Jump to content

Wp/nyn/Ajai Wildlife Reserve

From Wikimedia Incubator
< Wp | nyn
Wp > nyn > Ajai Wildlife Reserve

Amaterekyero g'enyamaishwa ga Ajai n'omwanya mukye ogurikushangwa omu matemba g'oburengyerwa-izooba bwa Yuganda ogurikwetororwa ekirwa kihango ekyehinguririize ebisharara ebirimu amaizi hamwe n'ebibira.[1]

Omwanya

[edit | edit source]

Ajai eri aha rubaju rw'oburengyerwa-izooba bwa White Nile, kiromita nka 40 (mayiro 25) burugwa-izooba bwa Arua.[2]

Ebyafaayo

[edit | edit source]

Omu byafaayo, Ajai Game Reserve ekarangirirwa nk'omwanya gw'okurindiramu enyamaishwa kuruga omu Gavumenti ya Bungyereza omuri 1937. Eki kitakahikire, owaabaireho omwebembezi w'eihanga Theodore Roosevelt owa United States of America (USA) akataayaayira omu kikaari ky'omugabe Ajai obu yaabaire naagyenda omuri Afirika omuri 1910. Omu rugyendo rwa purezidenti, akahiiga enju . Bwanyima y'emyaka etaano, nk'omuri 1915, omugabe Ajai akatandika kureeberera okuhiiga omu mwanya. Amaani ga Ajai gakareetera gavumenti kurangirira omwanya ogurikwetengwa ogurikwingana kiromita ina omuri 1937. Omwanya gukarangirirwa nk'omwanya ogurikwetengwa nk'ekicweka ky'ekikaari ky'omugabe Ajai kandi gukaba gutarikuhinguraho. Obwire obu Ajai Reserve yaagambwaho omuri 1965, omwanya ogurikwetwa Ajai Rhino Sanctuary gukaba guri amaka g'enshonga 60 ahari 80 ezisigaire omu Yuganda. Ekitongore ky'eby'obuhangwa ekya World Wildlife Fund (WWF) kikataho esente z'okurwanisa okuhiiga enyamaishwa omuri 1962.

Omuri 2002 ekitongore ekirikujunanizibwa ahaby'amahamba ekya Uganda kikatandikaho okushanjuura ensharo z'ekihome n'ekigyendererwa ky'okugaruka kureeta enkumbi erikwera omu kihome bwanyima y'emyaka mingi y'okubiika enkumbi ezaabaire ziriho omu Ziwa Rhino Sanctuary omu disiturikiti ya Nakasongola. Amaani ga gavumenti gahikire aha rurengo rw'ahaiguru n'amatsiko g'okutunguura eby'oburambuzi hamwe n'entunguuka y'ebyentaatsya y'abantu b'omubyaro hamwe n'eihanga.

Omuri 2008 ekitongore ekirikujunanizibwa ahaby'amahamba  ekya Uganda Wildlife Authority kikatandika kukoresa eby'obushubuzi  Ajai. Omurimo gukaheebwa Uganda Wildlife Safaris Ltd, ekitongore ky'okuhiiga n'okuteera ebishushani.[3]

Enyamiishwa

[edit | edit source]

Omwanya ogurikujunanizibwaho nigushagika kiromita nka 35 z'ekisharara ky'empapuri hamwe n'ebisharara by'obunyasi hamwe n'ebibira bya Savannah. Enyamaishwa empango ezirikukizayo zirimu engwe, Uganda kob, sitatunga, envubu, enkombe erikwiragura kandi erikwera hamwe n'empunu y'omukishaka, nikigambwa ngu hariho enteekateeka y'obwire bureingwa y'okureeta enkura erikwera omu mashuuma.[4][5]

Okuhikayo

[edit | edit source]

Okuhika Ajai okuruga Arua, kuratira  oruguuto rwa Pakwach  omu mashuuma kumara kiromita 15 okuza Olevu, reero orugye aha bumosho aha ruguuto rw'eitaka rwa kiromita 40 orurikwiruka burugwa-izooba kuhisya omu eibikiro ry'enyamaishwa.

Eby'okureeberaho

[edit | edit source]
  1. Ajai". ugandawildlife.org. 2022-05-06. Retrieved 2024-06-13.
  2. IUCN Conservation Monitoring Center; Parks, IUCN Commission on National; Areas, Protected (1987). IUCN directory of afrotropical protected areas. Gland, Switzerland: IUCN. p. 889. ISBN 2880328047. Retrieved 22 August 2013.
  3. Mugabi, Frank (31 December 2008). "UWA delegates Ajai park management". New Vision. Archived from the original on 22 August 2013. Retrieved 22 August 2013.
  4. Briggs, Philip (2016). Uganda: The Bradt Travel Guide. England: Bradt Travel Guide Ltd. p. 322. ISBN 9781784770228.
  5. "Ajai Wildlife Reserve | Uganda Safaris Tours | Uganda Wildlife Tours". Achieve Global Safaris. 2022-07-21. Retrieved 2024-06-13.