Jump to content

Wp/nyn/2005 Uganda Multi-party Referendum

From Wikimedia Incubator
< Wp | nyn
Wp > nyn > 2005 Uganda Multi-party Referendum
Ugandan multi-party referendum, 2005
referendum
countryUganda Gorora
followsUgandan multi-party referendum, 2000 Gorora
point in time28 July 2005 Gorora

Akaruuru k'eby'obutegyeki akari kukwata aha kugaruraho ebibiina by'obutegyeki bingi kakabaho ebiro 28 ryo kwa mushanju omu mwaka gwa 2005. Ebibiina by'obutegyeki bikaba byazibiirwe kwesimbaho kuteererwa akaruuru omu myaka 20 ey'enyima. Omwebembezi w'eihanga Yoweri Museveni akatandiikaho enkora y'obutegyeki eya "gwangisiriza" ekyaizire omu bwebembezi omu mwaka gwa1986. Hakabaho ehururu y'okuteera akaruuru ka boona (rifurendamu) omu mwaka gwa 2000, kwonka ekiteiso kikangwa abateezi b'akaruuru abarikurenga ebicweka makumi mwenda ahari igana. Omurundi ogu kikaikirizibwa abateezi abarikurenga ebicweka makumi mwenda ahari igana

Enturukiriro

[edit | edit source]

Eishengyero rya Uganda rikateera akaruuru, ryaikiriza kutebeekanisa akaruuru ka boona k'ebiro 4 Okwa kataano omu mwaka gwa 2005. Okushemeereererwa akaruuru ka boona tikurabaire kwingi, ahabw'okuba gavumenti hamwe n'ab'ebibiina ebirikuhakanisa bakahagira okugaruka omu nkora y'ebibiina bingi by'obutegyeki. Ebibiina by'obutegyeki ebimwe, otwariiremu n'ekibiina kya Forum for Democratic Change, bikeetantara akaruuru, barikugira ngu nikabaasa kureetaho obutegyeki bw'ekibiina kimwe kumara emyaka 19. Omwebembezi w'eihanga Museveni akahakanisa abayangire kuteera akaruuru, ngu ''tibarikuhagira entunguuka omuri Uganda. '' Abareebi abandi bakaha ekiteiso kya ngu doora obukaikuru12.5 obwakoresiibwe omu karuuru ka boona zikaba zishemereire kukoresibwa omu bindi bintu bikuru omuri Uganda, rimwe aha mahanga agarikusingayo obworo omu nsi yoona.

Ekibuuzo kirengutukire ekyahairwe abateezi b'akaruuru kikahakanisibwa ahabw'okuba kikaba nikibuzaabuza: "Noikirizana n'ekiteiso ky'okuheereza omugisha abarikwenda kweteerana omu bibiina by'obutegyeki ebitarikushushana kugira ngu bagume nibahakanira obutegyeki ?" Akamanyiso k'omuti hamwe nak'enju bukaba buri aha bubokisi, aka 'Eego' n'aka 'Ngaaha', kandi n'ahari buri kakongi k'okuteereraho akaruuru. Abateezi b'akaruuru abarikurenga ebicweka makumi mwenda ahari igana bakashagika okugaruka omu by'obutegyeki obwe bibiina bingi. Abareebi abamwe bakatangaarira omuhendo ogwayorekirwe gw'abaayejumbire omu karuuru.

Okuteebereza okw'okubanza kukooreka ngu abantu abari ahansi ya 30% aha Banyay'Uganda obukaikuru 8.5 nibo baateire akaruuru. Kwonka ekitongore ky'eby'Oburuuru kyo kikashohoza amakuru agarikugira ngu abantu 47% bakeejumbira omu karuuru. Okwejumba kukyekukaabaire nikushwaza Museveni.

Ebyarugiremu

[edit | edit source]