Wp/nyn/Express FC
| inception | 1957 |
|---|---|
| nickname | Mukwano Gw’abangi |
| sport | association football |
| country | Uganda |
| league or competition | Uganda Premier League, 1995 Uganda Super League |
| home venue | Nakivubo Stadium |
| headquarters location | Kampala |
| official website | http://www.expressfootballclub.com |
| category for members of a team | Category:Express FC players |
Kiraabu y'omupiira eya Express (omu bwiire bukye nka Express) ni kiraabu y'omupiira eya Uganda erikuruga omuri Kampala. Kiraabu ekaba nezaanira emizaano yaayo omu kishaayi kya Muteesa II Wankulukuku, kwonka obwahati ekaza omu kishayi kya Hamza ekyaherize kuhunduzibwa omuri Nakivubo. [1]
Ebyafaayo
[edit | edit source]Express FC neeyetwa abahagizi ba kiraabu nka Red Eagles kandi nayo emanyirwe nka Express Sports Club. Kiraabu egi n'emwe aha kiraabu z'omupiira ezirikusingayo obukuru omu Uganda, ekatandikirwaho omu kwezi kwa ikumi na mushanju 1957 ba maneja b'empapura z'amakuru eza Uganda Express. Omuhangizi mukuru w'omusingi gwa kiraabu, akaba ari Jolly Joe Kiwanuka, mukama w'orupapura rw'amakuru, owaabaire naashagikwa munonga Paul Ssengendo, Hannington Kiwanuka, Dr. Banabas Kiwanuka, Gaster Nsubuga na Bishopu Dr. Dunstan Nsubuga.
Ekitongore kya Red Eagles nikimwe aha kiraabu za Uganda ezabandize kukoresa enkaito z'omupiira gw'ebigyere kandi kuruga kiraabu ekazooka omuri 1979 batwire nibasharurwa kuruga omu riigi y'ahaiguru. [7] Nibo tiimu yonka eya Super League etakagiire omu mipiira mikye y'okukuzibwa. Hassan Mubiru akahendera kiraabu n'empaka nk'omuteebi w'ebigyere orikukirayo kumara sizooni ishatu ez'omukurataho kuruga 2001 kuhisya 2003.
Ekitongore kya Express FC kisingire emizaano mukaaga hamwe n'ekikopo kya Uganda kikumi kandi ekya 'double' (abasinguzi ba riigi n'ekikopo) kikakorwaho omuri 1995.
Ebyafaayo bya riigi
[edit | edit source]Express ekegaita aha Kampala and District Football League (KDFL) kandi omwaka 1964 gukaba guhindukire amaani agarikwebembera omu mpaka obwo erikusingura ekikopo kya Divizoni y'okubanza, kandi Ali Kitonsa niwe yaateebire gooro 54 omu mizaano 18. Omu mwaka gwa 1968/69 kiraabu ekeetaba omu siizoni y'okubanza eya riigi y'eihanga, ekahendera omumwanya gwa kana. Abazaani b'omupiira gw'ebigyere aba Express bakajwara ebikwato by'okutendekwa ebitsya biine akamanyiso ka BetSure, barikujaguza emyaka eshatu y'okushashurira ebibiina.
Red Eagles ekasinga ekikopo kyayo ky'okubanza ekya Uganda National League omuri 1974 kandi kikagarukamu omu siizoni eyaakuratsireho omuri 1975. Omu siizoni ya 1977 Express ekasingura tiimu y'amahe eya Simba FC ggoolo 2-0 omu muzaano gw'amaani kandi bwanyima bakazibirwa ahabw'okwejumba omu bikorwa ebirikuhakanisa gavumenti, kuruga owa Gavana w'eihanga rya rwagati, Col. Abdallah Nasur, owaabaire ataine kushemererwa ahabwa tiimu ye okusingwa. Omuri 1979 okuzibirwa kukakorwaho obutegyeki bwa Idi Amin bwahwaireho kandi Express ekagaruka omu riigi y'eihanga omu siizoni ya 1980. [1]
Red Eagles okugaruka omu mupiira gwa riigi y'eihanga, kikareetaho entunguuka ya tiimu yaayo y'eminyeeto eya Nakivubo Boys. Abakuru omu tiimu ya Express boona bakahindukira aba Nakivubo Boys batandika tiimu yaabo ensya kuba ey'amaani omu mupiira gw'ebigyere omu Uganda. Nakivubo Boys ekahindura eiziina ryayo erya Nakivubo Villa kandi bwanyima ekahindura eiziina ryayo erya Sports Club Villa. [1][2] Kikabaho omu siizoni ya 1993 obu Express yasingire ekikopo kya Super League kandi hakakurataho obwire oburikukirayo obusinguzi omu byafaayo bya kiraabu n'ebindi bikopo bya riigi omuri 1995 na 1996. Bwanyima akajagararo k'okureeberera emizaano eyabaire neetwariramu abazaani ba Express, Villa, kakataataaganisa obwire obu. Ebihagaro bikahika aha muheru omu siizoni ya 2002-2003. kandi ahamuheru gwa sizooni egi, nibasingura munonga omupiira gwa Uganda, Villa ekateeba gooro 22 erikusinga Akol FC reero egumizamu kutwara ekikopo ky'empaka z'omupiira gw'ebigyere kurugirira ahari Express. [1] Abazaani ba Express FC omu mijoozi misya nibajwara akamanyiso ka BetSure aha ndagaano yaabo y'emyaka eshatu.
Omu myaka ikumi ehwaire, emikorere ya kiraabu omu riigi ekakyendeera, n'obu kiraabu ya Red Eagles yaabaire etungire ekikopo kya Super League omuri 2011/12 ahabw'okumara omurundi gumwe ahaiguru ya Bunamwaya SC. Sizoni eyaakuratsireho omuri 2012-2013 kiraabu ekahendera omumwanya gwa ikumi na gumwe, omwanya gwabo oguri ahansi munonga. Omuri 2018 hakabaho ehururu y'okushorooza esente okurinda tiimu okuruga omu kicweka ekindi. [7] Express ekahonokaho munonga okuruga omu kicweka omu sizoni ya 2017/18, ekarinda omwanya gwayo bwanyima y'okusingura kiraabu eyahansi eya Masavu ggoolo 1-0 omu muzaano gw'ahamuheru ogwa sizooni. Okuhendera omumwanya gwa 13 nikyo kyabaire eky'ahansi omu mpaka z'ahaiguru.
Ebikopo
[edit | edit source]Okutashushana n'enkora yaabo omu riigi, Express niyo kiraabu erikusingayo obusinguzi omu kikopo kya Uganda erikusinga empaka emirundi ikumi omuri 1985, 1991, 1992, 1994, 1995, 1997, 2001, 2002-03, 2006 na 2006-07. Bakareebeka munonga omu mpaka z'ekikopo kya Afirika, otwariiremu okuzaana omuri CAF Champions League, okuzaana omuri African Cup of Champions Clubs, okuzaana emirundi ebiri omuri CAF Confederation Cup, okuzaana emirundi ebiri omuri CAF Cup hamwe n'okuzaana emirundi etaano omuri CAF Cup Winners' Cup. Omuri 1995 Red Eagles ekahika aha semi za African Cup of Champions Clubs batakagiireyo ggoolo 2-1 ahari kiraabu ya South Africa, Orlando Pirates, empanguzi. Okwongyera ahari ekyo, kiraabu yaamara emirundi ebiri nk'ey'akabiri omu kikopo kya CECAFA Clubs Cup, empaka za kiraabu ez'omubyanga ebirikukwata aha mahanga g'oburugwa izooba na Afirika eya rwagati, omuri 1994 na 1995. Obusinguzi obundi n'okusingura ekikopo kya East African Heads Super Cup omuri 2001-2002.