Wp/mag/संयुक्तराज्य अमेरिका
संयुक्तराज्य अमेरिका United States of America | |
|---|---|
| राजधानी | वाशिङ्गटन डिसि |
| सबसे बड़का नगर | न्यूयोर्क नगर |
| आधिकारिकभाषा | सङ्घीय स्तर पर कौनो न |
| मान्यताप्राप्त राष्ट्रियभाषा | अङ्ग्रेजी, स्पेनी[1] |
| नृजातीय समूह | प्रजाती:[2] ७७.१% श्वेत १३.३% अश्वेत २.६% अन्य/बहुजातीय 5.6% एशियाई १.२% मूल निवासी ०.२% प्रशान्त द्वीपके लोग जातीयता: १७.६% हिस्पैनिक वा लातिनी ८२.४% अहिस्पैनिक वा लातिनी |
| धर्म | ६७% ईसाई २२% अधार्मिकता २% यहूदी ६% अन्य धर्म[3] |
| निवासीनाम | अमेरिकी |
| सरकार | सङ्घीय संसदीय लोकतन्त्र |
| जो बाइडेन | |
| कमला हैरिस | |
| स्वाधिनता बृहद् ब्रिटेनके संयुक्ताधिराज्यसे | |
• घोषणा | ४ जुलाई १७७६ |
• सङ्घ | १ मार्च १७८१ |
• मान्यता | ३ सितम्बर १७८३ |
• वर्तमान संविधान | २१ जून १७८८ |
| क्षेत्रफल | |
• कुल | 9,833,520 किमी2 (3,796,740 वर्ग मील) (तृतीय) |
• जलक्षेत्र (%) | 7 |
| जनसङ्ख्या | |
• 2023 आकलन | 33,49,14,895 |
• 2020 जनगणना | 33,14,49,281 (तृतीय) |
• जनघनत्व | 33.6/किमी2 (87.0/मील2) (१८५मा) |
| जिडिपि (पिपिपि) | 2024 प्राक्कलन |
• कुल | $2.1967 नील (द्वितीय) |
• प्रतिव्यक्ति | $86,601 (८मा) |
| जिडिपि (साङ्केतिक) | 2024 प्राक्कलन |
• कुल | $2.1967 नील (प्रथम) |
• प्रतिव्यक्ति | $86,601 (६ठा) |
| गिनी (2022) | 41.7 मध्यम |
| माविसू (2022) | 0.927 अत्युच्च · २०मा |
| मुद्रा | यूएस डॉलर ($) (USD) |
| समय मण्डल | युटिसि−५ से −१० |
| युटिसि−४ से −१० | |
| दूरभाष सङ्केत | १ |
| इण्टरनेट टिएलडि | .us |
अमेरिकाके संयुक्तराज्य (अङ्ग्रेजी: United States of America), जेकरा सामान्यतः संयुक्तराज्य (सं॰रा॰; अङ्ग्रेजी: United States वा US) या अमेरिका कहल जाहे, उत्तर अमेरिकामे स्थित एगो देस हे । ई ५०गो राज्य, एगो सङ्घीय मण्डल, पाँच प्रमुख स्व-शासनीय क्षेत्र, आउ बिभिन्न अधिनस्थक्षेत्रसे मिलके बनल हे ।[टिप्पणी 1] बिन स्थायी जनसङ्ख्याके इगारह छोट द्वीपसमूह क्षेत्र निम्न है - बेकर द्वीप, हॉउलैण्ड द्वीप, जार्विस द्वीप, जॉनस्टन एटोल, किङ्गमैन रीफ, मिडवे एटोल, आउ पाल्मीरा एटोल । बाखो न्युएवो तट, नावासा द्वीप, सेरानिला तट, आउ वेक द्वीप पर संयुक्तराज्यके सम्प्रभुता विवादित है ।[4] 48 संस्पर्शी राज्य आउ फेडरल डिस्ट्रिक्ट, कनाडा आउ मेक्सिकोके मध्य, केन्द्रीय उत्तर अमेरिकामे है । अलास्का राज्य, उत्तर अमेरिकाके उत्तर-पश्चिमी भागमे स्थित है, जेकर पूर्वमे कनाडाके सीमा एवं पश्चिममे बेरिङ्ग जलसन्धि रूससे घिरल है । ओहैँ हवाई राज्य, मध्य-प्रशान्तमे स्थित है । अमेरिकी स्वशासित क्षेत्र प्रशान्त महासागर आउ कैरिबीय सागरमे बिखरल है ।
९८ लाख वर्ग किमी[5] आउ 32.4 करोड़से अधिक जनसङ्ख्याके साथे संयुक्तराज्य कुल क्षेत्रफलके अनुसार विश्वके तेसरा सबसे बड़ (आउ भूमि क्षेत्रफलके अनुसार, चौथा सबसे बड़) देश है ।[टिप्पणी 2] ३०.५ करोड़के जनसङ्ख्याके साथे इ चीन आउ भारतके बाद जनसङ्ख्याके अनुसार तेसरा सबसे बड़ देश है । ई विश्वके सबसे सञ्जातीय आधार पर विविध आउ बहुसांस्कृतिक राष्ट्रमे से एक है, जेकर मुख्य कारण अन्य ढेर देशसे बड़ पैमाना पर आप्रवासन रहलै है ।[10] ई देशके राजधानी वाशिङ्गटन, डी॰सी॰ है, आउ सबसे बड़ नगर न्यूयोर्क है । अन्य प्रमुख महानगरीय क्षेत्रमे लॉस एञ्जेलिस, शिकागो, डैलस, सैन फ्रान्सिस्को, बोस्टन, फिलाडेल्फिया, ह्युस्टन, अटलाण्टा, आउ मियामी सम्मिलित है । ई देशके भूगोल, जलवायु आउ वन्यजीवन बेहद विविध है।[11]
संयुक्तराज्य अमेरिका एक अत्यधिक विकसित देश हे । नाममात्र, सकल घरेलू उत्पादके माध्यमसे दुनियाके सबसे बड़ अर्थव्यवस्था आउ क्रय-शक्ति समता अनुसार दोसर सबसे बड़ अर्थव्यवस्था हे । हालाँकि एकर जनसङ्ख्या कुल दुनियाके खाली ४.३% हे, अमेरिकामे दुनियामे कुल सम्पत्तिके लगभग ४०% भाग हे । औसत मजदूरी, मानव विकास, प्रतिव्यक्ति जिडिपि आउ प्रतिव्यक्ति उत्पादकता सहित ढेर सामाजिक आर्थिक प्रदर्शनके मामलामे संयुक्तराज्य सबसे ऊपरे हे । हालाँकि सं॰रा॰ के औद्योगिक अर्थव्यवस्थाला जानल जा हे, आज ओकरा सेवा आउ ज्ञान अर्थव्यवस्थामे प्रभुत्व हासिल हे । ओहैँ विनिर्माणके क्षेत्रमे ई दुनियामे दोसर सबसे बड़ स्थान हे । वैश्विक सकल घरेलू उत्पादके लगभग एक चौथाई आउ वैश्विक सैन्य खर्चाके एक तिहाईके साथे संयुक्तराज्य दुनियाके अग्रणी आर्थिक आउ सैन्य शक्ति हे । संयुक्तराज्य अन्तर्राष्ट्रिय स्तर पर एक प्रमुख राजनैतिक आउ आर्थिक शक्ति हे आउ वैज्ञानिक अनुसन्धान आउ तकनीकी नवाचारमे अग्रणी हे ।
व्युत्पत्ति
[edit | edit source]संयुक्तराज्य अमेरिका नाम थॉमस पेन द्वारा सुझावल गेलै हल आउ ४ जुलाई, १७७५ के स्वाधिनताके घोषणापत्रमे आधिकारिक रूपसे प्रयुक्त कैल गेलै । लघु रूपसे एकराला बहुधा संयुक्तराज्योके प्रयोग कैल जा हे । मगहीमे 'संयुक्तराज्य' वा 'संयुक्तराज्य अमेरिका' के स्थान पर खाली 'अमेरिका' (अखनि प्रायः अप्रचलित) कहहुँके प्रचलन हे जे ई देशके लघु नामके रूपमे प्रयोगमे लावल जा हे ।
इतिहास
[edit | edit source]स्वतन्त्रता आउ विस्तार
[edit | edit source]अमेरिका संयुक्तराज्यके स्थापनाके आधिकारिक तिथि ४ जुलाई, १७७६ हे, जहिया द्वितीय महाद्विपीय काङ्ग्रेस १३ अलगाववादी उपनिवेशिक राज्यके प्रतिनिधि स्वरूप स्वाधिनताके घोषणापत्र पर हस्ताक्षर कैलकै । किन्तु सरकारके मूलभूत ढाँचामे वर्ष १७८८ मे बड़ी परिवर्तन कैल गेलै जहिया लेख सङ्घ (आर्टिकल्स ऑफ कॉन्फेडरेशन) के स्थाने अमेरिकी संविधानके लावल गेलै ।
सरकारी राजधानीके फिलाडेल्फिया स्थानान्तरित होवेसे पहिले न्यूयोर्क नगर एक वर्ष तक सङ्घीय राजधानी हलै । १७९१ मे राज्य अधिकार विधेयकके पारित कैलकै, संविधानमे ऊ दस संशोधन करेला जे व्यक्तिगत स्वाधिनता आउ वैधानिक सुरक्षाके सीमाके सङ्घीय प्रतिबन्धके निषिद्ध कर दे । उत्तरी राज्य १७८० से १८०४ के बीच दास प्रथाके प्रतिबन्धित कर देलकै, किन्तु दक्षिणी राज्यमे ई प्रथा जारी रहलै । वर्ष १८०० मे नया बसल वाशिङ्गटन डि सि सङ्घीय सरकार आउ राष्ट्रके नया राजधानी बनलै ।
नया नवेला देश अपन सीमाके पश्विम दने विस्तार करेला स्थानीय मूल लोग पर युद्धचक्र आरम्भ कैलकै जे उन्नैसमा शताब्दीके अन्त तक चललै आउ स्थानीय अमेरिकीके अपन भूमिसे हाथ धोवे पड़लै । १८१२ मे ब्रिटेनके साथे भेल युद्धके चलते, जे बराबरीके रहलै, अमेरिकी राष्ट्रवादके प्रबलता भेटलै । १८४६ मे ब्रिटेनके साथे भेल ओरेगान सन्धिके कारण अमेरिकाके वर्तमान अमेरिकी उत्तरपश्चिम पर नियन्त्रण भेटलै । १८४८ मे मेक्सिकोमे अमेरिकी हस्तक्षेपके चलते कैलिफोर्निया आउ वर्तमान अमेरिकी दक्षिणपश्चिम अमेरिकामे विलय हो गेलै । १८४८-१८४९ के कैलिफोर्निया स्वर्ण दौड़ (कैलिफोर्निया गोल्ड रश) के चलते ई विस्तार पश्चिम दने जारी रहलै । लगभग आधे शताब्दी खनि ४ करोड़ भैँसके उनकर चमड़ी आउ माँस एवं रेलमार्गके विस्तारला मार देल गेलै । ई सब पशु, जे स्थानीय मूल लोगला आर्थिक संसाधन आउ संस्कृतिके महत्वपूर्ण भाग हलै, इनकर मुअल मूल लोगला बड़ी आघातकारी सिद्ध भेलै ।
एकरो देखी
[edit | edit source]सन्दर्भ
[edit | edit source]- ↑ "Spanish language in the United States". मूलसे 10 नवम्बर 2016 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 8 नवम्बर 2016.
- ↑ "UNITED STATES". अमेरिकी जनगणना ब्यूरो. 2015. मूलसे 29 जून 2017 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 20 मई 2017.
- ↑ "America's Changing Religious Landscape". Pew Research Center: Religion & Public Life. 12 May 2015. मूलसे 10 अप्रैल 2019 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 29 जून 2017.
- ↑ U.S. State Department, Common Core Document to U.N. Committee on Human Rights
Archived 2017-01-22 at the वेबैक मशीन , 30 December 2011, Item 22, 27, 80.— and U.S. General Accounting Office Report, U.S. Insular Areas: application of the U.S. Constitution
Archived 2013-11-03 at the वेबैक मशीन , November 1997, p. 1, 6, 39n. Both viewed 6 April 2016. - ↑ "State and other areas
Archived 2018-03-16 at the वेबैक मशीन ", U.S. Census Bureau, MAF/TIGER database as of August 2010, excluding the U.S. Minor Outlying Islands. viewed 22 October 2014. - ↑ "China". Encyclopaedia Britannica. मूलसे 17 सितम्बर 2014 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 31 जनवरी 2010.
- ↑ "United States". एनसाइक्लोपीडिया ब्रिटानिका. मूलसे 22 सितम्बर 2014 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 31 जनवरी 2010.
- ↑ "United States". CIA. मूलसे 6 जुलाई 2015 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 10 जून 2016.
- ↑ "China". सिआइए. मूलसे 13 अक्तूबर 2016 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 10 जून 2016.
- ↑ Adams, J.Q.; Strother-Adams, Pearlie (2001). Dealing with Diversity. Chicago: Kendall/Hunt. ISBN 0-7872-8145-X.
- ↑ "Wildlife Library". National Wildlife Federation. मूल से 8 नवम्बर 2016 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 23 December 2014.
टिप्पणीसूची
[edit | edit source]- ↑ पाँच प्रमुख क्षेत्र निम्न है - अमेरिकी सामोआ, गुआम उत्तरी मरिआना द्वीपसमूह, पोर्टो रीको, आउ यूएस वर्जिन द्वीपसमूह ।
- ↑ निम्न दु प्राथमिक स्रोत (अप्रतिबिम्बित) चीन आउ संयुक्तराज्यके कुल क्षेत्रफलके विस्तार (न्यूनतम/अधिकतम) के प्रतिनिधित्व करहै -
दुनो स्रोत चीनके क्षेत्रफलमे ताइवानके न गिनै ।
- द इनसाइक्लोपीडिया ब्रिटानिका, चीनके (रूस आउ कनाडाके बाद) ओकर 95,72,900 km2 के कुल क्षेत्रफलके साथे विश्वके तेसरा सबसे बड़ देशके रूपमे [6] आउ संयुक्तराज्यके 95,26,468 km2 के साथे चौथा सबसे बड़ देशके रूपमे सूचीबद्ध करहै । एहैँ फिगर सीआयए फैक्टबुक मे संयुक्तराज्य लागि छोट है, काहिके ऊ तटीय आउ क्षेत्रीय जलके "सम्मिलित न" करै ।[7]
- सिआइए वर्ल्ड फैक्टबुक अनुसार संयुक्तराज्य अमेरिका विश्वके तीसरा सबसे बड़ देश हे (रूस आउ कनाडाके बाद) जेकर कुल क्षेत्रफल ९८,३३,५१७ किमी2 हे[8] आउ चीन ९५,९६,९६० किमी2 के साथे चौथा सबसे बड़ ।[9] संयुक्तराज्य अमेरिकाला ई आँकड़ा एनसाइक्लोपीडिया ब्रिटानिकासे अधिक हे, काहेकि एकरामे तटीय आउ प्रादेशिक जलो सम्मिलित हे ।