Wp/nyn/Adjumani District
{Akabokisi ka Data item=Q1229734} Disiturikiti ya Adjumani, n'ey'omu mateemba ga Uganda nka za disiturikiti za Uganda ezindi, eriho ahabw'orureembo rwayo orukuru orurikwetwa Adjumani , ahu ekitebe ekikuru kya disiturikiti kiri.
Omwanya
[edit | edit source]Disiturikiti ya Adjumani neeyatana na Moyo omu matemba, Sudan y'amashuuma omu matemba g'oburugwa-izooba, Amuru omu burugwa-izooba n'omu mashuuma, Arua omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba na Yumbe omu matemba g'oburengyerwa-izooba. Orurembo rukuru omu disiturikiti, Adjumani, nirushangwa kiromita 125 (mairo nshaju namunana), orugyendo rw'aha nguuto, omu matemba g'oburugwa-izooba bwa Arua, orurembo rukuru omu kicweka ekyo.[1] Omwanya ogu nigushangwa kiromita 436 (mairo 271), orugyendo rw'aha nguuto, omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa Kampala, orurembo rukuru rwa Uganda kandi orurikukirayo obuhango omu ihanga eryo.[2] Disiturikiti eri aha rubaju rw'amatemba g'omugyera gwa White Nile, gutakatandikire kutaaha omuri Sudan y'amashuuma. Obutimba bwa disiturikiti ni:03 23N, 31 47E (Latitudo:3.3845; Longitudo:31.7820).
Okushwijuma
[edit | edit source]Disiturikiti ya Adjumani ekatandikwaho ebiro 17 Okwakataano omu mwaka gwa 1997, obu disiturikiti ya Moyo yaabaganiisibwamu kabiri. Ekicweka kya Moyo eky'oburugwa-izooba kikahindurwa disiturikiti ya Adjumani, kurugiirira aha rurembo rwayo orukuru Adjumani. Ekicweka kya Moyo eky'oburengyerwa-izooba kikaguma kiri disiturikiti ya Moyo.
Omu mwaka gwa 1991, okubara abantu omu ihanga ryona kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 96,300. Okubara abantu okw'ihanga ryona okw'omwaka gwa 2002 kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 202,300, aharibo 49.6% bakaba bari abashaija kandi obucweka makumi ataano n'obutonyezi buna bakaba bari abakazi. Omuhendo gw'abantu omu disiturikiti ogurikweyongyera buri mwaka gukashangwa aha bicweka mukaga n'obucweka butano, ahagati y'omwaka gwa 2002 na 2012. Nikiteeberezibwa ngu omubaro gw'abantu omuri disiturikiti ya Adjumani omu mwaka gwa 2019 gukaba guri 234,300.[3]
Kuruga omu mwaka gwa 1991, disiturikiti etwire neetuurwamu empungi, otwariiremu Baratuku, Mungula 2 hamwe n'empungi za Maaji, ezirikutuurwamu abantu abarikuruga omuri South Sudan. Nk'oku kyabaire kiri omu mwaka gwa 2018, disiturikiti neetuurwamu empungi ezirikurenga 236,000.[4][5]
Emirimo y'eby'entatsya
[edit | edit source]Eby'obuhingi n'oburiisa nibyo by'entasya by'omutaano omu disiturikiti ya Adjumani. Ebihingwa ebirikuhingwa harimu.
- Ebihimba
- Ebicoori
- Oburo
- Simusimu
- Emiyembe
- Ovokedo
- ebitookye
- Ebimuri
- Etaabe
- Ebinyobwa
Abantu abarikumanywa munonga
[edit | edit source]Abantu abarikumanywa kuruga omu disiturikiti egi harimu aba:
- Lieutenant General (Owaahumwire) Moses Ali(omunyamahe), LLB, Dip. Law. Pract., M.Mil.Sc., omunyabiragiro, omunya-by'obutegyeki kandi ofiisa w'amahe owaahumwire. Obwahati naaheereza nka omuhwezi wa kashatu wa enganzi kandi omujwekyerwa w'ekyanga kya "East Moyo County".
- Christine Dranzoa PhD, omuhangu omu yunivasite, omwebembezi, omuhangu omu by'obuhangwa, omuhangu omu by'obuhangwa bw'ensi, kandi omwebembezi w'abantu. Niwe ari omuhwezi wa yunivasite ya Muni, emwe aha yunivasite mukaaga eza gavumenti omuri Yuganda.
- Jessica Eriyo, omwegyesa, omukozi w'abantu, omunyaby'obutegyeki kandi omukugu omu by'obutegyeki. Obwa hati, naaheereza nk'omuhwezi w'omuhandiiki mukuru w'ekibiina kya East African Community, (EAC), orikujunaanizibwa aha by'obushuubuzi n'eby'abantu.
- Christine Ondoa MBChB, MMed, MPA, Dip.Pub.Adm., omushaho w'abaana, omuburizi kandi omunyaby'obutegyeki. Obwa hati naaheereza nka mukuru w'ekitongore kya Uganda ekirikurwanisa akakooko ka mukenenya.
Reeba n'ebi
[edit | edit source]- Disiturikiti ya Adjumani
- Disiturikiti ya Moyo
- Abamadi
- West Nailo
- Disiturikiti za Uganda
Ebihandiiko ebirikugambwaho
[edit | edit source]- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Adjumani_District#cite_note-1
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Adjumani_District#cite_note-2
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Adjumani_District#cite_note-3
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Adjumani_District#cite_note-4
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Adjumani_District#cite_note-5