Wp/mwv/Arat Sabulungan
Arat sabulungan iate putoneman baga asli masyarakat mentawai , arat sabulungan bara kalulun putoneman baganda ka palakok palakok, rapaatuna lakok nek ibailiu pasihubung aken sia ka ulau manua. Bobojanna arat nek masun rakuana makerek punen, sibara indak tureu arat nek rakuana incak iate putoneman baga. Arat sabulungan nek rakua ia indak dua rubeijanna putoneman baga indak hubungan ka alam gaib, sikadua indak ron alam gaib sitak paobak ka sirimanua. Arat sabulungan nek rakuana indak hubungan keseimbangan polak samba sirimanua, artina sirimanua harus makoirek sia nek kapolak, tak moi rapakataik polak siobaket baganda. rapupalik polak makerek rapupalik tubunda sambekra. Zaman siburuk arat sabulungan nek ibailiu ia patokan aturan purimanuaijan sirimanua, barana jen masyarakat mentawai tak rapakataik polak, kanak rapakataikna matonem baganda bara besik katubunda. Kanak maigi tak siarep aturan kaberen sikembukan uma rapatiboiji ukuman rakau ka tak simareddet. Kalulun malotok leuk kaberen anggota uma iorak sia besik. [1]
Sistem Putoneman Baga
[edit | edit source]Kabagan putonemaan arat sabulungan nek ketcat punu teteu siburuk nek sibara gege elek Ron kabeberen sibabara kapolak indak gegenda, keleu benda tak sipurimanua matonem baganda indak ketcatna. Arat Sabulungan nek rakuakenna tak sarat sirimanua sibara simaggre sibara kabeberen sibabaraa kapolak sibara simaggre. Ketcat simamatei rakuana iagai peuk komunikasi ka sirimanua elek kasikerei. Putoneman baga masyarakat mentawai nek tak makerek putoneman kasalalanggai bagei ka Indonesia. Kapurimanuaijan masyarakat mentawai polak iate pulelengan sabeu rapulelengi samba moi rapakei abe sibabara kapolak kalulun en masyarakat mentawai rawajib aken sia rajago samba matonem baganda ka ketcat samba rapupalik simakolou siakek purimanuaijanda. Polak rapulelengi nek rakuana tak sia sibangkatna. Indak ketcat maigi ra agai samba matonem baganda ka ketcat nek tak makerek peran da pasambek-sambek, konsep puagaijanda nek indak ketcat iagai rarimanuakan sirimanua rakuan iate simagre. Ketcat sabulungan iate ketcat sibela katubu sibara tak mareu misalna kanak indak sirimanua tupeingak. Lepak indak leuk ketcat tak sie karek lelenganda iate ka polak, kaoinan, kaleleu, kaolop samba sipulelengi Uma. Tak leu ketcat simaeruk sibara indak leuk ketcat simakataik elek simajaek siakek besik samba isailagi sipurimanua, ketcat nek sibara kasirimanua sibara mateina tak maeruk misalna simatei aken lek elek simatei aken tubuna. Simagre nek moi ibela katubu sirimanua kanak indak sirimanua merem lepak ipaenung tubuna ia en rakuana pangamuten, kanak paserang simangre ka ketcat simajaek tubu sirimanua nek bara besikna, tubu iup paroman ka punu teteu lepak en mot engana nagalak aken nan pek ia simaggrena sikamata lepak rakuana iate pitok. Pitok nek mapalik rakalotoiki ia sirimanua kalulun pitok tak iobak iagalak aken polak lepak igaba tubu sirimanua bagei ibailiu aken lumun. Kalulun nek masyarakat Mentawai masun rabara aken punen iobak tak isalagi sia pitok. Selain ketcat samba simagre matonem leuk baganda ka dewa, dewa nek indak telu Dewa Tai Kaleleu, Taileubagat samba leuk Tai Kamanau. [2]
Referensi
[edit | edit source]- ↑ Hernawati s, TArida, 2007 UMA, Fenomena Keterkaitan Manusia dengan Alam. Yayasan Citra Mandiri
- ↑ https://id.wikipedia.org/wiki/Arat_Sabulungan