Jump to content

Wp/nyn/Elizabeth Muwanga

From Wikimedia Incubator
< Wp | nyn
Wp > nyn > Elizabeth Muwanga
Elizabeth Muwanga
human
sex or genderfemale Gorora
country of citizenshipUganda Gorora
given nameElizabeth Gorora
languages spoken, written or signedEnglish, Luganda Gorora
occupationpolice officer Gorora
position heldinspector general of Police Gorora
end of work period2017 Gorora

Elizabeth Muwanga Alalo n'omukazi omunyayuganda owaabaire ari omuhwezi wa mukuru wa poriisi kandi mukuru w'ekitongore ky'okureeberera abantu omu pooriisi owaheereize omu pooriisi ya Uganda okumara emyaka erikurenga 37. Akaba ari omukazi w'okubanza omu pooriisi kugyendera aha diguri.[1][2][3] Akaza omu pooriisi omuri 1980 obu abantu 26 bonka baabaire bari omu pooriisi kandi we wenka niwe yaabaire ari omukazi.[1][4] Akamanywa nk'omwe ahari ba ofiisa abarikukirayo omu pooriisi omuri Uganda[5] kandi omwe aha bakazi makumi ataano abarikukirayo omuri Uganda omuri 2011.[6]

Obwegyese bwe

[edit | edit source]

Elizabeth Muwanga akashomera purayimare ye aha ishomero rya Rubaga Primary School reero bwanyima yaaza omuri Trinity College Nabbingo ahu yaashomeire siniya ye (Uganda Certificate of Education na Uganda Advanced Certificate of Education).[1] Elizabeth bwanyima akaza Makerere University yaashoma diguri y'okubanza omu by'obutegyeki hamwe n'okushwijuma embeera z'abantu.[1][4]

Omurimo

[edit | edit source]

Muwanga akaza omu pooriisi omuri 1980 kandi niwe mukazi wenka owaabaire naateekateekwaho omu bantu 26 abaabaire nibaza kutwarwa Dar es Salaam kutendekwa. Akakurira omu ntebe omu bwire bwe omu pooriisi kuruga aha mukugu, omuhwezi wa mukuru wa pooriisi (ASP), mukuru w'ekitongore ky'okureeberera abantu kandi yaahinduka omuhwezi wa mukuru wa pooriisi omurundi gwa kashatu omu pooriisi ya Uganda.[1][7][4][3]

Akagyenda na Guru na bagyenzi be kumanyisibwa.[1] Kwonka, bwanyima akahindurwa yaatwarwa Dar es Salaam kutendekwa bwanyima y'esande ibiri obu paasipooti zaabo zaabaire nizikorwaho.[1][4][8]Iwe na bagyenzi be bakaba bari aha Tanzania Police Staff College erikwetwa Chuo Kuu Chaa Poliisi omuri Dar es Salaam,Tanzania kumara emyezi mwenda reero bwanyima bakagaruka omu Uganda emyezi mikye okuteera akaruuru obu Milton Obote yaasingire nk'omwebembezi wa Uganda omuri 1980.[8]Bwanyima y'okumara okutendekwa kwe omuri Dar es Salaam, akaba ofiisa kandi bwanyima yaheereza nka omuhwezi wa mukuru wa pooriisi.[1][4]Akakurira omu ntebe kandi akaba ari omuhwezi wa mukuru wa poriisi[9][10][4][11] kandi akaba naakurira ekitongore ky'okureeberera abantu ahu yaareebire ngu abapooriisi ba Uganda hamwe n'amaka gaabo baine oburungi.[1][12][4] Obu yaabaire naaheereza nk'omuhwezi wa mukuru wa poriisi, akagamba aha kubonabonesibwa omu by'okuteerana aha bakazi abarikutaaha omu pooriisi ekyabaire kweyongyeire.[13][4] Atakatandikire kukora nka mukuru wa poriisi, akaba ari ofiisa orikukurira pooriisi aha sitesheni ya Jinja, ofiisa aha kicweka ky'amashuma g'oburugwa -izooba, omukuru w'ebintu aha maduuka ga pooriisi, omuhwezi wa mukuru wa pooriisi, omu kitongore ky'amahanga geeteeraine omuri Darfur.[6]

Ebiro 17 Okwa mushanju omuri 2007, akaba ari omwe aha ba ofiisa makumi mushanju kuruga omu pooriisi ya Uganda abaayejumbire omu mushomo gw'eizooba rimwe ogwabaire guri ogw'okumanyisa abantu ebirikukwata aha kooti y'ensi yoona ogwabaire omuri Kampala.[14] Aha izooba eryo obu yaabaire ari omu mushomo ogwabaire guriho ahabw'okukuza eizooba ry'oburingaaniza, akaba ari omujwekyerwa wa pooriisi orikujunanizibwa aha nshonga ezitarikukwata aha bakozi kandi akaha orubazo rw'okuhendera ahabwa mukuru wa pooriisi arikumuhiga ngu ICC etebekanise omushomo nk'ogwo ahabwa bataahi be abarikukorera omu matemba ga Uganda.[14] Kwonka, obwahati aruhire bwanyima y'okuheereza pooriisi kumara emyaka erikurenga 37.[4] Akarekura pooriisi ya Uganda omuri 2019 obu yaabaire naaheereza nka mukuru w'ekitongore ky'okureeberera abantu n'okuteekateekyera obu endagaano ye yaakyerererwa kugarurwa busya.[15]

Omu bwire bwe obw'obuheereza, akarwanirira oburinganiza bw'abakazi abapooriisi abarikutuntuzibwa omu by'okuteerana kandi yaahiga n'abakazi kwegaita aha pooriisi.[16] Akareeba ngu embeera y'abaana n'abakazi ba pooriisi neeyongyera kuba nungi omu bwire bwe nk'amukuru w'ekitongore ky'okureeberera abantu kurabira omuri IGP Kale Kayihura arikubaha oburaaro, entaasya y'eka hamwe n'amaduuka g'okuguza ebintu omu barakisi.[17][4]

Amagara g'omuntu

[edit | edit source]

Ni nyinenkuru w'abarongo.[4]

Ebihandiiko ebirikugambwaho

[edit | edit source]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "Elizabeth Muwanga: Uganda’s first graduate Police woman". New Vision. Retrieved 2025-04-14.
  2. Kamusiime, Wilfred (2015-01-20). "POLICE WOMEN IN GENDER SENSITIZATION WORKSHOP". Uganda Police Force. Retrieved 2025-04-07.
  3. 1 2 "Why contracts of six AIGPs are yet to be renewed". The Independent Uganda. 2020-01-15. Retrieved 2025-04-07.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Sseruyigo, Aaron (2017-07-10). "God has been with me, says a retiring Assistant IGP". Breaking news on Christianity in Uganda and World. Archived from the original on July 13, 2017. Retrieved 2025-04-14.
  5. AfricaNews (March 2018). "Ugandans celebrate female police officers ahead of Women's Day". Africanews. Retrieved 2025-04-14.
  6. 1 2 "Today's Uganda top fifty women movers". Monitor. 2021-01-24. Retrieved 2025-04-14.
  7. "Police Re-Instates Interdicted Officers". New Vision. Retrieved 2025-04-07.
  8. 1 2 "President accords former IGP Odomel official burial". Monitor. 2025-02-20. Retrieved 2025-04-14.
  9. Kamusiime, Wilfred (2014-10-07). "Promotions of Police officers". Uganda Police Force. Retrieved 2025-04-14.
  10. Agababyona, Bruno (2014-10-03). "NEW LIST: Thousands of Police Officers Promoted". ChimpReports. Retrieved 2025-04-14.
  11. Kamusiime, Wilfred (2015-01-20). "POLICE WOMEN IN GENDER SENSITIZATION WORKSHOP". Uganda Police Force. Retrieved 2025-04-14.
  12. "Uganda Police Reaches Out to Its Children". Uganda Radionetwork. Retrieved 2025-04-14.
  13. "AIGP: Female Victims of Sexual Harassment Silent". Uganda Radionetwork. Retrieved 2025-04-14.
  14. 1 2 "ICC – Workshop for Uganda's Police Officers | International Criminal Court". www.icc-cpi.int. Retrieved 2025-04-14.
  15. "Why contracts of six AIGPs are yet to be renewed". The Independent Uganda. 2020-01-15. Retrieved 2025-04-14.
  16. "AIGP: Female Victims of Sexual Harassment Silent". Uganda Radionetwork. Retrieved 2025-04-07.
  17. "Uganda Police Reaches Out to Its Children". Uganda Radionetwork. Retrieved 2025-04-07.

Ebirikurugirira aheeru

[edit | edit source]