Jump to content

Wp/nyn/David Kato

From Wikimedia Incubator
< Wp | nyn
Wp > nyn > David Kato
David Kato
human
sex or gendermale Gorora
country of citizenshipUganda Gorora
given nameDavid Gorora
family nameKato Gorora
date of birth15 February 1964, 13 February 1964 Gorora
place of birthMukono District Gorora
date of death26 January 2011 Gorora
place of deathMukono District Gorora
manner of deathhomicide Gorora
cause of deathblunt trauma Gorora
languages spoken, written or signedEnglish Gorora
occupationteacher, LGBTQ rights activist Gorora
educated atUniversity of York Gorora
sexual orientationhomosexuality Gorora
member ofSexual Minorities Uganda Gorora

David Kato Kisule (kuruga omu mwaka gwa 1964 ebiro 26 Okw'okubanza kuhisya Omu mwaka gwa 2011) akaba ari omwegyesa omuri Uganda kandi omurwanirizi w'obugabe bwa LGBT, arikutwarwa nka taata w'ekibiina ky'obugabe bw'abashaija n'abakazi .Akakora nk'orikukurira eby'obutegyeki omu kibiina kya Sexual Minorities Uganda (SMUG). Kato akaitirwa omuka ye ebiro 26, okwezi kw'okubanza omu mwaka gwa 2011, bwanyima y'okusingura omushango gw'amahurire ogwabaire gwashohwize eiziina rye n'ebishushani bye nk'omushaija n'omukazi kandi gukaba nigushaba ngu afe.

Obu yaabaire akiri muto

[edit | edit source]

Akazaarwa omu kika kya Kisule omu kyaro kyabo ekya Nakawala, Namataba Town Council, omuri Disiturikiti ya Mukono, akatunga eiziina "Kato" ahabw'okuba akaba ari omuto aha bazaire be abarongo. [6] Akashomera omu King's College Budo na Kyambogo University kandi yaashomesa omu mashomero maingi otwariiremu Nile Vocational Institute omuri Njeru haihi na Jinja. Aha niho yaamanyire ebirikukwata aha kuteerana kwe kandi bwanyima akabingwa omuri 1991. Bwanyima, akashoboorora ow'eishe - emwe John Malumba Wasswa. [1] Akagyenda kwegyesa kumara emyaka mikye omuri Johannesburg, South Africa, omu bwire bw'empinduka yaayo kuruga omu nganda ezitarikushushana kuza omu nganda ezitarikushushana, arikukwatwaho okuzibirwa kwa sodomy omu bwire bw'okushoroora hamwe n'okutunguuka kw'obugabe bwa LGBT omuri South Africa. Bwanyima y'okugaruka omu Uganda omuri 1998, akasharamu kweyoreka omu bantu kurabira omu ruteerane rw'abanyamakuru; akakwatwa kandi yaatwarwa omu kaduukuru ka poriisi kumara esande emwe ahabw'ekikorwa kye. Akagumizamu arikukorengana n'abarwanirizi b'ebisiyaga aheeru y'eihanga, hamwe na mukuru w'ekibiina kya LGEP, Phumzile S. Mwetwa bwanyima akagamba aha kubugana kwe na Kato omu ruteerane rw'ensi yoona orwa ILGA omuri 1999. [1] Eishomero rya St Herman Nkoni Boys Primary School ku ryatandikirwe omuri 2002 omu bureeberezi bwa Roman Catholic obwa Masaka (Masaka District), Kato akaza omu ishomero. [1]

Okwejumba omuri SMUG

[edit | edit source]

Kato akeejumba munonga omu kibiina ekirikurwanirira obugabe bw'abashaija n'abakazi omuri Uganda, kandi akahendera yaaba omwe aha batandikire ekibiina kya SMUG ebiro 3 okwa kashatu omuri 2004. Kurugirira ahamabaruha g'ekihama agahandiikirwe omukugu omu by'obutegyeki omuri Kampala kandi gaashohozibwa WikiLeaks, Kato akagamba omu ruteerane rw'amahanga geeteeraine orw'okwebuuza aha bugabe bw'abantu. Omu ruteerane, Kato akagamba aha nshonga y'obugabe bw'abakazi n'abashaija ba memba b'ekitongore ekirikujunanizibwa aha bugabe bw'abantu omuri Yuganda, "bakashekyerera hamwe n'okushekyerera" omu kugamba kwabo. [9] Orugambo rukajanjaara ngu omubaka David Bahati, orikukurira eiteeka ry'okurwanisa ebikorwa by'obushambani omuri Uganda, akaragiira mukuru wa poriisi kukwata Kato, ekyareteire Kato n'abandi ba memba ba SMUG abaabaire bariho kuruga omu ruteerane ahonaaho ku yaaherize kugamba. Bwanyima Bahati akakora ekiteiso ky'okurwanisa ebikorwa by'abashaija

[1] Omwaka gwa 2010, Kato akaba yaareka omurimo gwe nk'omwegyesa w'eishomero kuta omutima aha murimo gwe na SMUG, ahabw'ebintu ebyabaireho omu iteeka ry'okurwanisa ebikorwa by'obushambani omuri Uganda. [1] Bwanyima, Kato akaheebwa omurimo gw'omwaka gumwe aha Center for Applied Human Rights aha Yunivasite ya York omuri United Kingdom, omwanya ogurikuheereza abarwanirizi b'obugabe bw'abantu abatarikwebaasa kandi abarikuteekwateekwaho obuhwezi, nk'oburungi bw'oburemeezi obubarikushanga omu mahanga gaabo.

Omushango gwa Rolling stone

[edit | edit source]

Kato akaba ari omwe aha bantu 100 abu amaziina gaabo n'ebishushani byabo byashohoziibwe omu kwa ikumi omuri 2010 kuruga omu rupapura rw'amakuru orurikwetwa Rolling Stone omu kicweka ekyashabire ngu baitwa nk'abasheija n'abakazi. Kato hamwe na ba memba ba SMUG abandi babiri abaabaire beehandiikirwe omu kicweka ekyo - Kasha Nabagesera na Pepe Julian Onziema - bakahababira orupapura rw'amahurire kubagyemesereza kurekyeraaho kushohoza amaziina n'ebishushani by'abantu abu baabaire nibateekateeka ngu n'abashaija n'abakazi n' Ebishushani bikashohozibwa ahansi y'omutwe "Hang them" kandi bikaza hamwe n'endagiriro z'abantu. [1] Okushaba kukaikirizibwa ebiro 2 Okwaikumi na kumwe omuri 2010, kurugiriraho okucwekyereza okuhandiikwa kwa Rolling Stone. Giles Muhame, orikukurira empapura z'amakuru, akagira ati: "Tinkareebire ekiragiro kya kooti, kwonka orutaro rw'okurwanisa abasheija n'abakazi ruza kugumizamu. Twine kurinda abaana baitu okwetantara ebikorwa bibi by'abasheija n'abakazi. "13 Ebiro 3 Okwa kana omuri 2011, omuramuzi wa kooti enkuru V. F. Kibuuka Musoke akacwamu ngu okuhandiikwa kw'orunyiriri rwa Rolling Stone, hamwe n'okureetaho obwimukiriro, bikatiinisa obugabe n'obugabe bwa Kato n'abandi; bikataahirira obugabe bwabo aha kitiinisa ky'abantu; kandi bikashiisha obugabe bwabo omu biragiro by'obuntu. [1] Kooti ekaragiira orupapura rw'amakuru kushashura Kato hamwe n'abandi babiri abarikuhababira. obukaikuru butaano buri omwe (oburikwingana. Doora za Amerika 600 kuruga Okwa kataano omuri 2012.

Obwisi

[edit | edit source]

Shaha nka 2:00 ez'ekiro EAT (11:00 UTC), ahanyima y'okugamba aha simu n'omwebembezi wa SMUG Julian Pepe Onziema eshaaha nkye enyimaho, Kato akatahirirwa omu maka ge omuri Bukusa, omu tawuni y'e Mukono, omushaija owamukubire emirundi ebiri omu mutwe n'enyondo. Omushaija akahunga n'ebigyere. Kato bwanyima akafa arikuza omu irwariro rya Kawolo. Bagyenzi ba Kato bakagira ngu Kato akaba agambire aha kweyongyera kw'okutiinatiinisa n'okubonabonesibwa kuruga obu yaasingire omu kooti, kandi nibateekateeka ngu obushambani bwe hamwe n'okurwanirira obugabe bwe nibyo byareesireho obwisi. [1] Joe Oloka-Onyango, owaakozire na Kato aha mushango gwa kooti, akagira ati: "Eki n'ekintu ky'omutaano ekirikubaho ahagati y'eizooba, kandi nikyoreka okuteekateeka. kurugirira aha ripoota eziri omu The New York Times hamwe na Sydney Morning Herald, ebibuuzo biizirweho ahabw'obwisi oburikukwata aha kuteerana kwa Kato. Ekitongore ekirikujunanizibwa ahaby'obugabe bw'abantu ekya Human Rights Watch hamwe n'ekya Amnesty International boona bashabire ngu habeho okucondooza kurungi aha mushango ogu, hamwe n'okurinda abarikurwanirira eby'obuhangwa bw'abashaija n'abakazi. [1] James Nsaba Buturo, minisita w'eihanga rya Uganda ow'emitwarize n'oburingaaniza, akahandiikwa nk'orikugira ngu "Abasheija n'abakazi nibabaasa kwebwa obugabe bw'abantu.". [1]

Okukwatwa

[edit | edit source]

Omugambirizi wa pooriisi omu kutandika akajunaana obwisi aha bashuma abaabaire baisire abantu ikumi omu myanya omu myezi ebiri ehingwireho. Poriisi ekakwata omuntu omwe owaabaire nateekateekwaho kuba ari dereva wa Kato, kandi bakaba nibasherura owa kabiri. [7] Ebiro 2 Okwa kabiri omuri 2011, poriisi ekarangirira okukwatwa kwa Nsubuga Enoch, erikugira ngu akaikiriza obwisi. Omugambirizi wa pooriisi akashoboorora ahari Enoch nk'omushuma orikumanywa munonga hamwe n'omuhingi w'omusiri, kwonka yaagira ngu ekigyendererwa kya Enoch kikaba kitari ky'okwiba kandi kitari ahabw'okuba Kato akaba ari omurwanirizi w'obuhangwa. Kikaba kitari kwikirizana kwonka tindikubaasa kugamba ekirikukira ahari ekyo. "[7] Oburugo omu pooriisi bukagambira Uganda Monitor ngu Enoka akaita Kato ahabwokuba Kato akaba atarikwenda kumushashura ahabw'okushemererwa omu by'okuteerana, [18], ekyabaire kigambirwe omujwekyerwa wa Uganda omuri Bubirigi omu baruha ei yaahandiikiire mukuru w'eishengyero rya Buraaya, Jerzy Buzek. [19] Omujwekyerwa wa Uganda bwanyima akagarukamu enshonga egi omu baruha ei yaahandiikiire eishengyero rya Buraaya, arikugira ngu Kato akaba yaashashwire "omumaraya we" okurekurwa kuruga omu kihome, kwonka bwanyima akamurumba ahabw'okwanga kushashurira okuteerana.

Okucwerwa orubanja

[edit | edit source]

Bwanyima y'okureebwa abatuuragye ba Nakabago omuri disiturikiti ya Mukono, Sidney Nsubuga Enoch akakwatwa, yaajunaanwa omu kooti enkuru eya Mukono, Lowe Karungi. Omuramuzi Joseph Mulangira akamusharira ekiheneso ky'okukora emirimo y'amaani emyaka 30 aha rwakana, ebiro 10 Okwa ikumi na kumwe omuri 2011. Ekigyendererwa kikaba kiri eky'obushuma. [20

Okuziika

[edit | edit source]

Okuziika kwa Kato kukabaho ebiro 28 Okwa kana omuri 2011 omuri Nakawala. Aha kuziika hakaba hariho ab'eka, abanywani hamwe n'abarikurwanirira obusingye, abaingi aharibo bakajwara ebiteeteeyi ebyabaire biine ekishushani kye omu maisho, ekya Portuguese "la [sic] luta continua" enyima kandi biine erangi za bendera y'omuhanga aha mikono. Omubuurizi w'Ekikristaayo aha kuziika omubuurizi w'Abangyereza Thomas Musoke akabuurira arikuhakanisa abasheija n'abakazi abaabaire bariho, arikugyeragyeranisa na Sodoma na Gomora, abarikurwanirira obugabe bw'abantu batakirukiire aha ntebe yamwihaho amahuriire, ekyamugyemesereize kuruga aha Omukazi omurwanirizi w'obuhangwa otarikwetegyerezibwa akagamba n'ekiniga ati: "Niiwe oha kucwera abandi orubanja? abantu b'omubyaro bakashagika omuburizi obu entongane zabarukireho omu kooti. Abantu b'omubyaro, bakanga kuziika Kato omu mwanya ogu yaabaire aziikirwemu. Omurimo gukakorwa banywani be n'abakozi bagyenzi be. Omu mwanya gw'omubuurizi owaarugire omu mwanya ahanyima y'okurwanagana, omureeberezi wa Church of Uganda Christopher Senyonjo owabingirwe omu kanisa, akakora aha kuziika kwa Kato omu maisho ga banywani be na kamera.

Okugarukwamu n'okusiima

[edit | edit source]

Obwisi bukajumirirwa ekitongore ekirikujunanizibwa aha bugabe bw'abantu ekya Human Rights Watch, Maria Burnett omucondoozi omukuru omuri Afirika akongyeraho ngu okufa kwa David Kato n'okufeerwa kw'amaani omu bantu abarikurwanirira obugabe bw'abantu. "Ekitongore ekirikujunanizibwa ahaby'obuhangwa ekya Amnesty International kikagira ngu "kikateganisibwa okwitwa kwa David Kato," kandi kikashaba "okucondooza okurikwesigwa kandi okutahikire ahabw'okwitwa kwe.". "[27] Boona bakashaba gavumenti ya Uganda okurinda abandi abarikurwanirira obugabe bw'abashaija n'abakazi. [1] Purezidenti wa Amerika Barack Obama, [1] minisita w'eihanga rya Amerika Hillary Clinton hamwe n'ekitongore ky'eihanga, [2] hamwe n'ekibiina ky'amahanga ga Buraaya, [3] nabo bakajumirira obwisi kandi bakashaba ab'obushoboorozi bwa Uganda okucondooza aha bihagaro n'okugamba kurwanisa okwanga abakazi n'abashaija n'abashaija n'abashaija obama akagira ati: "Nshemereirwe munonga kwega ebirikukwata aha butemu.". "Dawudi akooreka obumanzi bw'amaani omu kugamba aha rwango. Akaba ari omurwanirizi w'oburinganiza n'obusingye. "[29], Rowan Williams, ishe abareeberezi w'abakurisitaayo omuri Canterbury, akagamba ahabwa ekibiina ky'abakurisitaayo, "Obutabanguko nk'obwo [nk'okufa kwa David Kato] butwire nibujumirirwa ekibiina ky'abakurisitaayo omunsi yoona. Eki nikihwera Gavumenti ya Bungyereza okurinda empungi ezirikuza omuri Bungyereza. Ogu n'obwire bw'okushwijuma n'okukora aha nshonga ezirikuteganisa amagara g'abashaija n'abakazi abarikukoresa eby'okuteerana. "[30]. Ahabw'omurimo gw'orupapura rwe omu butemu, omuhandiiki wa Rolling Stone, Giles Muhame akagira ati: "Ku twayesire okuhanika abantu b'ebisiyaga, tukaba nitumanyisa. . . ahanyima y'okurabira omu biragiro. . . Tindikushaba ngu baitwa omushagama nk'oku yaabaire ari. "[31] Kwonka, akagira ati: "Tindikwefuuza ahabw'ekitebyo. Tukaba nituboreka abantu abaabaire nibakora ebitahikire. "[32] Omu mushanju gwa 2011, Boston's American Repertory Theatre and System of a Down's Serj Tankian ekahayo omurimo gwayo ogwa Prometheus Bound ahari Kato hamwe n'abandi bantu mushanju, barikugira ngu "barikweshongora ekitebyo kya Prometheus, Ruhanga owajeemera omutuntuzi Zeusi obwo arikuha abantu omuriro n'eby'emikono, omur Omukoro gwa Gay Pride omuri York, United Kingdom, ogwabaireho ebiro 30 okwa mushanju omuri 2011 gukwijuka Kato. Omukiiki omwishengyero omuri York Central, Hugh Bayley hamwe na Roodi meeya wa York, bakasherekyerera ebikumi n'ebikumi by'ebiruka by'erangi y'omuhanga omu kwijuka kwe. Ekirabo kya David Kato Vision & Voice Award kikatebwaho kumwijuka. Omuhanguzi wa 2012, omurwanirizi w'obugabe bwa LGBTQ omuri Jamaica, Maurice Tomlinson, akarangirirwa ebiro 14 Okwa ikumi nibiri omuri 2011 kandi akaheebwa ekiconco ebiro 29 Okwa kana omuri 2012 omuri London. Ebitongore ebirikwejumbamu harimu Global Forum on MSM & HIV (MSMGF), Sexual Minorities Uganda (SMUG), International Planned Parenthood Federation (IPPF), GIZ Deutsche Society for International Cooperation, Herbert Smith LLP, na ILGA-Europe. Omuri 2014, Kato akatwarwa omu rugyendo rwa Legacy Walk, orw'okworeka abantu b'aheeru omuri Chicago, Illinois, orurikujaguza ebyafaayo hamwe n'abantu ba LGBTQ. [36],[37],aha 16 Okwa mukaaga omuri 2021, Yunivasite ya York ekarangirira ngu Kato niyo neija kuba eiziina ry'eitendekyero risya erya David Kato College, ery'okubanza aha itendekyero rya York okwetwa eiziina ry'omuntu orikuruga omuri Afirika. [38].

Filimu z'ebihandiiko

[edit | edit source]

Kato akabuuzibwa abarikukora firimu omuri Amerika, Katherine Fairfax Wright na Malika Zouhali-Worrall kukora firimu erikukwata aha magara gye, Call Me Kuchu, eyatandikirwe omu kivvulu kya firimu ekya Berlin International Film Festival ebiro 11 okwa kabiri omuri 2012. [40] Akatambi kakye akarikukoresa obutambi kuruga omu firimu, nibaza kugira ngu tituri aha, kakateebwa aha mukutu gwa New York Times aha mukoro gw'okujaguza okufa kwe. Kato akabugana Roger Ross Williams atakafiire, kandi akahwera omu kukora ekitabo God Loves Uganda (2013), ekihandiiko ekirikukwata aha kukwatanisa kw'engiri y'Ekikristaayo omuri North America na Uganda.

Reeba n'ebindi

[edit | edit source]

1.Abiding ministries.

2.LGBT rights in Uganda.