Wp/nyn/Kakwa people

Kakwa n'ekibinja ky'abantu abarikushangwa aha nsharo za Uganda, Sudan y'amashuuma hamwe na Democratic Republic of Congo. N'ekicweka ky'orurimi rwa Nilo-Saharan, kandi eihanga ryabo ery'obuhangwa nirishangwa omu mahanga ashatu, ekirikworeka enkoragana y'ebyafaayo hamwe n'eby'obuhangwa omu kyanga ekyo.
Nk'eky'okureeberaho, omu Uganda, Abakakwa baingi nibatuura omu kicweka kya West Nile (otwariiremu disiturikiti nka Koboko hamwe n'ebicweka bya Arua). Omuri South Sudan, nibatuura omu myanya nka Yei River State (ekaba eri ekicweka kya Central Equatoria State).Nabo nibashangwa omu bicweka ebiri haihi n'obugwa izooba bwa Democratic Republic of Congo. N'obu haraabe hariho ensharo z'eby'obutegyeki, abantu ba Kakwa nibagabana orurimi hamwe n'obuhangwa omu nsharo ezi.
Okubara abantu
[edit | edit source]Oburugo:
Abantu ba Kakwa n'abakye munonga kwonka n'ekicweka ky'abantu ba Karo, abantu abarikushwerana abarikutwariramu Ababari, Abapojulu, Abamundari, Abakuku, Abangepo, hamwe n'Abanyangwara. Orurimi rwabo, Kutuk na Kakwa, n'orurimi rw'Abanilotic ab'oburugwa izooba.
Nibabaasa kushangwa omuri South Sudan, Uganda, hamwe na Democratic Republic of Congo.
Okurugirira aha migyenzo y'Abakakwa, bakaruga omuri burugwa-izooba bwa Africa (omu kicweka kya Nubia) kuruga omu rurembo Kawa ahagati y'ebicweka by'amaizi ebya kashatu n'ekya kana ebya Nile.
Bakabanza baaza South Sudan, reero kuruga aho baaza Uganda na Democratic Republic of Congo. Abantu ba Kakwa abaabaire bari haihi na Uganda, bakahinduka baikiriza obusiraamu, barikwikiriza enyegyesa ya Maliki eya Sunni omu bwire bw'obutegyeki bw'obugabe. Obutegyeki bwa Bungyereza obw'amatware ku bwagumire nibweyongyera omuri burugwa-izooba bwa Afirika na Egypt, ekicweka ekyabaire kirimu abantu ba Kakwa kikahinduka ekicweka ky'obutegyeki bwa Uganda.
Emicwe
[edit | edit source]Emicwe y'obuhangwa eya Kakwa etwire neeyegamira aha kuhinga ebicoori, oburo, muhogo, okujuba hamwe n'ente. Ebyaro bya Kakwa eby'obuhangwa biine akakwate ahabw'obuzaare bwabyo, abashaija barikukora akakiiko k'abakuru. Okugira abakazi baingi nikwikirizibwa kandi nikukorwa, kandi obukurisitaayo n'obusiraamu nibikora ekicweka ky'emitwarize y'obuhangwa hamwe n'emituurire y'abantu ba Kakwa.
Ebyokurya
[edit | edit source]Abantu ba Kakwa omu buhangwa bwabo nibarya ebyokurya bitari bimwe na bimwe, otwariiremu ebicoori, muhogo, ebihimba, ebihimba by'ente, ebihimba by'embuzi, ebihimba by'entangawuuzi, ebihimba by'omu itaka, n'amajuta g'ebihimba. Ebyokurya byabo nibitwariramu n'ebitookye, ebitakuri, hamwe n'ebijuma bitari bimwe na bimwe.