Wp/nyn/Anti-Homosexuality Act 2014
| inception | 24 February 2014  |
|---|---|
| official name | Anti-Homosexuality Act, 2014 |
| country | Uganda |
| applies to jurisdiction | Uganda |
| author | David Bahati, Parliament of Uganda |
| publication date | 24 February 2014 |
| end time | 1 August 2014 |
| legislated by | Parliament of Uganda |
Etteeka erirwanyisa ebisiyaga, 2014 tteeka eryayisibwa Palamenti ya Uganda nga 20 Ddesemba 2013, erigaana okwegatta wakati w'abantu ab'ekikula ekimu. Ekikolwa kino kyali kiyitibwa "Kill the Gays bill" mu mawulire g'amawanga g'obugwanjuba olw'ebiragiro by'ekibonerezo ky'okufa ebyateesebwako mu nkyusa eyasooka, naye oluvannyuma ekibonerezo kyakyusibwa ne kiweebwa ekibonerezo ky'okusibwa obulamu bwe bwonna. Ebbago lino lyassibwako omukono Pulezidenti wa Uganda Yoweri Museveni nga 24 Ogwokubiri 2014. Kyokka nga 1 Ogwomunaana 2014, kkooti ya Ssemateeka ya Uganda yasalawo etteeka lino teririna makulu ku nsonga z'enkola.
Ekikolwa kino kyandiyongedde okuzza emisango gy'okwegatta kw'abasajja n'abakazi ab'ekikula ekimu mu Uganda mu ggwanga. Era kirimu ebiragiro ebikwata ku bantu abali ebweru wa Uganda abavunaanibwa okumenya etteeka eryo, nga bagamba nti bayinza okuzzibwayo mu Uganda okubonerezebwa eyo. Etteeka era lirimu ebibonerezo eri abantu ssekinnoomu, amakampuni, n'ebitongole by'obwannakyewa ebiyambako mu bikolwa by'okwegadanga okw'ekikula ekimu, omuli n'okufumbiriganwa kw'abasajja n'abakazi ab'ekikula ekimu. Okugatta ku ekyo, etteeka lisobozesa gavumenti ya Uganda okusazaamu obweyamo bw'ensi yonna n'obw'ekitundu bw'elaba ng'obutagasa mateeka gaayo. Okukwatagana mu kikula ekimu kibadde kimenya mateeka mu Uganda okuva mu bufuzi bw'amatwale nga bwe kiri mu mawanga ga Afirika mangi naddala agaali amatwale ga Bungereza era nga etteeka lino terinnayisibwa, baali babonerezebwa n'okusibwa mu kkomera okumala emyaka 14. Etteeka lino lyatongozebwa nga ebbago ly'etteeka erirwanyisa ebisiyaga, 2009 omubaka wa paalamenti (MP) David Bahati (National Resistance Movement) nga 14 Okitobba 2009.
Ekiteeso eky'enjawulo eky'okuleeta etteeka lino kyayisibwa omwezi gumu oluvannyuma lw'olukungaana olw'ennaku ebbiri olwatudde nga abakrisitaayo basatu okuva mu United States bakakasa nti ebisiyaga bya bulabe eri amaka ga Afirika. Kyokka abantu b'ensi yonna baavumirira etteeka eryo nga balumiriza gavumenti ya Uganda okukubiriza abantu okwenyigira mu bikolwa eby'obukambwe nga bakozesa etteeka eryo. Amerika yassaawo envumbo ku Uganda mu Jjuuni 2014 ng'eyanukula etteeka eryo, Banka y'ensi yonna yayongezaayo okwewola obukadde bwa ddoola 90 eri Uganda era gavumenti ya Denmark, Netherlands, Sweden ne Norway yayimiriza obuyambi eri Uganda nga bawakanya etteeka eryo; gavumenti ya Uganda yawagira etteeka eryo era n'egaana okulivumirira, ng'ab'obuyinza mu ggwanga bagamba nti Pulezidenti Ensonda ez'enjawulo zaategeezezza nti ekikolwa kino kyongedde obukyayi bw'abasajja abagaala ebisiyaga mu Uganda n'okukubaganya ebirowoozo okukikwatako. Abalala bagamba nti ebikolwa by'amateeka ng'ebyo biva ku kuba nti bannabyabufuzi bakyawa ebisiyaga, ekintu ekikozesebwa okutumbula ebyetaago by'abakulembeze b'ebyobufuzi mu ngeri y'okufuna obuganzi oba okubawugula okuva ku mpisa z'obuli bw'enguzi.
Palamenti yayisa ebbago lye limu mu 2021 ne 2023: ebbago ly'etteeka erikwata ku bumenyi bw'amateeka mu by'okwegatta, 2019, eryayisibwa mu May 2021 ne liwakanyizibwa Pulezidenti Yoweri Museveni n'etteeka erirwanyisa ebisiyaga, 2023.