Jump to content

Wp/nyn/Elioda Tumwesigye

From Wikimedia Incubator
< Wp | nyn
Wp > nyn > Elioda Tumwesigye
Elioda Tumwesigye
human
sex or gendermale Gorora
country of citizenshipUganda Gorora
date of birth5 April 1964 Gorora
place of birthSheema District Gorora
languages spoken, written or signedEnglish Gorora
occupationphysician, politician, researcher, minister Gorora
position heldMember of Parliament of Uganda Gorora
educated atMakerere University, Case Western Reserve University, Ntare School Gorora
residenceKampala Gorora
start of work period1990 Gorora

Elioda Tumwesigye (akazaarwa 6 Okwa kana omuri 1964) n'omunyabyabutegyeki, omushaho, kandi omukugu omu by'endwara ezirikujanjaara omuri Uganda. Aheereize nka minisita w'ebya sayansi, tekinorogye hamwe n'okujumbura omu kabineti ya Uganda kuruga Okwa mukaaga omuri 2016.[1] Kuruga okwa kashatu omuri 2015 kuhisya okwa mukaaga omuri 2016, aheereize nka minisita w'eby'amagara.[2]

Tumwesigye atwire ari omukiiki omu ishengyero orikujwekyera munisiparite ya Sheema omu disiturikiti ya Sheema, kuruga 2018.[3] Kuruga ebiro 25 okwa mushanju omuri 2013 kuhisya ebiro 28 okwa kabiri omuri 2015, aheereize nka minisita w'eihanga ow'eby'amagara (emirimo ya buriijo).[4] Akakuzibwa yaaba minisita w'eby'amagara ekiro 1 okwa kashatu 2015,[5]yaatwara omwanya ogwabaire guri busha kuruga ebiro 18 okwa mwenda omuri 2014.[6]

Ebyafaayo hamwe n'obwobwegyese

[edit | edit source]

Tumwesigye akazaarirwa omuri disiturikiti ya Sheema ebiro 5 okwa kana omuri 1964 aha bazaire be Yekonia na Edinance Kasyamutwe. Akaba ari omwana wa kabiri.Akamara emishomo ye eya O-level aha ishomero rya Ntare School (yamara omuri 1981) kandi aha A-Levels nk'omwojo mukuru, yaamara omuri 1984 nk'omwegi wa kashatu omuri Uganda.Akatunga diguri ya Bachelor of Medicine and Bachelor of Surgery (MBChB) kuruga Makerere University omuri 1990.Obu yaabaire ari Makerere, akatandiikaho ekibiina kya Sheema University Student's Association, ekyabaire kikiriho Okwa kashatu omuri 2015. Akatooranwa kuba omuhandiiki w'eby'amagara omu University Hall, eishomero ry'abashaija aha Makerere. Omuri 1997, akatunga diguri ya Master of Science omu epidemiology kuruga Case Western Reserve University.[7]

Omu kubanza

[edit | edit source]

Kuruga omuri 1990 kuhisya omuri 2001, akakora nka ofiisa w'eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara, arikuheereza omu kitongore ky'okucondooza aha ndwara omu myaka ena eyahererukireyo. Omuri 2001, akahakanira entebe y'omujwekyerwa omu ishengyero rya Sheema County North, omuri Disiturikiti ya Sheema, aha tiketi y'ekibiina ky'eby'obutegyeki ekya National Resistance Movement. Akasingura kandi yaagaruka yaatooranwa omuri 2006 na 2011.[7]Omuri 2021, akahakanira entebe y'omukiiki omwishengyero omuri Sheema North kwonka yaasingwa.[8]

Okucondooza

[edit | edit source]

Omu mirimo ye y'obushaho hamwe n'okushwijuma endwara, akozire kihango kurabira omu kucondooza kwe okukira munonga aha ndwara z'obukooko, okushohozibwa omu bitabo ebirikukirayo oburungi omu nsi yoona. Ebimwe aha bihandiiko birimu; Ebirikukwata aha kubugana kw'abantu hamwe n'okubugana kw'abantu okurikukwata aha kujanjaara kw'endwara ezirikuturira kurabira omu kubugana kw'abantu:okucondooza okwakozirwe omu mashuma g'oburengyerwa-izooba bwa Uganda. Okucondooza oku kukareeta amakuru agarikukwata aha kubugana kw'abantu hamwe n'ebirikukwata aha mwanya ogu abantu barikutuuramu omu Africa.[9]Okutunguura obuheereza bw'okuragurira akakooko ka siriimu omu bashaija n'abakazi abarikukwatanisa omu by'okuteerana omuri Uganda. Okukora kurungi kw'okuragurira akakooko ka siriimu omu kanwa (PrEP) omu bakazi abaine obukooko bw'omu bukazi obutari bwa buriijo: okushwijuma okwakozirwe omu kucondooza kwa Partners PrEP okwabaire kutebeekanisiibwe.[10] Okukora kurungi kw'okuragurira akakooko ka siriimu omu kanwa (PrEP) omu bakazi abaine obukooko bw'omu bukazi obutari bwa buriijo: okushwijuma okwakozirwe omu kucondooza kwa Partners PrEP okwabaire kutebeekanisiibwe. Ebikozirwe omu kucondooza oku bikahamya ngu okuragurira akakooko ka siriimu omu kanwa (PrEP) omu bakazi abaine obukooko bw'omu bukazi obutari bwa buriijo nikubaasa kugumizamu hatariho ekyetengo ky'okukyebera.[11] Oburemeezi bukye oburikukwata aha kicweka ky'omubiri ekya Proximal Tubular Dysfunction ekirikukwatanisa na Emtricitabine-Tenofovir Disoproxil Fumarate Preexposure Prophylaxis omu bashaija n'abakazi. Okucondooza kukashanga ngu okukoresa FTC-TDF buriizooba nk'omubazi gwa PrEP tikurakwatanisize na tubulopathy omu bwire bw'emyeezi 24,kandi ngu tubulopathy terakaretsireho okukyendeera kwa eGFR.[12] Okukuratira obujanjabi bwa HIV omu bakazi abaine enda hamwe n'abakazi abarikuzaara omu bwire bwa Option B+:okucondooza kw'emyeezi 12 omu rurembo rwa South Africa hamwe n'omu kyaro kya Uganda.[13]Okuhaburwa n'okukyeberwa akakooko ka siriimu omu maka nk'omuringo gw'okuhindurirwa omu bujanjabi bw'akakooko ka siriimu hamwe n'okusharwa kw'abashaija omu Uganda: Okucondooza okw'okureeberaho.[14] Okukyerererwa kutandika emibazi y'okurwanisa akakooko ka siriimu nikukira kureebeka omu bantu abaine akakooko ka siriimu omu mahanga ga burugwa izooba bwa Afirika abarikukwatanisa n'abatagaine akakooko ka siriimu.[15]Okurekyera aho okukoresa Placebo n'okureeta ekintu ekirikubaasa kuzibira akakooko ka siriimu bwanyima y'okukora kurungi omu kubanza: okucondooza kwa Pprtners PrEP.[16]Ekirikuruga omu kuhuumuriza n'okukyebera akakooko ka siriimu omu maka, aha kujumwa n'okuteerana okw'akabi:okucondooza okwakozirwe omuri Yuganda.[17]Eby'okurinda endwara ya HIV n'emibazi ya Antiretroviral omu bashaija n'abakazi abatateeranisa ebishengye.[18]Rukundo eine kakwate ki n'ekyo?Okushoborora okukuratira emibazi y'okurwanisa akakooko ka siriimu (ARV) erikukoresibwa abantu abarikuteekateekwaho kuba baine akakooko ka siriimu (PrEP) aha bashwereine abarikuba batarikukwatwa akakooko ka siriimu.[19]Teekaho eby'okukoresa omu by'obuhangwa okuhwera omu kukuratira obujanjabi bw'okuzibira akakooko ka siriimu omu bantu abaine akakooko ka siriimu omu mahanga ga Africa agari ahansi y'orurengo rwa Sahara: okucondooza okw'omuringo gw'okubuuza abantu.[20] Okukuratira obujanjabi bw'okuzibira akakooko ka siriimu: Okukuratira omu kugyezesa kw'okukoresa obujanjabi bw'okuzibira akakooko ka siriimu omu mahanga ga burugwa izooba bwa Africa.Okucondooza kukareeta okumanya ngu okukuratira kikye kikaba kiri hamwe n'okuteerana,okunywa amaarwa, emyaka mikye, hamwe n'obwire bukye bw'okukoresa obujanjabi bw'okuzibira akakooko ka siriimu.[21]Ebindi n'oburemeezi bw'okurwanisa emibazi omu bantu abarikukwatwa akakooko ka siriimu omu kugyezesa kw'okukoresa obujanjabi bw'okuzibira akakooko ka siriimu omu mahanga ga burugwa izooba bwa Africa.[22]Okubonabonesibwa omu bushwere hamwe okukuratira obujanjabi bwa siriimu obw'okuzibira okukwatwa omu bakazi ba Afirika abaine akakooko ka siriimu: okucondooza kwa Pprtners PrEP.[23]

Reeba n'ebi

[edit | edit source]

Ebyokureberaho

[edit | edit source]
  1. Uganda State House (6 June 2016). "Museveni's new cabinet list At 6 June 2016" (PDF). Daily Monitor. Kampala. Archived from the original (PDF) on 7 October 2016. Retrieved 6 June 2016.
  2. Presidential Press Unit (1 March 2015). "President Museveni announces new Cabinet". Entebbe: Uganda State House. Retrieved 15 June 2016.
  3. "Tumwesigye wins Sheema municipality MP race". Daily Monitor. Retrieved 23 April 2019.
  4. Nakajubi, Gloria (25 July 2013). "New Health Minister Tumwesigye Reports for Work". New Vision (Kampala). Retrieved 1 March 2015.
  5. Uganda State House (1 March 2015). "Full Cabinet List As At 1 March 2015" (PDF). Daily Monitor (Kampala). Archived from the original (PDF) on 9 July 2017. Retrieved 1 March 2015.
  6. Newvision, Reporter (19 September 2014). "Ruhakana Rugunda New Prime Minister". New Vision (Kampala). Archived from the original on 10 May 2015. Retrieved 19 September 2014.
  7. 1 2 POU. "Profile of Tumwesigye Elioda, Member of Parliament for Sheema County North, Sheema District". Parliament of Uganda (POU). Archived from the original on 23 October 2015. Retrieved 1 March 2015.
  8. Editor, Nile Post. "Ex-Minister Dr.Elioda Tumwesigye asks Museveni to persuade MP Kibaju to stand down". Nilepost News. Retrieved 2 December 2025
  9. le Polain de Waroux, O.; Cohuet, S.; Ndazima, D.; Kucharski, A. J.; Juan-Giner, A.; Flasche, S.; Tumwesigye, E.; Arinaitwe, R.; Mwanga-Amumpaire, J.; Boum, Y.; Nackers, F.; Checchi, F.; Grais, R. F.; Edmunds, W. J. (11 April 2018). "Characteristics of human encounters and social mixing patterns relevant to infectious diseases spread by close contact: a survey in Southwest Uganda". BMC Infectious Diseases. 18 (1): 172. doi:10.1186/s12879-018-3073-1. ISSN 1471-2334. PMC 5896105. PMID 29642869.
  10. Psaros, Christina; Haberer, Jessica E.; Katabira, Elly; Ronald, Allan; Tumwesigye, Elioda; Campbell, James D.; Wangisi, Jonathan; Mugwanya, Kenneth; Kintu, Alex; Enyakoit, Michael; Thomas, Katherine K.; Donnell, Deborah; Krows, Meighan; Kidoguchi, Lara; Ware, Norma (15 August 2014). "An Intervention to Support HIV Preexposure Prophylaxis Adherence in HIV-Serodiscordant Couples in Uganda". Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes. 66 (5): 522–529. doi:10.1097/QAI.0000000000000212. ISSN 1525-4135. PMC 4191829. PMID 24853311.
  11. Heffron, Renee; McClelland, R Scott; Balkus, Jennifer E; Celum, Connie; Cohen, Craig R; Mugo, Nelly; Bukusi, Elizabeth; Donnell, Deborah; Lingappa, Jairam; Kiarie, James; Fiedler, Tina; Munch, Matthew; Fredricks, David N; Baeten, Jared M; Celum, Connie (1 October 2017). "Efficacy of oral pre-exposure prophylaxis (PrEP) for HIV among women with abnormal vaginal microbiota: a post-hoc analysis of the randomised, placebo-controlled Partners PrEP Study". The Lancet HIV. 4 (10): e449 – e456. doi:10.1016/S2352-3018(17)30110-8. ISSN 2352-3018. PMC 5649365. PMID 28732773.
  12. Mugwanya, Kenneth (2016). "Low Risk of Proximal Tubular Dysfunction Associated With Emtricitabine-Tenofovir Disoproxil Fumarate Preexposure Prophylaxis in Men and Women". Journal of Infectious Diseases. pp. 1050–1057. doi:10.1093/infdis/jiw125. PMC 5021224. PMID 27029778. Retrieved 31 January 2023.
  13. Matthews, Lynn T; Orrell, Catherine; Bwana, Mwebesa Bosco; Tsai, Alexander C; Psaros, Christina; Asiimwe, Stephen; Amanyire, Gideon; Musinguzi, Nicholas; Bell, Kathleen; Bangsberg, David R; Haberer, Jessica E; the META Study Investigators; April, Nomakhaya; Mpahleni, Alienah; Situlo, Vivie (2020). "Adherence to HIV antiretroviral therapy among pregnant and postpartum women during the Option B+ era: 12-month cohort study in urban South Africa and rural Uganda". Journal of the International AIDS Society. 23 (8) e25586. doi:10.1002/jia2.25586. ISSN 1758-2652. PMC 7441010. PMID 32820622.
  14. Tumwebaze, Henry; Tumwesigye, Elioda; Baeten, Jared M.; Kurth, Ann E.; Revall, Jennifer; Murnane, Pamela M.; Chang, Larry W.; Celum, Connie (13 December 2012). "Household-Based HIV Counseling and Testing as a Platform for Referral to HIV Care and Medical Male Circumcision in Uganda: A Pilot Evaluation". PLOS ONE. 7 (12) e51620. Bibcode:2012PLoSO...751620T. doi:10.1371/journal.pone.0051620. ISSN 1932-6203. PMC 3521653. PMID 23272125.
  15. Mujugira, Andrew; Celum, Connie; Thomas, Katherine K.; Farquhar, Carey; Mugo, Nelly; Katabira, Elly; Bukusi, Elizabeth A.; Tumwesigye, Elioda; Baeten, Jared M. (1 August 2014). "Delay of Antiretroviral Therapy Initiation Is Common in East African HIV-Infected Individuals in Serodiscordant Partnerships". Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes. 66 (4): 436–442. doi:10.1097/QAI.0000000000000192. ISSN 1525-4135. PMC 4077929. PMID 24798765.
  16. Ndase, Patrick; Celum, Connie; Campbell, James; Bukusi, Elizabeth; Kiarie, James; Katabira, Elly; Mugo, Nelly; Tumwesigye, Elioda; Wangisi, Jonathan; Were, Edwin; Brantley, Justin; Donnell, Deborah; Baeten, Jared M. (1 June 2014). "Successful Discontinuation of the Placebo Arm and Provision of an Effective HIV Prevention Product After a Positive Interim Efficacy Result: The Partners PrEP Study Experience". Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes. 66 (2): 206–212. doi:10.1097/QAI.0000000000000141. ISSN 1525-4135. PMID 24828268. S2CID 38969652.
  17. Nuwaha, Fred; Kasasa, Simon; Wana, Godwill; Muganzi, Elly; Tumwesigye, Elioda (4 June 2012). "Effect of home-based HIV counselling and testing on stigma and risky sexual behaviours: serial cross-sectional studies in Uganda". Journal of the International AIDS Society. 15 (2) 17423. doi:10.7448/IAS.15.2.17423. ISSN 1758-2652. PMC 3499790. PMID 22713257.
  18. Baeten, Jared M.; Donnell, Deborah; Ndase, Patrick; Mugo, Nelly R.; Campbell, James D.; Wangisi, Jonathan; Tappero, Jordan W.; Bukusi, Elizabeth A.; Cohen, Craig R.; Katabira, Elly; Ronald, Allan; Tumwesigye, Elioda; Were, Edwin; Fife, Kenneth H.; Kiarie, James (2 August 2012). "Antiretroviral Prophylaxis for HIV Prevention in Heterosexual Men and Women". New England Journal of Medicine. 367 (5): 399–410. doi:10.1056/NEJMoa1108524. ISSN 0028-4793. PMC 3770474. PMID 22784037.
  19. Ware, Norma C.; Wyatt, Monique A.; Haberer, Jessica E.; Baeten, Jared M.; Kintu, Alexander; Psaros, Christina; Safren, Steven; Tumwesigye, Elioda; Celum, Connie L.; Bangsberg, David R. (15 April 2012). "What's Love Got to Do With It? Explaining Adherence to Oral Antiretroviral Pre-Exposure Prophylaxis for HIV-Serodiscordant Couples". Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes. 59 (5): 463–468. doi:10.1097/QAI.0b013e31824a060b. ISSN 1525-4135. PMC 3826169. PMID 22267018.
  20. Ware, Norma C.; Pisarski, Emily E.; Haberer, Jessica E.; Wyatt, Monique A.; Tumwesigye, Elioda; Baeten, Jared M.; Celum, Connie L.; Bangsberg, David R. (1 May 2015). "Lay Social Resources for Support of Adherence to Antiretroviral Prophylaxis for HIV Prevention Among Serodiscordant Couples in sub-Saharan Africa: A Qualitative Study". AIDS and Behavior. 19 (5): 811–820. doi:10.1007/s10461-014-0899-4. ISSN 1573-3254. PMC 4415942. PMID 25267114.
  21. Haberer, Jessica E.; Baeten, Jared M.; Campbell, James; Wangisi, Jonathan; Katabira, Elly; Ronald, Allan; Tumwesigye, Elioda; Psaros, Christina; Safren, Steven A.; Ware, Norma C.; Thomas, Katherine K.; Donnell, Deborah; Krows, Meighan; Kidoguchi, Lara; Celum, Connie (10 September 2013). "Adherence to Antiretroviral Prophylaxis for HIV Prevention: A Substudy Cohort within a Clinical Trial of Serodiscordant Couples in East Africa". PLOS Medicine. 10 (9) e1001511. doi:10.1371/journal.pmed.1001511. ISSN 1549-1676. PMC 3769210. PMID 24058300.
  22. Lehman, Dara A. (2015). "Risk of Drug Resistance Among Persons Acquiring HIV Within a Randomized Clinical Trial of Single- or Dual-Agent Preexposure Prophylaxis". Journal of Infectious Diseases. pp. 1211–1218. doi:10.1093/infdis/jiu677. PMC 4402339. PMID 25587020. Retrieved 31 January 2023.
  23. Roberts, Sarah T.; Haberer, Jessica; Celum, Connie; Mugo, Nelly; Ware, Norma C.; Cohen, Craig R.; Tappero, Jordan W.; Kiarie, James; Ronald, Allan; Mujugira, Andrew; Tumwesigye, Elioda; Were, Edwin; Irungu, Elizabeth; Baeten, Jared M.; for the Partners PrEP Study Team (1 November 2016). "Intimate Partner Violence and Adherence to HIV Pre-exposure Prophylaxis (PrEP) in African Women in HIV Serodiscordant Relationships: A Prospective Cohort Study". Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes. 73 (3): 313–322. doi:10.1097/QAI.0000000000001093. ISSN 1525-4135. PMC 5065369. PMID 27243900.