Wp/nyn/Abanyarwanda
| part of | Barundi |
|---|---|
| native language | Kinyarwanda |
| religion or worldview | Christianity |
| country | Rwanda, Democratic Republic of the Congo, Uganda |
Abanyarwanda (Kinyarwanda: Abanyarwanda omu bwingi n'Abanyarwanda, omu buntu) n'abantu b'enganda n'endimi ezitarikushushana abarikuruga omu mateemba ga Afirika, okukira munonga amahanga nka Rwanda na Burundi aga hati. Abanyarwanda nabo n'abantu bakye omu nganda ezirihaihi na DR Congo, Uganda na Tanzania
N'obu eihanga nka Burundi ririkushushana na Rwanda, Banyarwanda n'ekigambo ky'obuteegyeki ekirikukoresibwa omuri Rwanda kuruga omu mwaka gwa 1990 okukyendeeza okwebaganiisamu kw'amahanga omu ihanga aha nyima y'orutaro rw'omunda omuri Rwanda hamwe n'okwita abantu omu mwaka rwa1994.
Omu mwaka gwa 1930, ab'obushoboorozi b'amatware ga Bubirigi, abaabaire nibategyeka Congo, Rwanda na Burundi, bakataho enteekateeka y'okureeba ngu abantu baingi Abanyarwanda baafurukire omuri Congo kuruga Rwanda na Burundi. Omu gw'Abanyarwanda omuhendo gweyongyeire bwanyima y'okwimukaho obwimukiiro omu mahanga ago abiri okukira munonga omu mwaka gwa 1960 na 1990. Abanyarwanda abari kuteekwateekwa ho kuba bari 524,098 nibatuura omu Yuganda,[1] ahu barikutuura omu burengyerwa_izooba bw'eihanga; Umutara na Kitara niyo myanya y'oburiisa n'obuhingi bwabo.
Okushoboorora
[edit | edit source]Abanyarwanda, barikurabira omu rurimi rwabo rwe Kinyarwanda, nibakora guruupu y'abantu abarikutuura omu kicweka ky'oburugwa-izooba n'amashuuma kuruga omuri Afirika eya rwagati kurabira omu kicweka kya Afirika Great Lakes kuza omu mashuuma ga Afirika. Abacondoozi kuruga omuri Royo muziyaamu omu senturo eya Afirika omuri Tervuren, bari kugyendera aha mirimo y'okubanza eya Malcolm Guthrie, bakataEkinyarwanda omu ndimi za Bantu eza Great Lakes. Okushoboorora n'okukwatanisa aba Banyarwanda n'enganda ezindi ikumi na mwenda otwariiremu aba Burundi, Banyankore, Baganda na Bahunde.
Ebihandiiko ebirikugambwaho
[edit | edit source]- ↑ Uganda Bureau of Statistics. "National Population and Housing Census 2014 - 03_20182014_National_Census_Main_Report.pdf