Wp/nyn/David Sejusa
Genero David Sejusa akazaarwa ebiro 13 Okwa ikumi na kumwe omuri 1954[1], kandi naamanywa nka David Tinyefuza. N'omunyabiragiro omuri Uganda, omukuru w'amahe owahuumwire kandi owaabaire ari omunya ishengyero.
Akaba ari omushugaanisa w'ekitongore ky'eby'okwerinda kandi omuhabuzi mukuru wa mukuru w'eihanga Yoweri Museveni. Akaba ari omuduumizi w'amahe kandi memba w'akakiiko akakuru aka UPDF[2], akakiiko k'amahe ga Yuganda hamwe n'omukiiki omwishengyero orikujwekyera amahe ga Yuganda. Akagira obutaikirizana na Museveni kandi yateekaho ekibiina kya Freedom and Unity Front omu buzaahe omuri United Kingdom ahanyima y'okujunaanwa okukora orukwe rw'okurwanisa gavumenti[3]. Ahu yaabaire naateekwateekwaho kuba naakora emirimo y'okurwanisa gavumenti ya Museveni.[4]
Obuto n'eby'amagara ge
[edit | edit source]Tinyefuza akashomera omu ishomero rya Nyakasura. Aine diguri y'okubanza omu biragiro hamwe na diguri y'okubanza omu biragiro kuruga Makerere Yunivasite. Akaza omu itendekyero ry'ebiragiro erya Law Development Centre kutunga diipuroma omu by'ebiragiro ahu yaarugire bwanyima y'okutendekwa omuby'amahe omuri Tanzania. Akaba ari omwebembezi w'abeegi aha Makerere yunivasite. Akatunga ebirikworeka ngu aine obukugu bw'ahaiguru kuruga omu Uganda Senior Command and Staff College ahari Kimaka, Jinja, Uganda. Aine n'ebaruha y'obukugu omu bya tekinorogye kuruga omu itendekyero eriri omuri Canada. Akaza omu itendekyero Tanzania aha koosi ya pooriisi hamwe na koosi ya senior strategic command[5],kandi ari omubushwere na Juliet Tinyefuuza.
Ebiro 17 okwa kabiri omuri 2012, David Tinyefuuza akahindura eiziina rye omu butongore yaaba David Sejusa. Akagira ngu Sejusa n'eiziina ry'eka eririkworekwa aha bihandiiko bye by'obwegyese kwonka ngu akarireka "aha rurengo rwa siniya" kwonka ngu akaba naija kurigarukamu kugira ngu ''buri omwe omuka" nikwo arikumweta atyo. Akongyeraho ati: "Tihariho kabi koona omu kugaruka aha iziina ryangye ery'okubanza". Kandi ninshaba ngu okuruga eriizooba,mugume muunyete Gen. David Sejusa.
Eiziina Sejusa n'ery'orurimi rwa Luganda eririkumanyisa ngu "Tindikwefuuza." Kandi nikyo kimwe omu kugamba kwa Tinyefuuza okwa Ankole, eki yaagizire ngu nikyo kishemereire kureetera omuntu kutwara endanga-muntu nsya.
Omurimo gwe gw'amahe
[edit | edit source]Omuri 1981, David Tinyefuza akaba ari omuporiisi omu pooriisi ya Yuganda arikuheereza nka Assistant Superintendent of Police. Omu 1981, akaba omurwani omu rutaro rwa Uganda Bush War ahagati ya Uganda National Liberation Army (UNLA) eya Milton Obote hamwe na National Resistance Army (NRA) eya Yoweri Museveni, kuruga 1981 kuhisya 1986. Akaheereza nk'omwe aha kakiiko k'amahe ga National Resistance Army (NRAC) hamwe n'akakiiko akakuru ak'eihanga (NEC) ahagati ya 1989 na 1992, akakora nka minisita w'ebyokwerinda. Omu 1993, akatooranwa nk'omuhabuzi wa purezidenti aha by'obusingye n'eby'okwerinda, yaakora omu ntebe egyo kuhisya 1997. Akatooranwa nk'omuhabuzi wa purezidenti omukuru kandi omushugaanisa w'ekitongore ky'eby'okwerinda omuri 2005, omwanya ogu yaagumiremu kuhisya 2013.[5][6]
Ebiro 31 Okwamunaana 2022, Sejusa hamwe na ba Genero abandi 34 bakahuumurizibwa kuruga omu mahe ga UPDF.
Eby'obutegyeki
[edit | edit source]Ekibiina kikatandiikwa omu kwa ikumi na kumwe omuri 2013[7] hamwe n'okurangirira okwakozirwe omuri London, United Kingdom, ahu owabaireho Genero David Sejusa yaabaire ari omu buzaahe. Sejusa akagamba ahari purezidenti Yoweri Museveni ati, "Atungire obwire burikumara. Naabaasa kugyenda, kandi tutandikeho omuringo musya gw'okukiza eihanga. Kandi turiyo nitwetebeekanisa nitutaho engyenderwaho y'eihanga ei yaashiishire." Sejusa akanga okuronda obwa purezidenti kandi yaagira ngu kikaba kiri "okushiisha obwire" okwesimba ahari Museveni omu ntwaza y'obwebembezi oburiho hati. Emyezi ebiri enyima, Museveni akahakanisa Sejusa ati, "Ku araabe naayenda kukoresa amaani, aije." Kandi Sejusa akagarukamu ebibuuzo yaaba naija kukoresa amaani kureeta empinduka kandi yaagira ati: "Titurikwenda kukikora. Kwonka ku araagumizemu kutiinisa abantu, nitwija kwerwanaho."
Bwanyima y'okutongana n'ekitongore ekyo omu kwezi kwa mukaaga onuri 2013 ahabw'omutabani wa purezidenti wa Yuganda Yoweri Museveni, Muhoozi Kainerugaba. Ahabw'okugira ngu akaba naakora ebintu omu muringo gw'obushomankuzi kandi ngu akaba naija kuza omu mwanya gwa ishe nk'omwebembezi w'eihanga, ekiteiso eki Kainerugaba yaahakaniise.Akatandikaho ekibiina kya Freedom and Unity Front.[8] Sejusa akaba yaaheza kushaba abanya Uganda ngu "bakyendeeze obushoboorozi" kandi bamwihe omu ntebe. Akongyeraho ngu, ''Esande eyakuratsireho okuruga kwe nk'omujwekyerwa w'amahe, ngu tihaine oshemereire kuteekateeka ngu Museveni naija kwihwaho omu karuuru."[9]
Ebihandiiko ebirikugambwaho
[edit | edit source]- ↑ "General David Sejusa (Tinyefuza) | Profile | Africa Confidential". www.africa-confidential.com. Retrieved 20 August 2020.
- ↑ Kazibwe, Kenneth (1 September 2022). "Inside Sejusa's 26 year quest to retire from the army". Nilepost News. Retrieved 13 December 2024.
- ↑ "Uganda charges four in alleged coup plot - Kigalipost.com". Archived from the original on 10 August 2014. Retrieved 6 August 2014
- ↑ "AroniSmart - AroniSmart". Afroamerica.net. Retrieved 23 June 2017.
- 1 2 "Parliament of Uganda Website". Parliament.go.ug. Retrieved 23 June 2017.
- ↑ https://newvision.co.ug/D/8/459/462477/Tinyefuza
- ↑ James Butty (20 November 2013). "Ugandan President Accused of Subverting East African Community". Voice of America. Retrieved 16 December 2013.
- ↑ "Dissident Ugandan general launches new party". Al Jazeera English. Retrieved 16 December 2013
- ↑ "Renegade Ugandan general declares war on Museveni". Sudan Tribune. Retrieved 16 December 2013