Jump to content

Wp/nyn/Ajai Wildlife Reserve

From Wikimedia Incubator
< Wp | nyn
Wp > nyn > Ajai Wildlife Reserve
Ajai Wildlife Reserve
protected area
inception1935 Gorora
IUCN protected areas categoryIUCN category III: Natural Monument or Feature Gorora
countryUganda Gorora
located in the administrative territorial entityArua Gorora
coordinate location2°52′0″N 31°17′0″E Gorora
operatorUganda Wildlife Authority Gorora
Map

Eihamba rya Ajai n'omwanya mukye ogurikushagwa omu mateemba g'oburengyerwa-izooba bwa Uganda agarikwetoororwa ekirwa kihango ekyehinguririize ebisharaara ebirimu amaizi hamwe n'ebibira.[1]

Omwanya

[edit | edit source]

Ajai eri aha rubaju rw'oburengyerwa-izooba bwa White Nile, kiromita nka 40 (mayiro 25) burugwa-izooba bwa Arua.[2]

Ebyafaayo

[edit | edit source]

Omu byafaayo, Ajai Game Reserve ekarangiriirwa nk'omwanya gw'okurindiramu enyamaishwa kuruga omu Gavumenti ya Bungyereza omu mwaka gwa 1937. Eki kitakahikire, owaabaireho omwebembezi w'eihanga Theodore Roosevelt owa United States of America (USA) akataayaayira omu kikaari ky'Omugabe Ajai obu yaabaire naagyenda omuri Afirika omu mwaka gwa 1910. Omu rugyendo rwa Purezidenti, akahiiga enju . Bwanyima y'emyaka etaano, nk'omu mwaka gwa 1915, omugabe Ajai akatandiika kureebereera okuhiiga omu mwanya. Amaani ga Ajai gakareetera gavumenti kurangiriira omwanya ogurikwetengwa ogurikwingana kiromita ina omu mwaka gwa 1937. Omwanya gukarangirirwa nk'omwanya ogurikwetengwa nk'ekicweka ky'ekikaari ky'Omugabe Ajai kandi gukaba gutarikuhinguraho. Obwire obu Ajai Reserve yaagambwaho omu mwaka gwa 1965, omwanya ogurikwetwa Ajai Rhino Sanctuary gukaba guri amaka g'enshonga 60 ahari 80 ezisigaire omu Uganda. Ekitongore ky'eby'obuhangwa ekya World Wildlife Fund (WWF) kikataho esente z'okurwanisa okuhiiga enyamaishwa omu mwaka gwa 1962.

Omu mwaka 2002 ekitongore ekirikujunaanizibwa ahaby'amahamba ekya Yuganda kikatandikaho okushanjuura ensharo z'ekihome n'ekigyendererwa ky'okugaruka kureeta enkumbi erikwera omu kihome bwanyima y'emyaka maingi y'okubiika enkumbi ezaabaire ziriho omu Ziwa Rhino Sanctuary omu disiturikiti ya Nakasongola. Amaani ga gavumenti gahikire aha rurengo rw'ahaiguru n'amasiko g'okutunguura eby'oburambuzi hamwe n'entunguuka y'ebyentaasa y'abantu b'omubyaro hamwe n'eihanga.

Omu mwaka 2008 ekitongore ekirikujunanizibwa ahaby'amahamba  ekya Uganda Wildlife Authority kikatandiika kukoresa eby'obushuubuzi  Ajai. Omurimo gukaheebwa Uganda Wildlife Safaris Ltd, ekitongore ky'okuhiiga n'okuteera ebishushani.[3]

Enyamaishwa

[edit | edit source]

Omwanya ogurikujunanizibwaho nigushagika kiromita nka 35 z'ekisharara ky'empapuri hamwe n'ebisharara by'obunyasi hamwe n'ebibira bya Savannah. Enyamaishwa empango ezirikukizayo zirimu engwe, Uganda Kob, sitatunga, envubu, enkombe erikwiragura kandi erikwera hamwe n'empunu y'omukishaka, nikigambwa ngu hariho enteekateeka y'obwire bureingwa y'okureeta enkura erikwera omu mashuuma.[4][5]

Okuhikayo

[edit | edit source]

Okuhika Ajai okuruga Arua, kuratira  oruguuto rwa Pakwach  omu mashuuma kumara kiromita 15 okuza Olevu, reero orugye aha mukono gwa bumosho aha ruguuto rw'eitaka rwa kiromita 40 orurikwiruka burugwa-izooba kuhisya omu ibikiro ry'enyamaishwa.

  1. Ajai". ugandawildlife.org. 2022-05-06. Retrieved 2024-06-13.
  2. IUCN Conservation Monitoring Center; Parks, IUCN Commission on National; Areas, Protected (1987). IUCN directory of afrotropical protected areas. Gland, Switzerland: IUCN. p. 889. ISBN 2880328047. Retrieved 22 August 2013.
  3. Mugabi, Frank (31 December 2008). "UWA delegates Ajai park management". New Vision. Archived from the original on 22 August 2013. Retrieved 22 August 2013.
  4. Briggs, Philip (2016). Uganda: The Bradt Travel Guide. England: Bradt Travel Guide Ltd. p. 322. ISBN 9781784770228.
  5. "Ajai Wildlife Reserve | Uganda Safaris Tours | Uganda Wildlife Tours". Achieve Global Safaris. 2022-07-21. Retrieved 2024-06-13.