwetegyeka kwa Switzerland kuruga omu Bukama bwa Rooma oburikwera, kukamanywa omu butongore omu busingye bwa Westphalia omuri 1648. Ekitongore kikaba kimwe ahabibiina by'obutegyeki eby'okubanza kandi bikye omu bwire bw'omurembe, kandi nikyo kyonka okwihaho San Marino okuhonokaho omu ntaro za Napoleon. [23]Switzerland ekagumaho nk'eihanga eririkwetegyeka kurunga omuri 1798, obu obuhanguzi bwa Bufaransa bwatahirira kandi bwataho obutegyeki bwa Helvetic Republic. Napoleon akaihamu obutegyeki bwa repubulika omuri 1803 yaagaruraho ekibiina ky'amahanga. Bwanyima y'entaro za Napoleon, Switzerland ekagaruraho enkora yaayo eyabaire etakahikire, kwonka omwaka 1830, ekatunga okwebaganisamu n'obutaikirizana ahagati y'ebibiina by'obugabe n'eby'obutegyeki; eki kikarugamu engyenderwaho nsya omuri 1848, ekatandikaho enkora ya federo eriho hati, hamwe n' Eihanga rigumire ritaine rubaju omu by'okurwanisa kuruga omu kyasha kya 16 kandi tirirwaniire mu ntaro z'amahanga kuruga omuri 1815. Kikegaita aha kakiiko k'amahanga ga Buraaya omuri 1964 hamwe n'ekibiina ky'amahanga geeteeraine omuri 2002, kandi nikigyendera aha biragiro by'aheeru ebirikutwariramu okwejumba omu by'obusingye hamwe n'obwebembezi bw'ensi yoona.

Switzerland nikyo kyaro ky'ekitongore kya Red Cross kandi nikyo kitebe kya ofiisi z'ebitongore ebikuru omunsi yoona, otwariiremu ekibiina ky'ensi yoona ekya WTO, WHO, ILO, FIFA, WEF hamwe n'ekibiina ky'amahanga geeteeraine.

N'emwe aha batandikireho ekibiina kya European Free Trade Association (EFTA), kandi neetaba omu katare kamwe ka Buraaya hamwe n'ekicweeka kya Schengen. Switzerland n'emwe aha mahanga agatunguukire munonga omunsi yoona, n'obugaiga oburikukirayo oburungi buri muntu mukuru, kandi n'eihanga rya munaana eririkusingayo obugaiga bw'omunda buri muntu. [25][26] Nikikora munonga omu bipimo by'amahanga goona, otwariiremu okuhayahayana omu by'entaasya, obwebembezi bwa demokurasiya, hamwe n'obusingye bw'abanyamakuru. Zurich, Geneva na Basel n'ez'omutindo gw'amagara ogurikukirayo oburungi, [27], [28], nobu haraabe hariho ezimwe aha nshohoza y'amagara erikukirayo oburungi. [29].Switzerland eine ebitongore bya banka n'eby'esente eby'obwire buraingwa, amakorero g'eby'emibazi n'eby'obuhangwa, hamwe n'obuhangwa bw'amaani obw'okukora eshaaha, eby'obuhangwa hamwe n'ebya tekinorogye. Nikimanywa ahabw'okukora chocolate hamwe na kkeeki, eby'oburambuzi, hamwe n'okutandikaho ebintu.