Wp/mfa/Nyo
Nyo (kècèk Nnayu: kelapa, namo botani: Cocos nucifera)[1] ni tumbóhe hok mano so ni jah hok ado ddalae spisih palma, wujuk ddalae genus Cocos klogo Arecaceae.
Tumbóhe ni meme buwi manapaak sngoti ko masyarakak boktae nok sapa ssemo bahagiye pokok ni buléh nok wak banyok bendo. Tidok ko buwoh jah bohke daóng nga bate yo póng buléh guno, sapa ko buléh gelare "pokok sribu guno".
Kegunoe
[edit | edit source]Ssemo bahagiye pokok nyo beguno kacawoli bokali beloh aka yo. Pokok nyo buléh bbuwoh sapa ko 75 bijik woh dalae stahóng, kih tu la yo buléh wi nnaék ekonomi. Pade nga namo pokok nyo ddalae kècèk Sanskrik yakni kalpa vriksha, makno yo "pokok hok buwi ssemo ggapo hok nak-nak hok hiduk nok".
Buwoh nyo
[edit | edit source]
Aé dari woh nyo bulé nyo minung, pah isi nyo buléh wak make sajo-sajo. Nyo hok mudo ado hok nyo kukuh, rebuh dokpóng pangge sbelóng nok wak make minung. Woh nyo hok tuwo pulok isi yo buléh ambék wak paruk, cokêh guno nnyolek[2]. Pah nyo paruk ni buléh nyo peroh jjadi sate hok orae guno dalae banyok jenih laók nga tepóng. Sate hok mmasok dalae maso hok cukuk buléh ppecoh jadi minyok[1] hok buke sajo guno nok wak mmasok, bohke nok wak behe api nok pringak plito dae behe metoh nok wak bare srupo sabóng.
Isi nyo buléh guno nok wak banyok jenih tepóng, ataro diyo yakni tepóng gomok,[3] glebóng boyo[4] nga poli.[5] Isi nyo jugok behe utamo nok wak solok lado,[6] hok skalo make nga nasik krabu.
Daóng
[edit | edit source]Daóng nyo buléh wak bbukuh makene macae nok bbukuh nasik lemok, pah orak daóng yo hok kerah buléh wak lidi bate penyapu atapóng saté[1].
Bungo
[edit | edit source]Aé tuwok hok manih ttubék dari maye nyo hok keno toreh ata sadak[7]. Yo jugok buléh proseh nok wak nise.[8]
Alakte hok kkaék nga woh nyo
[edit | edit source]Ado orae guno sa yakni sjenih lembéng nok ambék woh nyo hok tinggi katah pokok. Nok guno sa ni keno buwi keno ko buwoh srupo keno tike, baru buléh ambék.[9]
Pah kalu buléh banyok woh nyo, orae guno nngoyok nok kupah sabuk nyo dari bijik yo.[10] Nok ambék isi woh nyo, guno nnyolek. Nnyolek ni alak ccokêh nok wi ttubék isi nyo dari tepuróng yo.[11]
Keadoe woh nyo
[edit | edit source]Woh nyo buléh jadi klotong boktae keno tebók ko menate, nok make isi yo.[12] Pah kalu woh nyo keno jemo tengoh panah, llamo ke yo jangga, hok mano isi woh nyo tok lekak lah mano nga tepuróng yo sdiri. [13]
Ruju'ae
[edit | edit source]- 1 2 3 Hean Chooi Ong (2006). Buah: khasiat makanan & ubatan. Kuala Lumpur: Utusan Publications. pp. 18, 64–65. ISBN 9789676118929.
- ↑ "nnyolek". Siri Glosari Dialek Melayu Semenanjung: Glosari Dialek Kelantan. Dewan Bahasa dan Pustaka. 2016.
- ↑ "gomok". Siri Glosari Dialek Melayu Semenanjung: Glosari Dialek Kelantan. Dewan Bahasa dan Pustaka. 2016.
- ↑ "glebóng boyo". Siri Glosari Dialek Melayu Semenanjung: Glosari Dialek Kelantan. Dewan Bahasa dan Pustaka. 2016.
- ↑ "poli". Siri Glosari Dialek Melayu Semenanjung: Glosari Dialek Kelantan. Dewan Bahasa dan Pustaka. 2016.
- ↑ "solok lado". Siri Glosari Dialek Melayu Semenanjung: Glosari Dialek Kelantan. Dewan Bahasa dan Pustaka. 2016.
- ↑ "tuwok". Siri Glosari Dialek Melayu Semenanjung: Glosari Dialek Kelantan. Dewan Bahasa dan Pustaka. 2016.
- ↑ "nise". Siri Glosari Dialek Melayu Semenanjung: Glosari Dialek Kelantan. Dewan Bahasa dan Pustaka. 2016.
- ↑ "sa". Siri Glosari Dialek Melayu Semenanjung: Glosari Dialek Kelantan. Dewan Bahasa dan Pustaka. 2016.
- ↑ "nngoyok". Siri Glosari Dialek Melayu Semenanjung: Glosari Dialek Kelantan. Dewan Bahasa dan Pustaka. 2016.
- ↑ "nnyolek". Siri Glosari Dialek Melayu Semenanjung: Glosari Dialek Kelantan. Dewan Bahasa dan Pustaka. 2016.
- ↑ "klotong". Siri Glosari Dialek Melayu Semenanjung: Glosari Dialek Kelantan. Dewan Bahasa dan Pustaka. 2016.
- ↑ "jangga". Siri Glosari Dialek Melayu Semenanjung: Glosari Dialek Kelantan. Dewan Bahasa dan Pustaka. 2016.