Wp/nod/User:RichardW57/sandbox/pt3

From Wikimedia Incubator
Jump to navigation Jump to search

ᩅᨱ᩠ᨱᨿᩩᨠ᩠ᨲ᩺[edit]

รูป Lanna-tone1.png

◌᩵

Lanna-tone2.png

◌᩶

◌้

◌๊

◌๋

◌᩷

◌᩸

⁠◌᩹

ᨩᩨ᩵ ᨾᩱ᩶​ᩀᩢ᩠ᨠ[1](ᩉ᩠ᨶ᩶ᩣ ๕๗๔), ᨾᩱ᩶ᩀᩰᩬᩡ[1](ᩉ᩠ᨶ᩶ᩣ ๕๗๔) ᨾᩱ᩶​ᨡᩬᩴ​ᨩ᩶ᩣ᩠ᨦ[1](ᩉ᩠ᨶ᩶ᩣ ๕๗๑), ᨾᩱ᩶​ᨪᩢ᩠ᨯ[2] ᨾᩱ᩶​ᨡᩣᨸᩮ ᨾᩱ᩶​ᨠ᩷​ᩉ᩠ᨶᩮᩬᩦ ᨾᩱ᩶​ᩈᩬᨦ​ᩉ᩠ᨶᩮᩬᩦ ᨾᩱ᩶​ᩈᩣ᩠ᨾ​ᨡᩦ᩠ᨯ
ᨽᩣᩈᩣ ᨴᩱ ᨴᩱ ᨡᩧ᩠ᨶ[2] ᩃᩣ᩠ᩅ, ᨾᩮᩬᩥᨦ ᩃᩣ᩠ᩅ, ᨾᩮᩬᩥᨦ, ᨡᩧ᩠ᨶ ᩃᩨ᩶, ᨡᩧ᩠ᨶ ᨡᩧ᩠ᨶ ᨡᩧ᩠ᨶ
ᨳᩬᨯ​ᩋᨠ᩠ᨡᩁ​ᨩᩨ᩵ ไม้หยัก, ไม้เหยาะ ไม้ขอช้าง, ไม้ซัด ไม้ขาเป ไม้กอเหนือ ไม้สองเหนือ ไม้สามขีด
ᨳᩬᨯ​ᩋᨠ᩠ᨡᩁ​ᩁᩪ᩠ᨷ ◌่ ◌้ ◌๊ ◌๋
ᩈᨴ᩠ᨴᩋᩢᨠ᩠ᩇᩬᩁ /máj.jǎk/ /máj.jɔ́ʔ/ /máj.xɔ̌ː.t͡ɕáːŋ/ /máj.sát/

ᨣᩤᩴᨾᩮᩬᩥᨦ​ᩈᩣᨾᨲ᩠ᨳ​ᨹᩢ᩠ᨶ​ᨯᩱ᩶ ᪆ ᩈ᩠ᨿᨦ ᨣᩬᩁ​ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨻ᩠ᨿᨬ᩠ᨩᨶ​ᨾᩦ​ᩋᨠ᩠ᨡᩁ​ᩈᩪᨦ​ᨠᩢ᩠ᨷ​ᩋᨠ᩠ᨡᩁ​ᨲ᩵ᩣᩴ ᨡ᩠ᨿᩁ​ᩅᨱ᩠ᨱᨿᩩᨠ᩠ᨲ᩺​ᨣᩴ​ᨡ᩠ᨿᩁ​ᨯᩱ᩶ ᨣᩬᩁ​ᨾᩦ​ᩋᨠ᩠ᨡᩁ​ᨠᩖᩣ᩠ᨦ​ᨷ᩵​ᨯᩣ᩠ᨿ ᨣᩴ​ᩈᨯᩯ᩠ᨦ​ᨹᩢ᩠ᨶ ᪃ ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨷ᩵​ᨯᩣ᩠ᨿ ᩅᨱ᩠ᨱᨿᩩᨠ᩠ᨲ᩺ ᪂ ᨲ᩠ᩅᩫ​ᨷ᩵​ᨣᩴ​ᨻᩬᩴ ᨶᩲ​ᨣᩤᩴᨾᩮᩬᩥᨦ​ᨯᩰᩫ᩠ᨿ​ᨲ᩠ᩅᩫᨾᩮᩬᩥᨦ​ᨾᩦ​ᨷᨬ᩠ᩉᩣ​ᨶᩬ᩠᩶ᨿᩈᩣᩴᩉᩕᩢ᩠ᨷ /d b j ʔ/ ᨶᩬ᩠᩶ᨿ​ᨣᩤᩴ​ᨾᩦ​ᨷᨬ᩠ᩉᩣ ᨩᩮ᩠᩵ᨶ “ᩋᩮᩬᩥ᩠᩶ᨿ” (ᨾᩦ​ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨲᩦ​ᨣᩴ​ᨷ᩠ᨾᩦ​ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨲᩦ​ᩅᩥᩈᩮ᩠ᩈ) ᨶᩲ​ᨽᩣᩈᩣ​ᨴᩱ​ᩃᩨ᩶​ᩋᨠ᩠ᨡᩁ ᩋ ᨸᩮ᩠ᨶ​ᩋᨠ᩠ᨡᩁ​ᩈᩪᨦ ᨽᩣᩈᩣ​ᨴᩱ​ᩃᩨ᩶​ᩁᩢ᩠ᨷ​ᨣᩤᩴ​ᩅ᩵ᩤ “ᩋᩣᩴᨶᩣ᩠ᨯ” ᨧᩣ᩠ᨠ​ᩃ᩶ᩣ᩠ᨶᨶᩣ​ᨲᩯ᩵​ᨴᩦ᩵​ᨣᩤᩴᨾᩮᩬᩥᨦ ᩋ ᨴᩦ᩵​ᨣᩤᩴ​ᨶᩦ᩶​ᨾᩦ ᩈ᩠ᨿᨦ ᩀ᩵ᩣ᩠ᨦ ᨸᩮ᩠ᨶ​ᩋᨠ᩠ᨡᩁ​ᨲ᩵ᩣᩴ ᨽᩣᩈᩣ​ᨴᩱ​ᩃᩨ᩶​ᨧᩧ᩠ᨦ​ᨡ᩠ᨿᩁ​ᩅ᩵ᩤ “ᩋ᩷ᩣᩴᨶᩣ᩠ᨯ”

ᨽᩣᩈᩣ​ᨴᩱ᩠ᨿ​ᨠᩖᩣ᩠ᨦ​ᨣᩮᩥ᩠ᨿ​ᨾᩦ​ᨷᨬ᩠ᩉᩣ​ᨩᨶᩥ᩠ᨯ​ᨶᩦ᩶​ᨠᩢ᩠ᨷ​ᩋᨠ᩠ᨡᩁ​ᨠᩖᩣ᩠ᨦ ᩃᩯ᩠ᩅ​ᨣᩴ​ᨲᩮᩥ᩠ᨾ​ᨾᩱ᩶​ᨲᩦ​ᨠᩢ᩠ᨷ​ᨾᩱ᩶​ᨧᨲ᩠ᨲᩅᩤ[ᨣᩤᩴ​ᨾᩮᩬᩥᨦ​ᨠᩬᩴ᩵ ] ᨠᩣ᩠ᩁ​ᨲᩮᩬᩥ᩵ᨾ ᪂ ᨲ᩠ᩅᩫ​ᨣᩴ​ᨻᩬᩴ ᨻᩕᩰᩬᩡ​ᨽᩣᩈᩣ​ᨠᩖᩣ᩠ᨦ​ᨾᩦ ᪅ ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨷ᩵​ᨯᩣ᩠ᨿ ᨣᩬᩁ​ᨡ᩠ᨿᩁ​ᨣᩤᩴᨾᩮᩬᩥᨦ​ᨯᩰᩫ᩠ᨿ​ᩋᨠ᩠ᨡᩁ​ᨴᩱ᩠ᨿ​ᩓ​ᨩᩱ᩶​ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨽᩣᩈᩣ​ᨠᩖᩣ᩠ᨦ ᨣᩴ​ᨾᩦ​ᨷᨬ᩠ᩉᩣ​ᨻᩕᩰᩬᩡ​ᩈ᩠ᨿᨦ /p t k/ ᨾᩦ​ᩋᨠ᩠ᨡᩁ​ᨴᩱ᩠ᨿ​ᨠᩖᩣ᩠ᨦ​ᨸᩮ᩠ᨶ​ᩋᨠ᩠ᨡᩁ​ᨠᩖᩣ᩠ᨦ​ᨷ᩵​ᨯᩣ᩠ᨿ ᩓ​ᨽᩣᩈᩣ​ᩉ᩠ᨶᩮᩬᩥᩋ​ᨩᩱ᩶​ᨾᩣ᩠ᨠ​ᩈ᩠ᨿᨦ​ᩅᨱ᩠ᨱᨿᩩᨠ᩠ᨲ᩺​ᨴᩢ᩠ᨦ ᪆ ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨴᩧ᩠ᨦ​ᨸᩧ᩠ᨠ

ᩈ᩠ᨿᨦ​ᩅᨱ᩠ᨱᨿᩩᨠ᩠ᨲ᩺​ᩈᩣᩴᨶ᩠ᨿᨦ​ᨩ᩠ᨿᨦᩉ᩠ᨾᩲ᩵​ᨾᩦ ᪆ ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨣᩨ​ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨧᨲ᩠ᨲᩅᩤ,ᩈ᩠ᨿᨦ​ᩋᩮ᩠ᨠ, ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨴᩰ​ᩅᩥᩈᩮ᩠ᩈ, ᩈ᩠ᨿᨦ​ᩈᩣᨾᨬ᩠ᨬ, ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨾᩰ, ᩓ​ᩈ᩠ᨿᨦ​​ᨲᩦ[3]

ᩈ᩠ᨿᨦ​ᩅᨱ᩠ᨱᨿᩩᨠ᩠ᨲ᩺ ᨲ᩠ᩅᩫ​ᩀ᩵ᩣ᩠ᨦ ᨠᩣ᩠ᩁ​ᨳᩬᨯ​ᩁᩉᩢ᩠ᩈ​ᩈ᩠ᨿᨦ ᨠᩣ᩠ᩁᩋᩬᨠᩈ᩠ᨿᨦ ᨤ᩠ᩅᩣ᩠ᨾ​ᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨿ​ᨶᩲ​ᨽᩣᩈᩣ​ᨠᩖᩣ᩠ᨦ
ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨧᨲ᩠ᨲᩅᩤ ᨡᩣ /xǎː/ [xaː˩˦] ขา
ᩈ᩠ᨿᨦ​ᩋᩮ᩠ᨠ ᨡ᩵ᩣ /xàː/ [xaː˨˨] ข่า
ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨴᩰᩅᩥᩈᩮ᩠ᩈ ᨡ᩶ᩣ /xa᷇ː/ [xaː˥˧] ฆ่า
ᩈ᩠ᨿᨦ​ᩈᩣᨾᨬ᩠ᨬ ᨤᩣ /xaː/ [xaː˦˦] หญ้าคา
ᩈ᩠ᨿᨦᨴᩰ ᩌᩱ᩵ /hâjː/ [hajː˦˩] ไร่
ᩈ᩠ᨿᨦᨲᩦ ᨼ᩶ᩣ /fáː/ [faː˦˥˦] ฟ้า

ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨴᩰ​ᩅᩥᩈᩮ᩠ᩈ(ᨴᩱ᩠ᨿ: โทพิเศษ)ᨾᩦ​ᩉᩖᩣ᩠ᨿ​ᨩᩨ᩵​ᨣᩨ ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨲᩦᩅᩥᩈᩮ᩠ᩈ(ᨴᩱ᩠ᨿ: ตรีพิเศษ), ᩈ᩠ᨿᨦ​ᩅᩥᩈᩮ᩠ᩈ(ᨴᩱ᩠ᨿ: พิเศษ)[4](ᩉ᩠ᨶ᩶ᩣ ๒๑), ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨲᩦ​ᨻ᩠ᨿ᩶ᩁ(ᨴᩱ᩠ᨿ: ตรีเพี้ยน)[4](ᩉ᩠ᨶ᩶ᩣ ๒๑), ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨠᩮᩥ᩠᩵ᨦ​ᨲᩦ​ᨠᩮᩥ᩠᩵ᨦ​ᨴᩰ(ᨴᩱ᩠ᨿ: ครึ่ง​ตรี​ครึ่ง​โท)[1](ᩉ᩠ᨶ᩶ᩣ ฉ)

ᨠᩣ᩠ᩁᩈᨯᩯ᩠ᨦᩈ᩠ᨿᨦᩅᨱ᩠ᨱᨿᩩᨠ᩠ᨲ᩺[edit]

ᨠᩣ᩠ᩁ​ᩈᨯᩯ᩠ᨦ​ᩈ᩠ᨿᨦ​ᩅᨱ᩠ᨱᨿᩩᨠ᩠ᨲ᩺ ᨡᩬᨦ​ᨣᩤᩴᨾᩮᩬᩥᨦ​ᩈᩣᩴᨶ᩠ᨿᨦ​ᨩ᩠ᨿᨦᩉ᩠ᨾᩲ᩵

ᩈ᩠ᨿᨦ​ᩅᨱ᩠ᨱᨿᩩᨠ᩠ᨲ᩺ ᨣᩤᩴ​ᨸᩮ᩠ᨶ ᨷ᩵ᨾᩦ​ᨾᩱ᩶​ᩅᨱ᩠ᨱᨿᩩᨠ᩠ᨲ᩺ ᨣᩤᩴ​ᨸᩮ᩠ᨶ ᨾᩱ᩶​ᩀᩢ᩠ᨠ ᨣᩤᩴ​ᨸᩮ᩠ᨶ ᨾᩱ᩶​ᨡᩬᩴ​ᨩ᩶ᩣ᩠ᨦ ᨣᩤᩴ​ᨲᩣ᩠ᨿ ᩈᩕ​ᩈᩢ᩠᩶ᨶ ᨣᩤᩴ​ᨲᩣ᩠ᨿ ᩈᩕ​ᨿᩣ᩠ᩅ
ᩋᨠ᩠ᨡᩁ​ᩈᩪᨦ ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨧᨲ᩠ᨲᩅᩤ ᩈ᩠ᨿᨦ​ᩋᩮ᩠ᨠ ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨴᩰᩅᩥᩈᩮ᩠ᩈ ᩈ᩠ᨿᨦᨧᨲ᩠ᨲᩅᩤ[ᨣᩤᩴ​ᨾᩮᩬᩥᨦ​ᨠᩬᩴ᩵ ] ᩈ᩠ᨿᨦᩋᩮ᩠ᨠ
ᩋᨠ᩠ᨡᩁ​ᨠᩖᩣ᩠ᨦ ᩈ᩠ᨿᨦ​ᩈᩣᨾᩢᨬ᩠ᨬ
ᩋᨠ᩠ᨡᩁ​ᨲ᩵ᩣᩴ ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨴᩰ ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨲᩦ ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨲᩦ ᩈ᩠ᨿᨦ​ᨴᩰ
  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 รุ่งเรืองศรี, อุดม (January 2004). ᨻᨧᨶᩣᨶᩩᨠᩕᩫ᩠ᨾᩃ᩶ᩣ᩠ᨶᨶᩣ - ᨴᩱ᩠ᨿ: ᨨᨷᩢ᩠ᨷᨾᩯ᩵ᨼ᩶ᩣᩉᩖ᩠ᩅᨦ พจนานุกรมล้านนา ~ ไทย: ฉบับแม่ฟ้าหลวง. ᨩ᩠ᨿᨦᩉ᩠ᨾᩲ᩵: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. ISBN 974-685-175-6. 
  2. 2.0 2.1 Owen, R. Wyn (2017). "A description and linguistic analysis of the Tai Khuen writing system". Journal of the Southeast Asian Linguistics Society. 10.1: 140–164. hdl:10524/52403. 
  3. Gedney, William J., and Thomas J. Hudak. William J. Gedney's Tai Dialect Studies: Glossaries, Texts, and Translations. Ann Arbor, MI: Center for South and Southeast Asian Studies, The University of Michigan, 1997. Print.
  4. 4.0 4.1 ᨷᩯ᩠ᨷᩁ᩠ᨿᩁᨽᩣᩈᩣᩃ᩶ᩣ᩠ᨶᨶᩣ แบบเรียนภาษาล้านนา. ᨩ᩠ᨿᨦᩉ᩠ᨾᩲ᩵. September 2000. 

วัณณยุกต์[edit]

รูป Lanna-tone1.png

◌᩵

Lanna-tone2.png

◌᩶

◌้

◌๊

◌๋

◌᩷

◌᩸

⁠◌᩹

ชื่อ ไม้​อ‍⁠ยัก[1](หน้า ๕๗๔), ไม้เอ‍⁠ยาะ[1](หน้า ๕๗๔) ไม้​ขอ​ช้าง[1](หน้า ๕๗๑), ไม้​ซัด[2] ไม้​ขาเป ไม้​ก᩷​เหนือ ไม้​สอง​เหนือ ไม้​สาม​ขีด
ภาสา ไท ไท ขึน[2] ลาว, เมือง ลาว, เมือง, ขึน ลื้อ, ขึน ขึน ขึน
ถอด​อักขระ​ชื่อ ไม้หยัก, ไม้เหยาะ ไม้ขอช้าง, ไม้ซัด ไม้ขาเป ไม้กอเหนือ ไม้สองเหนือ ไม้สามขีด
ถอด​อักขระ​รูป ◌่ ◌้ ◌๊ ◌๋
สัททอักษอร /máj.jǎk/ /máj.jɔ́ʔ/ /máj.xɔ̌ː.t͡ɕáːŋ/ /máj.sát/

คำเมือง​สามัตถะ​ผัน​ได้ 6 เสียง คอน​เสียง​พยัญชนะ​มี​อักขระ​สูง​กับ​อักขระ​ต่ำ เขียน​วัณณยุกต์​ค็​เขียน​ได้ คอน​มี​อักขระ​กลาง​บ่​ดาย ค็​สแดง​ผัน 3 เสียง​บ่​ดาย วัณณยุกต์ 2 ตัว​บ่​ค็​พอ ใน​คำเมือง​โดย​ตัวเมือง​มี​ปัญหา​น้อยสำหรับ /d b j ʔ/ น้อย​คำ​มี​ปัญหา เช่น ᩋᩮᩬᩥ᩠᩶ᨿ (เอื้อย) (มี​เสียง​ตี​ค็​บ่มี​เสียง​ตี​วิเสส) ใน​ภาสา​ไท​ลื้อ​อักขระ อ เปน​อักขระ​สูง ภาสา​ไท​ลื้อ​ฮับ​คำ​ว่า ᩋᩣᩴᨶᩣ᩠ᨯ (อำนาด) จาก​ล้านนา​แต่​ที่​คำเมือง อ ที่​คำ​นี้​มี เสียง อ‍⁠ย่าง เปน​อักขระ​ต่ำ ภาสา​ไท​ลื้อ​จึง​เขียน​ว่า ᩋ᩷ᩣᩴᨶᩣ᩠ᨯ (อ้ำนาด)

ภาสา​ไทย​กลาง​เคิย​มี​ปัญหา​ชนิด​นี้​กับ​อักขระ​กลาง แลว​ค็​เติม​ไม้​ตี​กับ​ไม้​จัตตวา[คำ​เมือง​ก่อ ] การ​เตื่อม 2 ตัว​ค็​พอ เพราะ​ภาสา​กลาง​มี 5 เสียง​บ่​ดาย คอน​เขียน​คำเมือง​โดย​อักขระ​ไทย​แล​ไช้​เสียง​ภาสา​กลาง ค็​มี​ปัญหา​เพราะ​เสียง /p t k/ มี​อักขระ​ไทย​กลาง​เปน​อักขระ​กลาง​บ่​ดาย แล​ภาสา​เหนือ​ไช้​มาก​เสียง​วัณณยุกต์​ทัง 6 เสียง​ทึง​ปึก

เสียง​วัณณยุกต์​สำเนียง​เชียงใหม่​มี 6 เสียง​คือ​เสียง​จัตตวา,เสียง​เอก, เสียง​โท​วิเสส, เสียง​สามัญญะ, เสียง​โม, แล​เสียง​​ตี[3]

เสียง​วัณณยุกต์ ตัว​อ‍⁠ย่าง การ​ถอด​รหัส​เสียง การออกเสียง ฅวาม​หมาย​ใน​ภาสา​กลาง
เสียง​จัตตวา ขา /xǎː/ [xaː˩˦] ขา
เสียง​เอก ข่า /xàː/ [xaː˨˨] ข่า
เสียง​โทวิเสส ข้า /xa᷇ː/ [xaː˥˧] ฆ่า
เสียง​สามัญญะ ฅา /xaː/ [xaː˦˦] หญ้าคา
เสียงโท ไฮ่ /hâjː/ [hajː˦˩] ไร่
เสียงตี ฟ้า /fáː/ [faː˦˥˦] ฟ้า

เสียง​โท​วิเสส(ไทย: โทพิเศษ)มี​หลาย​ชื่อ​คือ เสียง​ตีวิเสส(ไทย: ตรีพิเศษ), เสียง​วิเสส(ไทย: พิเศษ)[4](หน้า ๒๑), เสียง​ตี​เพี้ยน(ไทย: ตรีเพี้ยน)[4](หน้า ๒๑), เสียง​เกิ่ง​ตี​เกิ่ง​โท(ไทย: ครึ่ง​ตรี​ครึ่ง​โท)[1](หน้า ฉ)

การสแดงเสียงวัณณยุกต์[edit]

การ​สแดง​เสียง​วัณณยุกต์ ของ​คำเมือง​สำเนียง​เชียงใหม่

เสียง​วัณณยุกต์ คำ​เปน บ่มี​ไม้​วัณณยุกต์ คำ​เปน ไม้​อ‍⁠ยัก คำ​เปน ไม้​ขอ​ช้าง คำ​ตาย สระ​สั้น คำ​ตาย สระ​ยาว
อักขระ​สูง เสียง​จัตตวา เสียง​เอก เสียง​โทวิเสส เสียงจัตตวา[คำ​เมือง​ก่อ ] เสียงเอก
อักขระ​กลาง เสียง​สามัญญะ
อักขระ​ต่ำ เสียง​โท เสียง​ตี เสียง​ตี เสียง​โท
  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 รุ่งเรืองศรี, อุดม (January 2004). ᨻᨧᨶᩣᨶᩩᨠᩕᩫ᩠ᨾᩃ᩶ᩣ᩠ᨶᨶᩣ - ᨴᩱ᩠ᨿ: ᨨᨷᩢ᩠ᨷᨾᩯ᩵ᨼ᩶ᩣᩉᩖ᩠ᩅᨦ พจนานุกรมล้านนา ~ ไทย: ฉบับแม่ฟ้าหลวง. ᨩ᩠ᨿᨦᩉ᩠ᨾᩲ᩵: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. ISBN 974-685-175-6. 
  2. 2.0 2.1 Owen, R. Wyn (2017). "A description and linguistic analysis of the Tai Khuen writing system". Journal of the Southeast Asian Linguistics Society. 10.1: 140–164. hdl:10524/52403. 
  3. Gedney, William J., and Thomas J. Hudak. William J. Gedney's Tai Dialect Studies: Glossaries, Texts, and Translations. Ann Arbor, MI: Center for South and Southeast Asian Studies, The University of Michigan, 1997. Print.
  4. 4.0 4.1 ᨷᩯ᩠ᨷᩁ᩠ᨿᩁᨽᩣᩈᩣᩃ᩶ᩣ᩠ᨶᨶᩣ แบบเรียนภาษาล้านนา. ᨩ᩠ᨿᨦᩉ᩠ᨾᩲ᩵. September 2000. 



วัณณยุกต์[edit]

รูป Lanna-tone1.png

◌᩵

Lanna-tone2.png

◌᩶

◌้

◌๊

◌๋

◌᩷

◌᩸

⁠◌᩹

จื้อ ไม้​อ‍⁠ยัก[1](หน้า ๕๗๔), ไม้เอ‍⁠ยาะ[1](หน้า ๕๗๔) ไม้​ขอ​จ๊าง[1](หน้า ๕๗๑), ไม้​ซัด[2] ไม้​ขาเป๋ ไม้​ก᩷​เหนือ ไม้​สอง​เหนือ ไม้​สาม​ขีด
ภาสา ไต ไต ขึน[2] ลาว, เมือง ลาว, เมือง, ขึน ลื้อ, ขึน ขึน ขึน
ถอด​อักขระ​จื้อ ไม้หยัก, ไม้เหยาะ ไม้ขอช้าง, ไม้ซัด ไม้ขาเป ไม้กอเหนือ ไม้สองเหนือ ไม้สามขีด
ถอด​อักขระ​ฮูป ◌่ ◌้ ◌๊ ◌๋
สัตตอักษอร /máj.jǎk/ /máj.jɔ́ʔ/ /máj.xɔ̌ː.t͡ɕáːŋ/ /máj.sát/

กำเมือง​สามัตถะ​ผัน​ได้ 6 เสียง กอน​เสียง​ปยัญจนะ​มี​อักขระ​สูง​กับ​อักขระ​ต่ำ เขียน​วัณณยุกต์​ก็​เขียน​ได้ กอน​มี​อักขระ​กล๋าง​บ่​ดาย ก็​สแดง​ผัน 3 เสียง​บ่​ดาย วัณณยุกต์ 2 ตั๋ว​บ่​ก็​ปอ ใน​กำเมือง​โดย​ตั๋วเมือง​มี​ปัญหา​น้อยสำหรับ /d b j ʔ/ น้อย​กำ​มี​ปัญหา เจ้น ᩋᩮᩬᩥ᩠᩶ᨿ (เอื๊อย) (มี​เสียง​ตี๋​ก็​บ่มี​เสียง​ตี๋​วิเสส) ใน​ภาสา​ไต​ลื้อ​อักขระ อ เป๋น​อักขระ​สูง ภาสา​ไต​ลื้อ​ฮับ​กำ​ว่า ᩋᩣᩴᨶᩣ᩠ᨯ (อำนาด) จาก​ล้านนา​แต่​ตี้​กำเมือง อ ตี้​กำ​นี้​มี เสียง อ‍⁠ย่าง เป๋น​อักขระ​ต่ำ ภาสา​ไต​ลื้อ​จึ๋ง​เขียน​ว่า ᩋ᩷ᩣᩴᨶᩣ᩠ᨯ (อ᩷ำนาด)

ภาสา​ไตย​กล๋าง​เกิย​มี​ปัญหา​จนิด​นี้​กับ​อักขระ​กล๋าง แลว​ก็​เติ๋ม​ไม้​ตี๋​กับ​ไม้​จัตตวา[กำ​เมือง​ก่อ ] ก๋าร​เตื่อม 2 ตั๋ว​ก็​ปอ เพราะ​ภาสา​กล๋าง​มี 5 เสียง​บ่​ดาย กอน​เขียน​กำเมือง​โดย​อักขระ​ไตย​แล​ไจ๊​เสียง​ภาสา​กล๋าง ก็​มี​ปัญหา​เพราะ​เสียง /p t k/ มี​อักขระ​ไตย​กล๋าง​เป๋น​อักขระ​กล๋าง​บ่​ดาย แล​ภาสา​เหนือ​ไจ๊​มาก​เสียง​วัณณยุกต์​ตัง 6 เสียง​ตึง​ปึก

เสียง​วัณณยุกต์​สำเนียง​เจียงใหม่​มี 6 เสียง​กือ​เสียง​จัตตวา,เสียง​เอก, เสียง​โต​วิเสส, เสียง​สามัญญะ, เสียง​โม, แล​เสียง​​ตี๋[3]

เสียง​วัณณยุกต์ ตั๋ว​อ‍⁠ย่าง ก๋าร​ถอด​รหัส​เสียง ก๋ารออกเสียง ความ​หมาย​ใน​ภาสา​กล๋าง
เสียง​จัตตวา ขา /xǎː/ [xaː˩˦] ขา
เสียง​เอก ข่า /xàː/ [xaː˨˨] ข่า
เสียง​โตวิเสส ข้า /xa᷇ː/ [xaː˥˧] ฆ่า
เสียง​สามัญญะ คา /xaː/ [xaː˦˦] หญ้าคา
เสียงโต ไฮ่ /hâjː/ [hajː˦˩] ไร่
เสียงตี๋ ฟ้า /fáː/ [faː˦˥˦] ฟ้า

เสียง​โต​วิเสส(ไตย: โทพิเศษ)มี​หลาย​จื้อ​กือ เสียง​ตี๋วิเสส(ไตย: ตรีพิเศษ), เสียง​วิเสส(ไตย: พิเศษ)[4](หน้า ๒๑), เสียง​ตี๋​เปี๊ยน(ไตย: ตรีเพี้ยน)[4](หน้า ๒๑), เสียง​เกิ่ง​ตี๋​เกิ่ง​โต(ไตย: ครึ่ง​ตรี​ครึ่ง​โท)[1](หน้า ฉ)

ก๋ารสแดงเสียงวัณณยุกต์[edit]

ก๋าร​สแดง​เสียง​วัณณยุกต์ ของ​กำเมือง​สำเนียง​เจียงใหม่

เสียง​วัณณยุกต์ กำ​เป๋น บ่มี​ไม้​วัณณยุกต์ กำ​เป๋น ไม้​อ‍⁠ยัก กำ​เป๋น ไม้​ขอ​จ๊าง กำ​ต๋าย สระ​สั้น กำ​ต๋าย สระ​ยาว
อักขระ​สูง เสียง​จัตตวา เสียง​เอก เสียง​โตวิเสส เสียงจัตตวา[กำ​เมือง​ก่อ ] เสียงเอก
อักขระ​กล๋าง เสียง​สามัญญะ
อักขระ​ต่ำ เสียง​โต เสียง​ตี๋ เสียง​ตี๋ เสียง​โต
  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 รุ่งเรืองศรี, อุดม (January 2004). ᨻᨧᨶᩣᨶᩩᨠᩕᩫ᩠ᨾᩃ᩶ᩣ᩠ᨶᨶᩣ - ᨴᩱ᩠ᨿ: ᨨᨷᩢ᩠ᨷᨾᩯ᩵ᨼ᩶ᩣᩉᩖ᩠ᩅᨦ พจนานุกรมล้านนา ~ ไทย: ฉบับแม่ฟ้าหลวง. ᨩ᩠ᨿᨦᩉ᩠ᨾᩲ᩵: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. ISBN 974-685-175-6. 
  2. 2.0 2.1 Owen, R. Wyn (2017). "A description and linguistic analysis of the Tai Khuen writing system". Journal of the Southeast Asian Linguistics Society. 10.1: 140–164. hdl:10524/52403. 
  3. Gedney, William J., and Thomas J. Hudak. William J. Gedney's Tai Dialect Studies: Glossaries, Texts, and Translations. Ann Arbor, MI: Center for South and Southeast Asian Studies, The University of Michigan, 1997. Print.
  4. 4.0 4.1 ᨷᩯ᩠ᨷᩁ᩠ᨿᩁᨽᩣᩈᩣᩃ᩶ᩣ᩠ᨶᨶᩣ แบบเรียนภาษาล้านนา. ᨩ᩠ᨿᨦᩉ᩠ᨾᩲ᩵. September 2000.