Wp/nyn/Abakiga
| country of citizenship | Uganda |
|---|---|
| languages spoken, written or signed | Kiga |
| occupation | agriculture |
| coordinate location | 0°44′56″S 29°42′1″E |
| country of origin | Rwanda |

Abakiga (abantu b'omu nshozi), n'Oruganda rwa Bantu, orurikuruga omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa Uganda hamwe n'omumatemba ga Rwanda.
Oburugo
[edit | edit source]
Abakiga barateekateekwaho kuba baarugire Rwanda. Eki kiragambwaho omuri kimwe aha byeshongoro byabo eby'enzaarwa. Abakiga boona bakaruga Rwanda omu Byumba na Ruhengyere. Byumba na Ruhengyere n'endembo eziri omuri Rwanda obwa hati. Abakiga barateekateekwaho kuba nibo baijukuru ba Kashiga, owaijire kwetwa Kakiga bwanyima. Kiragambwa ngu ni mutabani wa Mbogo kuruga omu bugabe bwa Bumbogo obwa Rwanda owafurukiire omu kicweka ky'amashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa Uganda akatandikaho ekicweka ekiriho hati ekya Bakiga ba Kigezi. [1] Omwaka gwa1700 gutakahikire, Rwanda ekatwarwa Abatwa, abaahererukire kwegaitwaho Abahutu. Rwanda omu bwire obwo ekaba erimu amahanga makye n'obutegyeki bukye burikukwataniisa ahansi y'omutegyeki omwe orikwetwa Mwami. Akaba aramanywa nk' Omukama.
Omu Bakiga, omuntu owaabaire aine obushoboorozi akaba areetwa Mukama, nari Mwami omu bicweka ebindi ebya Rwanda. [1] Omu biro eby'okubanza, Mukama nikyo kitiinisa ekyabaire kiraheebwa omukuru. Bwanyima, abantu bakatwara Mukama nk'eiziina ry'abaana baabo (ekirikumanyisa "omwebembezi" nainga "omutegyeki"). Aba bakaba bari batabani b'amaka g'ekika ekiri omu butegyeki ekya ba Muhutu. Omuntu weena orikwetererwa eiziina Mukama, ashemereire kuba ari Omuhutu, okukira munonga Mungura/Mwitira, nainga ari ow'ekika ky'obugabe ekya Baamuhutu. Omu bunaku obwo ahanyima y'okujanjaara kw'obukurisitaayo, eiziina riryakoreesibwa nka rimwe aha maziina ga Ruhanga. Ahabw'enshonga egi, abantu hati barakoreesa eiziina erindi. Eky'okureeberaho Byamukama, Kyomukama, Owamukama, Kamukama na Bainomukama.