Jump to content

Wp/nyn/Maria Kiwanuka

From Wikimedia Incubator
< Wp | nyn
Wp > nyn > Maria Kiwanuka
Maria Kiwanuka
human
sex or genderfemale Gorora
country of citizenshipUganda Gorora
given nameMaria Gorora
family nameKiwanuka Gorora
date of birth12 May 1955 Gorora
place of birthKampala Gorora
languages spoken, written or signedEnglish Gorora
occupationeconomist, politician, businessperson, entrepreneur, minister Gorora
position heldFinance Minister of Uganda Gorora
educated atLondon School of Economics and Political Science, Makerere University, London Business School, Gayaza High School Gorora
residenceKololo Gorora
start of work period1984 Gorora
affiliation stringMinistry of Finance, Planning and Economic Development of Uganda Gorora
ethnic group Gorora
participant inWorld Economic Forum Annual Meeting 2014 Gorora

Maria Kiwanuka (akazaarwa ebiro 12 Okwa kataano omuri 1955) n'omunyayuganda omukugu omu by'entaasya, omushaija w'eby'obushubuzi kandi omunyabyabutegyeki owaabaire ari minisita w'eby'esente omu kabineti ya Uganda kuruga ebiro 27 Okwa kataano omuri 2011 kuhisya ekiro 1 Okwa kashatu omuri 2015.[1][2]Kuruga omuri 2015 atwire ari omuhabuzi mukuru wa purezidenti wa Uganda aha nshonga z'esente, arikukurira ebitongore bya Bretton Woods.[3]

Okushwijuma

[edit | edit source]

Atakatoorainwe kuba minisita, akaba ari mukuru wa reediyo y'okubanza hamwe na munyanya waayo reediyo ya kabiri, erikwetwa Akaboozi FM, omu Uganda, eka ye erikukizayo emigabo mingi. Akakora nk'omwebembezi w'ekibiina kya Aga Khan Foundation (East Africa), Nabagereka Development Trust, Nkumba University, Uganda Development Bank na Stanbic Bank Uganda Limited.[4]

Akaheereza aha kakiiko ka banka ya Stanbic Bank Uganda kuruga omuri 2009 kuhisya omuri 2011. Bwanyima y'okuheereza nka mukuru w'entebe y'akakiiko ka United Bank for Africa Uganda Limited kumara emyaka mingi, Maria akatooranwa aha kakiiko ka Standard Chartered Uganda omu kwa kataano omuri 2021.[5]

Ebyafaayo n'obwegyese

[edit | edit source]

Akazaarwa omuri Kampala, orurembo rwa Uganda orukuru ebiro 12 Okwa kataano omuri 1955.[6]Maria Kiwanuka akashomera Gayaza High School, eishomero ry'ekitiinisa ery'abaishiki boona, erishangwa kiromita nka 26 (mayiro 16), aha ruguuto, omu matemba g'oburengyerwa-izooba bwa Kampala, yaatandika emishomo ye omuri 1973. Omuri 1974 akaza omu yunivaasite ya Makerere, eitendekyero ry'eby'obwegyese ery'ahaiguru erikukirayo obukuru omu Uganda. Akajwara diguri y'eby'obushubuzi omuri 1977. Bwanyima akagumizamu n'obwegyese bwe aha eishomero rya London Business School omuri United Kingdom, yaatunga diguri ya Master of Business Administration (MBA).[7]

Obumanyirizi bw'emirimo

[edit | edit source]

Okutandika nka 1980, akakora kumara emyaka erikurenga ikumi na banka y'ensi yoona, nk'omuhangu omu by'entaasya n'eby'esente omu kicweka ky'oburugwa-izooba bwa Asia n'amashuuma ga Afirika. Okukira munonga akakwata aha purogyekiti omuri Burma, Malawi, Swaziland na Uganda. Bwanyima y'okuruga omu kitongore kya banka y'ensi yoona, akagaruka omu Uganda yaaza omu by'obushuubuzi. Ari hamwe n'abantu b'omuka ye, akatandikaho bizinesi omu by'empurizana, okushohoza ebitabo, eby'obushubuzi hamwe n'eby'obushuubuzi. Akozire nk'omuhabuzi w'eby'empiiha owa Nabagereka wa Buganda kuruga aha ntandikwa y'emyaka ya 2000.[8] Omu mpindahinduka ya kabineti eyabaireho ebiro 1 okwa kashatu omuri 2015 akaruga omu kabineti yaatooranwa nk'omuhabuzi mukuru omu by'esente owa purezidenti.[3]

Amazire emyaka mingi ari omwebembezi w'akakiiko ka banka ya Stanbic Bank Uganda Limited, Aga Khan Foundation, Yunivasite ya Nkumba na Uganda Development Bank.[9] Kuruga yaaruga omu kabineti ya Uganda omuri 2015, akozire nka mukuru w'entebe y'akakiiko ka United Bank for Africa Uganda Limited. Okuruga Okwa kataano omuri 2022, akashutama aha kakiiko ka Standard Chartered Uganda, nk'omwebembezi w'eihanga, kuruga Okwa kataano omuri 2021.[10] Omu kwezi kwa kataano omuri 2022, Maria Kiwanuka akatooranwa nk'omukuru w'akakiiko omu kitongore kya Airtel Mobile Commerce Uganda Limited (AMCUL), ekirikukwatanisa na Airtel Uganda kandi ekirikuheereza Airtel Money Uganda.[11]

Ebirikumukwataho

[edit | edit source]

Ashwereirwe Mohan Kiwanuka, orikukurira ekitongore kya Oscar Industries Limited. Omuri 2007, emyaka ena atakatoorainwe kuba minisita w'eby'esente, iba akahandiikwa nk'omwe aha bantu abagaiga omu Uganda.[12][13]

Reeba n'ebi

[edit | edit source]

Ebihandiiko ebirikugambwaho

[edit | edit source]
  1. Buufu, Emma. "Why Uganda ranks highly in tax administration | supplements"
  2. "Comprehensive List of New Cabinet Appointments And Dropped Ministers". New Vision via Facebook.com. 27 May 2011. Retrieved 1 March 2015.
  3. 1 2 "Full Cabinet List As At 1 March 2015" (PDF). Daily Monitor (Kampala). 1 March 2015. Archived from the original (PDF) on 9 July 2017. Retrieved 1 March 2015.
  4. London Business School (December 2021). "Maria Kiwanuka MSc14(1981): Senior Advisor To The President of Uganda". London Business School. Archived from the original on 2 December 2021. Retrieved 2 December 2021.
  5. Godfrey Ivudria (20 May 2021). "Standard Chartered Appoints Maria Kiwanuka". Business Week Uganda. Kampala, Uganda. Archived from the original on May 20, 2021. Retrieved 2 December 2021.
  6. "Profile At Uganda Parliament Website". Parliament of Uganda. Archived from the original on 27 May 2016. Retrieved 16 July 2014.
  7. Mutenza, W (30 September 2011). "The East Africa's 10 Most Powerful Women". ThePromota.Co.Uk. Retrieved 16 July 2014.
  8. Daniel Kalinaki (30 May 2012). "The Life And Mindset of A Finance Minister". Africareview.com. Archived from the original on 22 July 2015. Retrieved 16 July 2014.
  9. Uganda Bettors Association (2017). "Inspiring Story Of Maria Kiwanuka, How She Built Her Multi-Billion Empire". UgandaBettorsAssociation.com. Kampala, Uganda. Archived from the original on 16 October 2022. Retrieved 8 April 2022.
  10. Godfrey Ivudria (20 May 2021). "Standard Chartered Appoints Maria Kiwanuka". East African Business Week. Uganda. Archived from the original on May 20, 2021. Retrieved 8 May 2022.
  11. Javira Ssebwami (5 May 2022). "Former Finance Minister, Maria Kiwanuka named board chair of Airtel Mobile Commerce". PML Daily. Kampala, Uganda. Retrieved 8 May 2022.
  12. Michael Kanaabi, and Ssebidde Kiryowa (2008). "The Deepest Pockets". New Vision Mobile. Archived from the original on 21 October 2014. Retrieved 16 July 2014.
  13. Akumu, Patience (1 January 2013). "Celebrating The Men Behind Successful Women". The Observer (Uganda). Retrieved 16 July 2014.