Wp/nyn/Confucius
Konfusio (Konfusio; pinyin: Kōngzi; c. 551 – c. 479 BCE), owaazaalibwa Kōng Qiu (Kōngzi), yali mufirosoofo wa China ow'omu kiseera kya Spring and Autumn era atwalibwa ng'empagi y'abagezi ba China ab'edda. Obuwangwa bungi mu Sino-sphere buva ku bufirosoofo n'enjigiriza za Konfusio. Enjigiriza ze ez'obufirosoofo, ezimanyiddwa nga Obufirosoofo bwa Konfusio, zaakkaatiriza empisa z'omuntu n'ez'obukulembeze, enkolagana ennungi mu bantu, obutuukirivu, ekisa, obwesimbu, n'obuvunaanyizibwa bw'abafuzi okukulembera n'obulungi.
Konfusio yeetwala ng'omusika w'empisa z'ebiseera eby'edda ebyali bivuddeko okubula mu kiseera kye. Yalwanirira okussa ekitiibwa mu bantu, n'okukkiriza okw'amaanyi mu maka, okusinza bajjajja, n'okuwa ekitiibwa abakulu mu baana n'abakazi. Konfusio yagamba nti amaka ge gasinga okuba omusingi omunywevu gw'obukulembeze obulungi. Yawagira Etteeka lya Federo, oba enkola ey'ekikugu, ng'agamba nti, "Tokola ku balala ekyo kye wandyagadde bakukole."
Mu biseera bya Konfusio waaliwo endowooza nnyingi, era nga kino kyali kiseera kikulu mu byafaayo bya China eby'ebirowoozo. Enjigiriza ze zaafuuka z'amaanyi mu kiseera kya Warring States, naye ne zifuna obuzibu oluvannyuma lw'okuwangulwa kwa Qin. Mu bufuzi bwa Empura Wu ow'e Han, enjigiriza za Konfusio zaaweebwa obuyinza, era ebitabo ebikwatagana nabyo byafuuka eby'okusoma eby'obuwaze eri abo abaagala okufuuka abakungu. Mu biseera bya Tang ne Song, Obufirosoofo bwa Konfusio bwafuuka enkola emanyiddwa mu Bulaaya nga Neo-Konfusio. Mu kyasa 20, ekibiina ky'ebirowoozo kyajjawo mu China eya Republican, nga kyagezaako okussa mu nkola enjigiriza za Konfusio mu mbeera z'omulembe.