Wp/nyn/Abakiga
| country of citizenship | Uganda |
|---|---|
| languages spoken, written or signed | Kiga |
| occupation | agriculture |
| coordinate location | 0°44′56″S 29°42′1″E |
| country of origin | Rwanda |

Abakiga(abantu b'omu nshozi), n'oruganda rwa Bantu, orurikuruga omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa Uganda hamwe n'omumatemba ga Rwanda.
Oburugo
[edit | edit source]
Abakiga nibateekateekwaho kuba baarugire Rwanda. Eki nikigambwaho omuri kimwe aha byeshongoro byabo eby'enzaarwa, Abakiga boona bakaruga Rwanda omu Byumba na Ruhengyere, . Byumba na Ruhengyere n'endembo eziri omuri Rwanda obwahati. Abakiga nibateekateekwaho kuba nibo baijukuru ba Kashiga, ou abantu bwanyima baayetsire Kakiga. Nikigambwa ngu ni mutabani wa Mbogo kuruga omu bugabe bwa Bumbogo obwa Rwanda akafuruka yaaza omu kicweka ky' amashuuma g'oburengyerwa -izooba bwa Uganda yaatandikaho ekicweka ekiriho hati ekya Bakiga ba Kigyezi nainga Kigezi. [1] Omwaka 1700 gutakahikire,Rwanda ekatwarwa Abatwa, abahererukire kwegaitwaho Abahutu. Rwanda omu bwire obwo ekaba erimu amahanga makye n'obutegyeki bukye burikukwatanisa ahansi y'omutegyeki omwe orikwetwa Mwami. Akaba naamanywa nk' Omukama.
Omu Bakiga, omuntu oine obushoborozi akaba naayetwa Mukama, ekirikushushana na Mwami omu bicweka ebindi ebya Rwanda. [1] Omu biro eby'okubanza, Mukama nikyo kitiinisa ekyabaire kiheebwa omukuru. Bwanyima, abantu bakatwara Mukama nk'eiziina ry'abaana baabo (ekirikumanyisa "omwebembezi" nainga "omutegyeki"). Aba bakaba bari batabani bamaka g'ekika ekiri omu butegyeki ekya Bamuhutu. Omuntu weena orikwetererwa eiziina Mukama, ashemereire kuba ari Omuhutu, okukira munonga Mungura/Mwitira, nainga ari ow'ekika ky'obugabe ekya Bamuhutu. Omu bunaku obwo ahanyima y'okujanjaara kw'obukurisitaayo, eiziina nirikukoreesibwa nka rimwe aha maziina ga Ruhanga. Ahabw'enshonga egi, abantu hati nibakoreesa eiziina erindi. Ekyokureeberaho Byamukama, Kyomukama, W'omukama, Kamukama na Bainomukama.