Wp/nyn/Nebbi District
Disiturikiti ya Nebbi ni disiturikiti eri omu matemba ga Uganda.Neyekwetwa eiziina ry'orurembo rwayo oruhango, orw'eby'obushubuzi hamwe n'obwebembezi, Nebbi, ahu ekitebe kikuru kya disiturikiti kiri.
Omwanya
[edit | edit source]Disiturikiti ya Nebbi eine ensharo na disiturikiti ya Madi Okollo omu matemba ga Uganda, disiturikiti ya Pakwach omu burugw-izooba, Democratic Republic of Congo (DRC) omu mashuuma hamwe na disiturikiti ya Zombo omu burengyerwa-izooba.[1] Nebbi, ahu ekitebe kikuru kya disiturikiti kiri kiromita nka 77 (mayiro 48), aha ruguuto, omu mashuuma g'oburugwa-izooba bwa Arua, niryo tauni erikukirayo obuhango omu kicweka ekyo.[2]kodineeti za disiturikiti ni:02 27N, 31 15E (Latitude:2). 4500; Oburingwa:31. 2500.
Okushwijuma
[edit | edit source]Disiturikiti eine omwanya gumwe (Padyere). Omuri 2010, Okoro County ekatanurwa aha Disiturikiti ya Nebbi, kukora Disiturikiti ya Zombo, kandi omuri 2017, (Jonam) eyabaire eri emwe aha magomborora agakozire Nebbi, ekiyahwa ahari Nebbi, okukora Disiturikiti ya Pakwach. Hariho ekishaayi ky'enyonyi kikye haihi na Nebbi ekirikubaasa kuhikwaho orikukoresa enyonyi z'eby'obushubuzi kuruga aha kishayi ky'enyonyi Entebbe. Oruguuto rw'egaari y'omwika orutakatambwire kumara emyaka mingi rukaba nirunywaniisa disiturikiti n'egaari y'omwika yoona eya Uganda.
Hariho ekitebe kikuru ky'abakaturiki omuri Nebbi, hamwe n'obureeberezi bw'abakurisitaayo omuri Goli, orurembo oruri aha nsharo na Democratic Republic of Congo, kiromita nka 15 (9. 3 mi), aha ruguuto rw'amashuuma ga Nebbi. Biishopu w'okubanza ow'obureeberezi bw'abakurisitaayo omuri Nebbi ni Henry Luke Orombi, owaabaire ari ishe abareeberezi w'ekanisa ya Uganda. Bishopu w'okubanza ow'obureeberezi bw'abakaturiki omuri Nebbi ni John Baptist Odama. Obwahati ni ishe abareeberezi w'obureeberezi bw'abakaturiki omuri Gulu
Omuhendo gw'abantu
[edit | edit source]Okubara abantu okwabaireho omuri 1991 kukateebereza ngu abantu ba disiturikiti bakaba bari 185,550. Okubara abantu okwabaireho omu mwaka gwa 2002 kukatebeekanisa abantu ba disiturikiti nka 226,310. Okweyongyera kw'omuhendo gw'abantu omu disiturikiti buri mwaka, kukaba kuri aha bicweka 2.7 ahari igana. Omuri 2012, abantu omu disiturikiti ya Nebbi bakaba bari 346,200.[3]Emihendo yoona n'ey'okuteebereza.
Enganda z'abantu ba Nebbi
[edit | edit source]Abantu b'enganda ezirikukira obwingi omu disiturikiti n'aba Alur, kandi endimi ezirikugambwa n'ez'aba Alur.
Ekikura ky'abantu
[edit | edit source]Abaishiki nibakira kushwerwa bakiri bato kandi tibarikumarayo ebigyezo bya purayimare.[4]Omuri 2018 omuhendo gw'abaishiki kuruga omu mashomero gukaba guri ebicweka 64 ahari igana.[4]
Emirimo y'eby'entasya
[edit | edit source]Eby'obuhingi n'oburiisa hamwe n'eby'obushohi nibyo bikorwa ebikuru omu disiturikiti. Ebihingwa ebirikuhingwa harimu:[5]
- Omwani
- Amajani
- Pamba
- Muhogo
- Emondi
- Ebitakuri
- Omugusha
- Oburo
- Obucoori
- Omuceeri
- Simusimu
- Amacanda
- Soyabini
- Okura
- Enyanya
- kabeegi
- Obutunguru
- Emboga ziriragura
- Enanasi
- Emicungwa
- Emiyembe
- eshenda
Okujuba omu nyanja ya Albert hamwe na Albert Nile nikukorwa munonga ahabw'eby'okurya hamwe n'eby'obushubuzi. Ebika by'ebyenyanja ebirikukira kubaho harimu Nile Perch (Lates Niloticus) hamwe na tilapia (Oreochromis Niloticus). Emigyera y'omubyaro omu disiturikiti nka Nyagak na Namrwodho, nayo neehereza abo abari hare n'enyanja Albert hamwe n'omugyera Nile emigisha y'okushoha.
Obwebembezi
[edit | edit source]Omuri 2019, omujwekyerwa w'ekyanga omu ishengyero akaba ari Rama Jacqueline Aol.[4]
Reeba n'ebi
[edit | edit source]- Nebbi
- West Nile sub-region
- Northern Region, Uganda
- Districts of Uganda
Ebihandiiko ebirikugambwaho
[edit | edit source]- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Nebbi_District#cite_note-1
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Nebbi_District#cite_note-2
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Nebbi_District#cite_note-3
- 1 2 3 https://en.wikipedia.org/wiki/Nebbi_District#cite_note-Mon_2019-4
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Nebbi_District#cite_note-5