Wp/mwv/Pasibetei Sagu ka Mentawai
Pasibetei Sagu ka Mentawai Mentawai siripot sisuratakennda ka Kanwil Perindustrian Sumbar (1991) indak 3.375 hektar mulenget lokna lelengan iputuktuk sagu. Ka Mentawai lelengan iputuktuk sagu iate ka onaja. 1000 hektar ka Siberut Utara, 1200 ka Siberut Selatan, 875 ka Sipora samba 300 ka Pagai Utara-Selatan. Ka Siberut makakalau iputuktuk sagu, moi taserang gaju’ sagu 18-20 meter renggeuna, 1,5 meter lok bangkatna. [1]
Sagu iate kokomen sa Mantaoi, utamana ka langgai Siberut. Tak peuk mukom onina kanak atak sagu. Sagu mutuktuk ka onaja, tak ta urem, mutuktuk lek ia sambekna, peingak ita taan maniai en sagu. Sibara keleuk siken, kalulun pentingna sagu ka samantaoi, senen uma raurem sagu uktuk kanda ka rura rura ka mata.
Tititboan
[edit | edit source]Sateteu siburuk, rabetei sagu rarere peuk, oto kanak sikinek maigingan samba moi pakei mesin sagu. Siburuk, pasibetei sagu sitadda’ake boboina pasiilak gaju’ sagu. Pasiilak enda gaju’ sagu sipakei kapak sabeu, lepak ibelek rakau pasitektek. Sanga gaju’ sagu 15 meter bara 15-20 tektekna. Sagu silepak tektek, sibakbak kulitna teret imot, teret imalina. Kapak elek tak obe, moi sipakeina pasibakbak kulit sagu. Kulit sagu silepak bakbak sipakei leuk incak uktuk lelengan pasigundui sagu.
Lepak enda pasibakbak sagu, siriuriu aken pasigundui. Rua elek sambek sirimanua moi rapasigundui. Enda sagu sigundui teret imajinang rurukna. Kanak tak peuk mapalik jinangna, sijinang aken incak pasamba obe.
Sagu silepak gundui enda, siguruk aken ka bulukbuk, obakna moi sigileina ka rerean. Rerean iate lelengan pasirere sagu. Ka rereat enda sipandere sagu ialeuk en sipagaluk oinan obakna bela pati na. Uktuk pasialak oinan, sipakei tatappuw. Tatappuw enda pelepah sagu sibetei makerek kerucut, lepak indak tolanna sasa samba leuk manggeak uktuk labaken kabeita. Rereat beteijen sa Mantaoi, rabentuk kotak papan 3 meter ata na, 2 meter lok na. Lappra na, indak 3 lapisan. Sikasambek munut toiten (oto sikinek kain nan lek sipakei) uktuk pasisaring. Sikadua iate salasak, manggeak silepak silak. Sikatelu manggeak leuk, sikaepat manggeak leuk sipatikai ka lapisan sikatelu. Ruruk enda manggeak sikabek pasamba paniti. Lepak tandak enda rereat obakna tak ituguruk ka bagan onaja, sikau tandakna manggeak sabeu. Ka tei enda rereat indak lakok sagu uktuk pasisilok oinan samba pati sagu sibara ka rereat, ie ka boroijat, ka abak lelengan pasiruruk sagu. Tak peuk tuguruk pati samba oinan ka bagan abak, indak peuk sambek saringan, obakna imalina.[2]
Dua elek telu tektek sagu moi ilepak ka bagan sana gogoi. Pati sagu ka bagan tatampayan elek abak enda, siobak aken sokak obakna imaingak kambak oinan, kambak pati sagu. Pati sagu enda siguruk aken ka tampri, uktuk sipakoirek piga pak langgokna ka mata. Sanga gaju sagu 15 meter, moi ibara pati sagu tak mulenget 170 gonina. Sana karung bara 20 kg sanekna.
Uktuk kokomen, raseuk sagu ka ombuk elek sipurun. Kanak sagu siombuk, tepung sagu siguruk aken ka ombuk sikorok, mulenget 3 cm lok matana. Kanak sagu sipurun, sagu siguruk aken ka lakok sagu.
Ombuk-ombuk sibara sagu ka bagana, sikau ka kokkok, silabok pat aili 10 menit elek mulenget. Lepak en, sagu sibekak kanak mukom, matarekngan galukna iba siboiboik elek iba siombuk leuk. Nanam lepak.
Sikinek ka Mentawai, indak an mulai ragalak aken sagu, maigingian pek sikom berak pasisili aken sagu. Pemerintta Mentawai arabelaaken Program Pangureman Padi Ladang 5 rura silelepak, sibara atak leuk mapalik maeruk hasilna. Onaja indak an mulai tukorok uktuk sagu, maigingan sipakeina uktuk ladang, samba leuk sawah sibau. Kanak taiakna, sagu pek maraik ka sa Mantaoi. Rapakei uktuk kokomen, uktuk uma, uktuk pasibelek tulou, alak toga samba maigi peuk bagei.[3]
Referensi
[edit | edit source]- ↑ Febrianti, 2021. Sagu yang Mulai Tergusur di Mentawai. Diakses pada 7 Juli 2021, dari https://www.jurnalistravel.com/melihat-pengolahan-sagu-di-mentawai/
- ↑ Akbar, Rus. 2017. Begini Cara Mengolah Sagu Cara Tradisional Mentawai. Diakses pada 7 Juli 2021, dari https://www.mentawaikita.com/baca/1063/begini-cara-mengolah-sagu-cara-tradisional-mentawai
- ↑ Gusmailina, 1992. Prospek Agroindustri Sagu di Sumatera Barat Khususnya di Kepulauan Mentawai. Forest Products Research Journal Vol. 10, No. 6, 222-226