Wp/mnw/ကၟာဆီ၊ ဘာ

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | mnwWp > mnw > ကၟာဆီ၊ ဘာ
Jump to navigation Jump to search

ဘာကၟာဆီ (ဝါ) ဘာကၟာဂဥုဲဆီ ဝွံ နွံ ပ္ဍဲဂၠံၚ်ယေတာယှေ (ရေတာရှည်လမ်းသစ်) အရာပ်ဗဟာရ် (ဗဟန်း) ဗဒါဲကျာ်လ္ဂုၚ်တုဲ ဒှ်ဒၞာဲဒတန် ဘာပရိယတ္တိမန်၊ ဒၞာဲကၟုဲဂကူမန်တအ် မဂွံဇူမွဲတုဲ ပ္ဍဲအခိၚ်မစ ချဳဓရာၚ် သွက်ဂကူမန် ပ္ဍဲခေတ် ကဝ်လဝ်နဳအိုတ်ဂှ် ဒှ်ဒၞာဲအဓိက သွက်ကောန်ဂကူမန်တအ် မဂွံကောံ ဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် ပရေၚ်ကမၠောန် ကောန်ဂကူမန်မွဲရ၊၊ မွဲသာ်ပၠန် ပ္ဍဲခေတ်လက္ကရဴ ကြဴနူဂကူမန် မဒးဒုၚ်ကျဍုၚ်ဟံသာဝတဳ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၁၁၉ တေအ်တုဲ ဂကူမန် ၜိုတ်သၟေဟ်တအ် ဟီုအရေဝ်မန်ဟွံလေပ် ဒုၚ်ပထောအ် ဂကူဗၟာအိုတ်တုဲ ဂကူမန် နူကွာန်တအ် ကလေၚ်ပတန် ဘာလကျာ်ဂကူမန် ပ္ဍဲဍုၚ်လ္ဂုၚ်ပၠန်ဂှ် ဘာကၟာဆီဝွံ ဒှ်ဘာမန် ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲဍုၚ်လ္ဂုၚ် မြဴသာ်ဝွံ မဂွံ ဒုၚ်စၟတ်သမ္တီလဝ်ရ၊၊

ဝၚ်[edit]

ဘဒ္ဒန္တစန္ဒိမာ (ဍုၚ်ရေဝ်)၊ ကျာ်ဇၞော်သုဓမ္မဓရ (ကွာန်သက္ကော)၊ ကျာ်ဇၞော်ဥတ္တမ (ကွာန်သက္ကော)၊ ကျာ်ဇၞော်ဥတ္တမ (ကွာန်သာံလှေဝ်)၊ ကျာ်ဇၞော်ပန်ဇကုဝွံ ရန်တၟအ် မဂွံဒှ်ဒၞာဲဒတန် ဇၞူကောန်ဂကူမန်မွဲ ပ္ဍဲဍုၚ်လ္ဂုၚ် ဇိုၚ်ကျာ်စေတဳလ္ဂုၚ် မဒှ်ဒတန်ဂကူမန်တြေံတုဲ ဂိုတ်ဂစာန် သြိုၚ်ခၞံလဝ် ဗဒှ်လဝ် ဘာကၟာဆီဝွံ စနူ သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၂၈၅  (=ခရေတ် 1923) (ချိၚ်ဆ)တေအ်ရ၊၊

ပရိယတ္တိမန်[edit]

ဘာကၟာဆီ ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်တုဲ ဗွဲကြဴ (သၞာံသမ္တီဟွံဒး) ကျာ်ဇၞော်သုဓမ္မဓရ (ကွာန်သက္ကော) ဂှ် အာက္ဍိုပ်တုဲ စပံက်တိုက်လိက် ပရိယတ္တိမန် ပ္ဍဲဘာကၟာဆီဂှ်ရ၊၊ နာဲမိ၊ နာဲပညိန္ဒ၊ နာဲပုပ္ဖ (ကွာန်သၞေဟ်ဍုၚ်)၊ နာဲပညာဝန္တ (ဘာဝါဂၠဴ ဍုၚ်ရေဝ်)တအ်ဂှ် ဒှ်အစာလိက်အိုတ်ရ၊၊

စိုပ်သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၁၈ ဂှ် အလဵုအသဳကၟိန်ဍုၚ် ဦးနု ဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် ကုဘာပရိယတ္တိ မကိတ်ညဳ ကုလက်သန်အၚ်္ဂ ညးတအ် မစၟတ်သမ္တီလဝ် မပ္တံ လၟိဟ်အစာလိက်၊ လၟိဟ်ကောန်သၚ်ကတ်လိက်၊ အခိၚ်လလအ် မပံက်ကၠုၚ် တိုက်လိက် ကေုာံ ကဆံၚ်မဖျေဟ်ဗတောန်တအ် ဍိုက်ပေၚ်မ္ဂး ညးတအ် ခုတ်ကဵုယၟု ဘာဂှ် ပါဠိတက္ကသိုလ် တုဲပၠန် သီုကဵုထံက်ပၚ် ဝတ္ထုဒါန်ရ၊၊ ပၞောဝ်ကဵု အၚ်္ဂလက်သန်တအ်ဂှ် နူကဵုဘာဇကု ကွးဘာ မလုပ်သွဟ် တန်ဓမ္မာစရိယ ဗၞတ်( ၂၀) ဇကုသ္ဒးပေၚ်ရ၊၊ ပ္ဍဲအခိၚ်ဂှ် ဘာကၟာဆီလေဝ် ဂွံဒုၚ်စၟတ်သမ္တီ ပါဠိတက္ကသိုလ် ကီုတုဲ ယၟုဘာဂှ် ဒှ်အာ တိုက်ရာမညဝေပုလ္လပါဠိတက္ကသိုလ် ဘာကၟာဂဥုဲဆီ ရ၊၊

ညးမဒှ် အ္စာလိက် ပါဠိတက္ကသိုလ် ဘာက္မာဂဥုဲဆီဝွံ ဘဒ္ဒန္တပညာဝန္တ(ဍုၚ်ရေဝ်) ဘဒ္ဒန္တပညိန္ဒ(ကွာန်သက္ကော) ဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖ(သ္နေဟ်ဍုၚ်)တအ် မဒှ်ရ။ ကျာ်ဇ္နော်အ္စာတအ်ဝွံ ဒှ်ညး မကလိဂွံ တဆိပ်ကြာ အလဵုအသဳ သိရိပဝရဓမ္မာစရိယ သီုဖအိုတ်တုဲ ဗွဲတၟေၚ် ကျာ်ဇၞော်အစာ ပညာဝန္တ (ဍုၚ်ရေဝ်)ဂှ် ဝန်ဇၞော်ဦးနု ကဵုလဝ်တဆိပ်ကြာ မဍိုက်ကွဳပၟတ် မသက္ကုၚုဟ်မး ရ၊၊

နူကဵု သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၀၉ စဵုကဵုစိုပ် သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၃၂ ဂှ် ဘာကၟာဂဥုဲဆီဝွံ တန်တဴကၠုၚ် နဒဒှ်တိုက်လိက်မန် ဇၞော်ဇၞော်မွဲရ၊၊

သဘၚ်ကလေၚ်လိက်ရာမညဝိနယာဓိက[edit]

စိုပ်သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၀၉ ဂှ်  ကၠောန်သဘၚ်ကလေၚ်လိက် ဟိုတ်မပအဓိကကုဝိနဲတုဲ ကဵုလဝ်ယၟု သဘၚ်ကလေင်လိက်ရာမညနိနယာဓိက ရ၊၊ ကုခမဳသၚ် မကလေၚ်ဝိနယ် ပန်စံၚ်အိုတ်တအ်ဂှ် ဒါယကာဘာဇၞော် နာဲချေတ်သိုၚ် (ကွာန်ကအ်နှာတ်) ညးမဂွံဒုၚ်ယၟု သၟိၚ်ဇၞော်ဓာတုဗေဒ ပဒကာ ပလံၚ်ကဵုအာလ္ၚောဝ်ကျာ် ဍုၚ်တကအ်သိၚ်္ဃိုရ် ကေုာံ ဍုၚ်သေံရ၊၊ ညးမကေတ်တာလျိုၚ် မပလံၚ်ဂှ် ဒှ်နာဲပါန်လှရ၊၊

သဘၚ်ကလေၚ်လိက်ရာမညဝိနယာဓိက ဂှ် ပိုတ်သ္ကုတ်အာတုဲ စိုပ်သက္ကရာဇ်ဍုၚ် ၁၃၂၄ ဂှ် ကလေၚ်ကၠောန်ပၠန် ဆက်ကၠုၚ်လၟေၚ်သၞာံ စဵုကဵုတ္ၚဲဏအ်ရ၊၊ သွက်သဘၚ်ကလေၚ်လိက်ဝွံ ကျာ်ဇၞော်အစာ အဆက်ဆက် မပ္တံ ကျာ်ဇၞော်အစာအိန္ဒာရာမ၊ ကျာ်ဇၞော်အစာ ကောသလ္လ၊ ကျာ်ဇၞော်အစာပညာဇောတတအ် မမၚ်မဲကၠုၚ်ကီုရ၊၊ စဵုကဵုသၞာံခရေတ် ၂၀၁၈ ဂှ် ကျာ်ဇၞော်အစာ ဝိသုဒ္ဓ (ဘာဇိုၚ်ကျာ်)၊ ကျာ်ဇၞော်အစာ နန္ဒောဘာသ (ဘာပြာသာဒ်)၊ ကျာ်ဇၞော်အစာ ဘာဗိုလ်လ္ၚီတအ် ဆက်ကေတ်လဝ် တာလျိုၚ်ရ၊၊

နွံပိုန် ကျာ်ဇၞော်ဘာဂမၠိုၚ်[edit]

ဘာကၟာဆီဝွံ နူစတမ်တေအ် ဟိုတ်နူ ဂကောံကျာ်ဇၞော် (၄) ဇကု မဒက်ပ္တန်လဝ်တုဲ သီုညးပန်ဇကုဂှ် ဒှ်ကျာ်ဇၞော် ပကၚ်ရၚ်ဘာရ၊၊ ကျာ်ဇၞော်ဒၞာဲညးမွဲဇကု စဴအာသွဝ်မ္ဂး စၞးဂှ် ထပ်ခပတိုန် ကျာ်ဇၞော်မွဲဇကုပၠန်ရ၊၊


၁။နွံပိုန်သုဓမ္မဓရ(သက္ကော)

၂။နွံပိုန်စန္ဒိမာ(ဍုၚ်ရေဝ်)

၃။နွံပိုန်ဥတ္တမ(သက္ကော)

၄။နွံပိုန်ဥတ္တမ(သာံလှေဝ်)

နွံပိုန်တအ်ဝွံ ကလိလောန်အာအိုတ်တုဲ အဆက်ဂှ်ပၠန်


၁။နွံပိုန်ကုမာရ(ရွှေငါး ကွာန်သက္ကော)

၂။နွံပိုန်ဥတ္တမ(သာံလှေဝ်)

နွံပိုန်တအ်ဝွံ ကလိလောန်အာတုဲ မွဲအဆက်ပၠန်ဂှ်


၁။နွံပိုန်ဝါရ(သာံလှေဝ်)

၂။နွံပိုန်သီလဝန္တ(ဝါကပိုဟ်)

၃။နွံပိုန်ဝဏ္ဏဒီပ(ဍုၚ်ရေဝ်)

၄။နွံပိုန်သြဘာသ(ခယျး)

ကျာ်ဇ္နော်အ္စာနွံပိုန်တအ်ဝွံ ဟွံမွဲပၠန်တုဲ အဆက်ဂှ်ပၠန်


၁။နွံပိုန်ကောဏ္ဍည(ဍုၚ်ရေဝ်)

၂။နွံပိုန်ဝံသဓမ္မ(သာံလှေဝ်)

၃။နွံပိုန်နန္ဒောဘာသ(ခယျး)

၄။နွံပိုန်ပုည(စ္နးကျာ်ဇ္နော်အ္စာသီလဝန္တ ဝါကပိုဟ်)တအ် ညးပန်ဇကုဂှ် ဆက်ကေတ်အာတာလျိုၚ် တိုက်ပရိယတ္တိဘာက္မာဂဥုဲဆီဝွံပ္လန်ရ။


ပရိယတ္တိမန် အလန်ဒုတိယ[edit]

စိုပ်သက္ကရာဇ်ခရေတ် ၁၉၉၀ ကျာ်ဇၞော်အစာဝါရ (သာံလှေဝ်) ကလေၚ်ပံက် တိုက်လိက်ပရိယတ္တိ မွဲဝါပၠန်ရ၊၊ အစာလိက် နာဲကောဏ္ဍည၊ အစာလိက် နာဲကုမာရကဿပ (ကွာန်တံၚ်ပြၚ်)၊ အစာလိက် နာဲနန္ဒောဘာသ (ကွာန်ခယျး)၊ အစာလိက် နာဲစာရိတ္တ (ကွာန်ဏံစံက်)၊ အစာလိက် နာဲပညာတအ်ဂှ် ဒှ်အစာလိက်အိုတ်ရ၊၊

စိုပ်သက္ကရာဇ် ဍုၚ် ၁၃၇၄ (=ခရေတ် ၂၀၁၂) ဂှ် အစာလိက်ကောဏ္ဍည မဂွံခပတိုန် နဒဒှ်ကျာ်ဇၞော်ဘာမွဲဇကုတုဲ ညးဆက်ကေတ်အာ တာလျိုၚ် ပ္ဍဲအရာမဖျေဟ်လိက် ပ္ဍဲဘာကၟာဆီဂှ်ရ၊၊