Wp/mnw/ရုၚ်ဒါန်၊ ဘာ၊ ရာမညနိကာယ

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | mnw(Redirected from Wp/mnw/ရာမညနိကာယ ဘာရုၚ်ဒါန်)
Wp > mnw > ရုၚ်ဒါန်၊ ဘာ၊ ရာမညနိကာယ
Jump to navigation Jump to search

ရာမညနိကာယ ဘာရုၚ်ဒါန်ဝွံ နွံ ပ္ဍဲဍုၚ်လၟိုၚ်တုဲ ဒှ်ဘာတိုက်လိက်ပရိယတ္တိမန်ရ၊၊ အတိုင်ဝင်မ္ဂး ဘာဝွံ ဘဒ္ဒန္တသောမ ဇာတိလၟိုင် ကေုာံ ဒါယကာဂမၠိုင် ခၞံဗဒှ်လဝ် နူကဵု သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၀၈ တေအ်တုဲ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၇၇ ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ် သဘင်ရတုထဝ် မပံက်ဗတောန်ကၠုင် ဘာပရိယတ္တိ ပေင် (၅၀) သၞာံရ၊၊

ပရေၚ်ခၞံပ္တန်[edit]

သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ကၠုၚ်စိုပ် ၁၃၀၈ သၞာံ ပယျာံခိုဟ်နွံမ္ၚဵုအခါ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဘဒ္ဒန္တ သောမမဟာထေရ် ဇာတိလၟိုၚ် ကေုာံ ဒါယကာဂမၠိုၚ် အီဂြိုၚ်မိပ်မြဟ် ဒှ်မွဲကသပ်မွဲကဂၞန်တုဲ စခၞံပတန်လဝ် ရာမညနိကာယ ဘာရုၚ်ဒါန်ရ။ ၁၃၁၂ သၞာံ ပယျာံဗြဲဂူပြဳပြဳ ခ္ဍဲသဳ ၁၂ မံက်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာသောမ သၟိၚ်မရဏ ဂြဲဏာ ကညစဴအာသွဝ်တုဲ ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဘဒ္ဒန္တ ဣန္ဒက စဒှ်နွံပိုန်ဘာရုၚ်ဒါန် ကေတ်တာလျိုၚ် ဂစာန်လွဳပရာ မၚ်မွဲအုပ်ဓုပ်အာပၠန်ရ။

ကဏ္ဍပရိယတ္တိ[edit]

တမ်ရိုဟ်ကၞက် သာသနာ ကြက်သာသနာဟီုဂှ် ဒှ်ပရိယတ်ဟေၚ်ရ။ ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒကလေဝ် စိုတ်စေတနာ သဒ္ဓါဇၞော်လှဲ ပ္ဍဲလတူသာသနာ ဗွဲမလောန်တုဲ ချပ်ဂၞန်ကဵုဒကာညဳသာ သွက်ဂွံပံက်တိုက်လိက် ပတန်အာသာသနာရ။ ဒကာတံလေဝ် စေတနာကၠုတ်မံက်တိုန်ပြဟ် ဒှ်သဒ္ဓါပဳတိ ကေတ်တာလျိုၚ် ဒုၚ်သဇိုၚ်ပစ္စယ်ပန် ဍိုက်ပေၚ်ၚ်ရ။ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၂၃ သၞာံဂှ် ဒကာတံ ကညနိမန်နၚ် အ္စာလိက်တၟေၚ်တၟဟ် ဒယှ်ပြာထာ တၠဂုဏ်အ္စာလောကသဳရိ ဇာတိတၟံကၞေၚ်ကွာန်တၟိတုဲ စပတန်ပံက်လဝ်တိုက်လိက်ရောၚ်။

ကဏ္ဍာအ္စာလိက် တၠဂုဏ်အ္စာသြဘာသာ[edit]

၁၃၇၂ သၞာံဂှ် တၠဂုဏ်အ္စာသြဘာသ (မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိ) ကေတ်တာလျိုၚ်တုဲ ဖျေံပတိုန်ကၠုၚ် လိက်ပရိယတ် စဵုကဵုစိုပ်သက္ကရာဇ် ၁၃၇၇ သၞာံဏံဏီရ။ ၜိုန်ရက္တဵုဒှ်ဒၟံၚ်ယဲဝေဒနာကီုလေဝ် သီုဟွံယှအ်ကၠေံ ဇဲဝဳရိယ ဟွံရံၚ်ကဵုလၟောၚ်လၟေတ်ဇကုတုဲ ဂစာန်ဖျေံဒၟံၚ်လိက်ရ။ ၜိုတ်အခိၚ်နွံ အခိၚ်ကၠောန်မာန်ဂှ် ဂစာန်ကၠောန်ဏောၚ် နကဵုသန္နိဌာန်ဗိုန်န် မွဲအာယုက်ညး စဵုကဵုပေၚ် ၅၀ သၞာံ ဖျေံပတိုန်ကၠုၚ်ပရိယတ်ရ။

တရဴပေၚ် ၅၀ သၞာံ[edit]

အ္စာလိက်ဇဳ နဝဳရိယပြဲ မၚ်မွဲကၠုၚ် ပရိယတ္တိသာသနာ ပ္ဍဲဘာရုၚ်ဒါန် ပတမ်နူ ၁၃၂၃-သၞာံ စဵုကဵုစိုပ် ၁၃၇၃-သၞာံဂှ် တိုက်လိက်ပေၚ်ကၠုၚ် ၅၀ သၞာံတုဲရ။ တုဲပၠန် မွဲအာယုက် ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဘဒ္ဒန္တသြဘာသထေရ်လေဝ် ပတမ်နူ ၁၃၂၇ သၞာံ စဵုကဵု ၁၃၇၇ သၞာံဏံ ညးဖျေံပတိုန်ကၠုၚ်လိက်ပရိယတ် ပေၚ်အာ ၅၀ သၞာံရ။

ကဏ္ဍအ္စာလိက် သဳလာစာရ[edit]

  • သာသနာဓဇဓမ္မာစရိယ
  • စူဠဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ
  • မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ
  • အဂ္ဂမစာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ
  • အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ

ဝွံ ၁၃၃၅ သၞာံဂှ် တၠပိုန်ဒကာ တၠပိုန်ကွး ဖျေံထ္ၜးကၠုၚ်လိက်တုဲ ကောန်သၚ်ကတ်လိက်တံလေဝ် ဂၠိုၚ်တဴဗွဲမလောန်ရ။ လျးတိုက်လိက်ဘာရုၚ်ဒါန် ယးတၟးဂဵုမြဟ် ဒယှ်တမ္ညဝ်အိုတ်အစောန်ရ။

တၠဂုဏ်အ္စာ နန္ဒောဘာသာ[edit]

ရဲသဟာဲညးဆာန် ကွာန်ဟံၚ်ဂါမ် တၠဂုဏ်အ္စာ နန္ဒောဘာသာလေဝ် ကေတ်တာလျိုၚ် ဗိုၚ်ဖျေံလိက် ကရောံညး ဍိုက်က်ပေၚ်ၚ်ရ။ ပ္ဍဲအပ္ဍဲအကြာဂှ်ပၠန် တၠဂုဏ်အ္စာလိက်ဍောတ် နူကဵုကွာန်စုၚ် ဗိုၚ်ဖျေံကၠုၚ်လိက်လဝ် နွံတဴဗွဲမဂၠိုၚ်ဏီရ။

ကဏ္ဍအ္စာလိက် တၠဂုဏ်အ္စာနန္ဒ[edit]

၁၃၆၀ သၞာံ ပယျာံနာဍူရာၚ်မောဝ် ကျောဝ်ရံၚ်မုက်ဂကူ ဘာသာ သာသနာတုဲ တၠဂုဏ်အ္စာနန္ဒ ကော် တၠဂုဏ်အ္စာ ဗညာဂြု ယၟုမြဟ်ပြာထာ ယိုက်ဂၠေၚ်တာလျိုၚ် ဒုၚ်သဇိုၚ်တိုၚ်ခဳ ဇၟာပ်ပ်သွာၚ်ဇဳ စေက်ဝဳရိယ ပၠတရဴ ဖျေံကၠုၚ်လိက် ဍိုက်က်ပေၚ်ၚ်ရ။ တၠဂုဏ်အ္စာ ဗညာဂြုပၠန်ဂှ် ပရေၚ်ဖန်ဖက် ကေၚ်ကာနာနာ ပ္ဍဲဘာရုၚ်ဒါန်ဂှ်ကီု ပ္ဍဲဍုၚ်လၟိုၚ်ဂှ်ကီု ပရေၚ်ဗတောန် လိက်ပတ်မန်ဥတုက္ညုၚ် အလုံပွိုၚ်ဍုၚ်လၟိုၚ်ဂှ်ကီု အလုံပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်ကီု အလုံဒေသရးမန်ကီု သီုစိုတ် သီုစရိုတ် ၜိုဟ်သၟဟ်အစောံမာန် ဂစာန်လွဳပရာလဝ် နကဵု ဒြဟတ်ကာယ ဒြဟတ်ကသပ်ညာဏ် လၟိုန်ကာလရ။

ကဏ္ဍအ္စာလိက် သီဟ[edit]

  • သာသနာဓဇဓမ္မာစရိယ

၁၃၇၂ သၞာံဂှ် တၠဂုဏ်အ္စာသဳဟ က္ညစဴကၠုၚ် နူကွာန်မုဟ်ဒဵု ရာမညနိကာယ တိုက်ပရိယတ္တိသဒ္ဓမ္မဓဇတုဲ ဘိုၚ်ဖျေံကၠုၚ် လိက်ကီုရ။


ကဏ္ဍအ္စာတၠ ဘဒ္ဒန္တ ဣန္ဒကမဟာထေရ်က္ညစဴသွဝ်[edit]

၁၃၇၂ သၞာံ ဂိတုမြေက္ကသဵု ၁ မံက်ဂှ် ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဘဒ္ဒန္တ ဣန္ဒကမဟာထေရ် က္ညစဴအာသွဝ်တုဲ တၠဂုဏ်အ္စာဇၞော် သြဘာသာဂှ် ကေတ်တာလျိုၚ် နဒဒှ်နွံပိုန် မၚ်မွဲအုပ်ဓုပ်ကၠုၚ်လဝ်ရ။ ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠဣန္ဒကဏံဂှ် ဒှ်ပူဂဵု သာမညမွဲဟွံသေၚ်၊ ဒှ်ပူဂဵုတၟေၚ်တၟဟ်၊ ဒှ်ပူဂဵုအာဇနဲဂကူမွဲဇကုရ။ မူဟိုတ်ရောဟီုမ္ဂး ကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠ ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒကမဟာထေရ် စေတနာလှဲလး ပတန်ၚုဟ်မးပ္တောံၜတ်ဟွံမာန်တုဲ ခေတ်ညးမွဲအဆက်ဓဝ် မၚ်မွဲကၠုၚ်လဝ် တိုက်လိက်ပေၚ်ကၠုၚ် ၅၀ သၞာံရ။ ဒကာဘာရုၚ်ဒါန်ဂမၠိုၚ် ပခိုၚ်လဝ်စေတနာ ပ္ၚုဟ်လဝ် သဒ္ဓါလျုၚ် ဒုၚ်သဇိုၚ်ထံက်ပၚ်ကၠုၚ် တိုက်လိက်ဍာံဍာံ ပေၚ် ၅၀ သၞာံတုဲရ၊

သဘင်ရတုထဝ်[edit]

တဲညဳကသုညဳ ဂိုတ်လွဳညဳတ်ှေသာ ကွးကဵုအ္စာ ဒကာကဵုသၚ် ချပ်စၚ်ခြၚ်ညဳသာ ကၠောန်ဏာ ကုသဵုထၟိက် သမ္တီကျာ်ဇၞော်အ္စာတၠဘဒ္ဒန္တသြဘာသ ဖျေံပတိုန်လိက်ပေၚ် ၅၀ သၞာံတုဲဟေၚ် ကၠောန်လဝ်သဘၚ်ရတ်ထဝ်ရောၚ်။

နိဿဲ[edit]

  1. သဘၚ်စၟတ်သမ္တီသွဟ်လိက်မန် အလဵုအသီပေၚ်(၁၀၀)သၞာံ၊ ဝၚ်တိုက်လိက်မန်ဂမၠိုၚ်။မုက်လိက် ၆၂-၆၄