Jump to content

Wp/nyn/Abanyarwanda

From Wikimedia Incubator
< Wp | nyn
Wp > nyn > Abanyarwanda
Banyarwanda
ethnic group
part ofBarundi Gorora
native languageKinyarwanda Gorora
religion or worldviewChristianity Gorora
countryRwanda, Democratic Republic of the Congo, Uganda Gorora

Abanyarwanda (Kinyarwanda: Abanyarwanda, omu bungi; Umunyarwanda, omu buntu) n'abantu b'enganda n'endimi ezitarikushushana abarikuruga omu matemba ga Africa, okukira munonga amahanga ga Rwanda na Burundi aga hati. Abanyarwanda nabo n'abantu bakye omu nganda ezituherereire DR Congo, Uganda na Tanzania.

N'obu amahanga ga Burundi garikushushana n'aga Rwanda, Banyarwanda n'ekigambo ky'obutegyeki ekirikukoresibwa omuri Rwanda kuruga omu myaka ya 1990 okukyendeeza okwebaganisamu kw'amahanga omu ihanga ahanyima y'orutaro rw'omunda omuri Rwanda hamwe n'ekittabantu omuri 1994.

Omu myaka ya 1930, ab'obushoborozi bw'amatware ga Bubirigi, abaabaire nibategyeka Congo,Rwanda na Burundi, bakataho enteekateeka y'okureeba ngu abantu baingi abanyarwanda bafurukire omuri Congo kuruga Rwanda na Burundi. Omuhendo gw'Abanyarwanda gweyongyeire bwanyima y'okwiruka obwimukiriro omu mahanga ago abiri okukira munonga omu myaka ya 1960 na 1990. Abanyarwanda abarikuteekwateekwaho kuba bari 524,098 nibatuura omu Uganda,[1] ahu barikutuura omu burengye bw'izooba bw'eihanga; Umutara na Kitara nizo myanya y'oburiisa n'obuhingi bwabo.

Okushoroora

[edit | edit source]

Abanyarwanda, barikurabira omu rurimi rwabo orwa Kinyarwanda, nibakora guruupu y'abantu ba Bantu, abarikutuura omu kicweka ky'oburugwa izooba n'amashuuma kuruga omuri Afirika eya rwagati kurabira omu kicweka kya African Great Lakes kuza omu mashuuma ga Africa. Abacondooza kuruga omu Royal Museum of Central Africa omuri Tervuren, barikugyendera aha mirimo y'okubanza eya Malcolm Guthrie, bakata Kinyarwanda omu ndimi za Bantu eza Great Lakes. Okushoroora oku nikukwatanisa aba Banyarwanda n'enganda ezindi ikumi na mwenda otwariiremu aba Burundi, Banyankore, Baganda na Bahunde.

Ebihandiiko ebirikugambwaho

[edit | edit source]
  1. Uganda Bureau of Statistics. "National Population and Housing Census 2014 - 03_20182014_National_Census_Main_Report.pdf