Wp/nyn/Ntungamo
| country | Uganda |
|---|---|
| capital of | kamukamua Dalton |
| located in the administrative territorial entity | kamukamua Dalton |
| located in time zone | UTC+03:00 |
| coordinate location | 0°54′0″S 30°16′0″E, 0°52′55″S 30°15′55″E |
Ntungamo n'orurembo omu kicweka ky'oburengyerwa-izooba bwa Uganda. N'orurembo orurikukirayo obuhango omu disiturikiti ya Ntungamo kandi n'omwanya gw'ekitebe kya disiturikiti.[1]
Eby'obuhangwa
[edit | edit source]Ntungamo eri kiromita nka 65 (mayiro 40) omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bw'orurembo rwa Mbarara, orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ky'oburengyerwa-izooba bwa Uganda.[2] Ni kiromita nka 78 (mayiro 48), aha ruguuto, omu matemba g'oburugwizooba bw'orurembo rwa Kabale, aha ruguuto rwa MbararaNtungamoKabaleKatuna.[3] Obutebeekanisa bw'orurembo ni 0°52'55. 0"S, 30°15'55. 0"E (Latitude:-0. 881944; Longitude :30. 265,278).[4]
Okushwijuma
[edit | edit source]Ntungamo n'orurembo orurikukurakurana, nirushangwa aha ruguuto orurikuruga Mbarara kuza Kabale. Oruguuto orukozirwe kolaasi niruruga Ntungamo kuza Rukungiri. Orurembo, okuruga Okwaikumi na kumwe 2013, rukaba nirurwanagana n'entunguuka y'amaani, obuyonjo hamwe n'oburemeezi bw'amaizi.[5]
Omuhendo gw'abantu
[edit | edit source]Okubara abantu omu mwaka gwa 2002 kukareeta abantu 13,320. Omuri 2010, ekitongore ky'ebibaro ekya Uganda Bureau of Statistics (UBOS) kikateebereza ngu abantu bakaba bari 16,100. Omuri 2011, UBOS ekateebereza ngu omubare gw'abantu abari ahagati y'omwaka gukaba guri 16,400.[6] Omuri 2014, okubara abantu omu ihanga ryona okwakozirwe omu kwezi kwamunaana omwaka ogwo, kukareetaho abantu 18,854.[7]
Omuri 2015, omuhendo gw'abantu omu Munisipaali y'e Ntungamo gukaba nigubarwa nka 31,700. Omuri 2020, omubare gw'abantu omu tawuni gukaba guri 38,800. Kikateberezibwa ngu omubare gw'abantu omu tawuni ya Ntungamo gukaba nigweyongyera ahamuhendo gwa 1. obuchweka 9 ahari igana, ahagati ya 2015 na 2020.[8]
| Omwaka | Abantu | ±% |
|---|---|---|
| 2002 | 13,320 | — |
| 2010 | 16,100 | +20.9% |
| 2011 | 16,400 | +1.9% |
| 2014 | 18,854 | +15.0% |
| 2015 | 31,700 | +68.1% |
| 2020 | 38,800 | +22.4% |
Enshonga z'omugasho
[edit | edit source]Ebintu ebindi ebirikugyenda omu maisho biri omunda nainga haihi n'ekibuga:[5]
- Ofiisi za Ntungamo Town Council
- Ntungamo Central Market
- Karegyeya Rock Shelter
- Itojo Hospital, eirwariro rya gavumenti eririmu ebitanda 120 erya minisiture y'eby'amagara eya Uganda, kandi erikwebemberwa obwebembezi bwa Disiturikiti ya Ntungamo.
- Nikishangwa kiromita 22 (mayiro 14), omu matemba g'oburugwa izooba bwa Ntungamo, aha ruguuto orurikuruga Mbarara kuza Kabale.
- Oruguuto rwa Ntungamo-Rukungiri, oruguuto rwa tarmac, nirutandikira aha kandi rukahendera omuri Rukungiri, kiromita 51 (32 mi) omu matemba g'oburengyerwa-izooba.[9]
- Oruguuto rwa MbararaNtungamoKabaleKatuna niruraba omu rurembo omu matemba g'oburengyerwa-izooba.
- 99. 3 Reediyo Ankole, reediyo y'omukyanga erikushagika omuri Ntungamo hamwe na disiturikiti eziri haihi omuri Runyankore/Rukiga, Kinyarwanda hamwe n'orungyereza
Notable people
[edit | edit source]Eriya Kategaya, ow'eby'obutegyeki kandi omunyabiragiro, akazaarwa, yaayororwa kandi yaaziikwa aha Janet Museveni, ow'eby'obutegyeki kandi omukazi wa purezidenti Yoweri Museveni, akazaarwa Aha omuri 1948 Yoweri Museveni, omwebembezi w'amahe kandi ow'eby'obutegyeki, omwebembezi w'eihanga rya Uganda kuruga 1986; we n'omukazi we baine amaka omu rurembo[2]
Ebihandiiko ebirikugawaho
[edit | edit source]- ↑ http://citypopulation.de/Uganda-Cities.html
- 1 2 https://www.google.com/maps/dir/Mbarara/Ntungamo/@-0.7390075,30.1790122,10z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x19d91bb20d9cd3e3:0x883a0deaec00c519!2m2!1d30.6545022!2d-0.6071596!1m5!1m1!1s0x19d94e9229d01701:0x49954e18aeb841fe!2m2!1d30.2656955!2d-0.8750755!3e0
- ↑ https://www.google.com/maps/dir/Kabale/Ntungamo/@-1.0687243,29.9842647,11z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x19dc0de1b5440c5d:0xda36f40463e495df!2m2!1d29.9856157!2d-1.241956!1m5!1m1!1s0x19d94e9229d01701:0x49954e18aeb841fe!2m2!1d30.2656955!2d-0.8750755!3e0
- ↑ https://www.google.com/maps/place/0%C2%B052'55.0%22S+30%C2%B015'55.0%22E/@-0.3843302,30.0492429,8z/data=!4m2!3m1!1s0x0:0x0
- 1 2 http://www.newvision.co.ug/news/649251-ntungamo-s-growth-blind-to-hygiene.html
- ↑ https://web.archive.org/web/20140707231502/http://www.ubos.org/onlinefiles/uploads/ubos/pdf%20documents/TP52010.pdf
- ↑ http://citypopulation.de/Uganda-Cities.html
- ↑ https://www.citypopulation.de/en/uganda/western/admin/ntungamo/SC0814__ntungamo/
- ↑ https://www.google.com/maps/dir/Ntungamo/Rukungiri/@-0.8360462,29.95519,11z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x19d94e9229d01701:0x49954e18aeb841fe!2m2!1d30.2656955!2d-0.8750755!1m5!1m1!1s0x19deb88727232873:0xb12d21f57a49f851!2m2!1d29.924903!2d-0.7911388!3e0