Jump to content

Wp/mag/विभवान्तर

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
Wp > mag > विभवान्तर
विभवान्तर
ढेर विद्युत परिपथमे विभवान्तरके स्रोत बैटरी होवहे ।
सामान्य प्रतीक
V , V , U , U
एसआइ इकाईभोल्ट
अन्य मात्रा
से व्युत्पन्न
विभवान्तर = ऊर्जा / आवेश
आयामM L2 T−3 A−1
विद्युत आवेशके कारण उत्पन्न स्थैतिक विद्युत क्षेत्रमे स्थित कौनो बिन्दुसे दोसरा बिन्दु तक इकाई धनावेशके ले जायेमे जेत्ता कार्य करे पड़हे ओहैँ ऊ दु बिन्दुके बीच विभवान्तर होवहे । ज्ञातव्य हे कि स्थैतिक विद्युत क्षेत्रमे कैल गेल कार्यके ई मात्रा, आवेश द्वारा चलल गेल पथ पर निर्भर नै करे ।

केहु दु बिन्दुके विद्युत विभवके अन्तरको विभवान्तर (पोटेन्शियल डिफरेन्स) या 'भोल्टता' (voltage) कहल जा हे । दोसर शब्दमे इकाई धनावेशके एक बिन्दुसे दोसर बिन्दु तक ले जायेमे कैल गेल कार्यके ऊ दु बिन्दुके बीचके विभवान्तर कहल जा हे । विभवान्तरके भोल्टमापी द्वारा नापल जा हे । भोल्टता कौनो स्थैतिक विद्युत क्षेत्रके द्वारा, विद्युत प्रवाहके द्वारा, कौनो समयके साथ परिवर्तनशील चुम्बकीय क्षेत्रके कारण या एकरामे से कौनो दु या अधिकके कारण पैदा होवहे ।

विभवान्तरके एसआइ मात्रक भोल्ट हे, जेकरा v से व्यक्त कैल जा हे ।

v=w/q अर्थात् w=कार्य, q=आवेश ।

चूँकि जखनि हमनी कौनो बिन्दु आवेशके कौनो दोसर आवेशके वैद्युत क्षेत्रमे एक स्थान b से दोसर स्थान a तक ले जा ही, त हमनीके वैद्युत बलके विरुद्ध कार्य करे पड़हे । एही कार्य ऊ दुनो स्थानके बीच वैधुत विभवान्तर हे ।

सूत्र-
Va-Vb = W/q
जन्ने w आवेशके b से a तक ले जायेमे कैल कार्य हे ।
द्रव-प्रवाह एवं विद्युत परिपथके तुलना

इहो देखी