Jump to content

Wp/nyn/Liberia

From Wikimedia Incubator
< Wp | nyn
Wp > nyn > Liberia
Liberia
sovereign state, country
inception7 January 1822 Gorora
official nameRepubblica di Libèria, Liberia, la République du Libéria Gorora
native labelRepublic of Liberia Gorora
participant inSecond Liberia War Gorora
official languageEnglish Gorora
anthemAll Hail, Liberia, Hail! Gorora
cultureculture of Liberia Gorora
motto textThe Love Of Liberty Brought Us Here, Любовта към свободата ни доведе тук, Ein Cariad at Ryddid a Ddaeth a Ni Yma Gorora
continentAfrica Gorora
countryLiberia Gorora
capitalMonrovia Gorora
located in time zoneUTC±00:00, Africa/Monrovia Gorora
located in or next to body of waterAtlantic Ocean Gorora
located in/on physical featureWest Africa Gorora
coordinate location6°32′0″N 9°45′0″W Gorora
coordinates of easternmost point5°20′3″N 7°22′4″W Gorora
coordinates of northernmost point8°33′0″N 9°46′12″W Gorora
coordinates of southernmost point4°21′10″N 7°37′3″W Gorora
coordinates of westernmost point6°55′28″N 11°29′57″W Gorora
geoshapeData:Liberia.map Gorora
highest pointMount Wuteve Gorora
lowest pointAtlantic Ocean Gorora
basic form of governmentpresidential system, constitutional republic, Herrenvolk democracy, republic Gorora
office held by head of statePresident of Liberia Gorora
head of stateJoseph Boakai Gorora
office held by head of governmentPresident of Liberia Gorora
head of governmentJoseph Boakai Gorora
legislative bodyLegislature of Liberia Gorora
highest judicial authoritySupreme Court of Liberia Gorora
central bankCentral Bank of Liberia Gorora
currencyLiberian dollar Gorora
shares border withGuinea, Sierra Leone, Ivory Coast Gorora
coextensive withAfrica/Monrovia Gorora
driving sideright Gorora
electrical plug typeNEMA 1-15, NEMA 5-15, Europlug, Type E, Schuko Gorora
replacesColony of Liberia, Republic of Maryland Gorora
studied byLiberian studies Gorora
hashtagLiberia Gorora
top-level Internet domain.lr Gorora
flagflag of Liberia Gorora
coat of armscoat of arms of Liberia Gorora
geography of topicGeography of Liberia Gorora
has characteristicpartly free country Gorora
history of topichistory of Liberia Gorora
economy of topiceconomy of Liberia Gorora
demographics of topicdemographics of Liberia Gorora
mobile country code618 Gorora
telephone country code+231 Gorora
emergency phone number911, 114 Gorora
licence plate codeLB Gorora
maritime identification digits636, 637 Gorora
Unicode character🇱🇷 Gorora
category for maps or plansCategory:Maps of Liberia Gorora
Map

Liberia, omu butongore, Republic of Liberia, n'eihanga eriri aha nyanja y'oburengyerwa-izooba bwa Africa. Kiri aha nsharo za Sierra Leone omu matemba g'oburengyerwizooba, Guinea omu matemba g'oburengyerwizooba, Ivory Coast omu burugwa izooba, hamwe n'enyanja ya Atlantic omu mashuuma n'amashuuma g'oburengyerwa izooba. Kiine abantu nka 5. obukaikuru 5 kandi burikwetorora omwanya gwa square miles 43,000 (111,369 km2). Orurimi rukuru n'orungyereza. Endimi z'enzaarwa ezirikuhingura 20 nizigambwa, ekirikworeka enganda n'eby'obuhangwa by'eihanga. Orurembo rukuru kandi orurikukirayo obuhango ni Monrovia.

Liberia ekatandika aha ntandikwa y'ekyasha kya 19 nka purogyekiti y'ekibiina kya American Colonization Society (ACS), ekyabaire nikiikiriza ngu abairaguju nibaija kutunga emigisha mirungi y'obusingye n'obusinguzi omuri Afirika kukira omuri United States. Ahagati ya 1822 n'okubarukaho kw'orutaro rw'omunda omuri America omuri 1861, abantu abarikurenga 15,000 abaabaire batairwe omu bugabe, hamwe n'abafurika 3,198 aba Caribbean, bakafuruka baaza omuri Liberia. Ahanyima y'okutunga obumanyiso bwa America-Liberia mporampora, abatuuragye bakagyenda n'obuhangwa n'emigyenzo yaabo obu baabaire nibategyeka abantu b'enzaarwa. Liberia erikwebemberwa abanyamerika, ekarangirira okwetegyeka Okwa mushanju ebiro 26 omuri 1847, obu Amerika. S. nkaba ntarikwetegyereza okuhisya okwezi kwa kabiri omuri ebiro 5 Omuri 1862.

Liberia niryo eihanga rya Afirika ery'okubanza okwetegyeka kandi niryo eihanga rya Afirika ery'okubanza kandi eririkusingayo obukuru. Hamwe na Ethiopia, ekaba eri emwe aha mahanga abiri ga Afirika agakuumiire obugabe bwago n'okwetegyeka omu bwire bw'obutegyeki bw'amatware ga Afirika. Okutandika kw'ekyasha kya 20, Liberia ekareeba okuta esente nyingi omu kukora emipiira kuruga omu kampuni ya Firestone Tire and Rubber. Eby'obushubuzi ebi bikareetaho empindahinduka y'amaani omu by'entaasya ya Liberia, abakozi hamwe n'embeera y'obwire. Omu rutaro rw'ensi yoona orwa kabiri, Liberia ekahagira Amerika. S. amahe g'orutaro agarikurwanisa Bugirimaani y'Abanazi, gakatunga obuhwezi bwingi kuruga omuri Amerika omu by'okwombeka, ekyaretsireho obugaiga n'entunguuka y'eihanga. Omwebembezi w'eihanga William Tubman, akahiga abantu kukora empindahinduka omu by'entaasya n'eby'obutegyeki ebyareeteire eihanga kweyongyera kutunguuka n'okumanywa omunsi yoona; Liberia ekaba eri memba w'ekibiina ky'amahanga geeteeraine, ekibiina ky'amahanga geeteeraine hamwe n'ekibiina ky'amahanga ga Afirika.