Wp/mag/विद्युत मोटर

विद्युत मोटर (electric motor) एक विद्युतयान्त्रिक यन्त्र हे जे विद्युत ऊर्जाके यान्त्रिक ऊर्जामे बदलहे; अर्थात् एकरा उपयुक्त विद्युत स्रोतसे जोड़ेपर ई घूमे लगहे जेकरासे एकरासे जुड़ल मशीन वा यन्त्रो घूमे लगहे । अर्थात् ई विद्युत जनित्रके उल्टा काम करहे जे यान्त्रिक ऊर्जा लेके विद्युत उर्जा पैदा करहे । कुछ मोटर अलगे-अलगे परिस्थितिमे मोटर या जनरेटर (जनित्र) दुनो प्रकार काम करहे ।
विद्युत् मोटर विद्युत् ऊर्जाके यान्त्रिक ऊर्जामे परिणत करेके साधन हे । विद्युत् मोटर औद्योगिक प्रगतिके महत्वपूर्ण सूचक हे । ई एक बड़ सरल आउ बड़ उपयोगी मशीन हे । उद्योगोमे शायदे कौनो ऐसन प्रयोजन होवे जेकराला उपयुक्त विद्युत मोटरके चयन नै कैल जा सके ।
मोटरके कार्य-सिद्धान्त
[edit | edit source]बल आउ बलाघूर्ण
[edit | edit source]विद्युत मोटरके मूल उद्देश्य विद्युच्चुम्बकीय बल/बलाघूर्ण उत्पन्न करके स्टेटर आउ रोटरके बीच आपेक्षिक गति (अर्थात् कौनो वाह्यबल/बलाघूर्णके विरुद्ध बल/बलाघूर्ण लगावैत आउ रैखिक गति/घूर्णी गति कैल) पैदा कैल हे । ई प्रकार विद्युत मोटर, विद्युत ऊर्जा लेके यान्त्रिक कार्य करहे ।
मोटरके वाइण्डिङ्गके धारावाही चालक पर लगेवाला लारेञ्ज बल निम्नलिखित समीकरण द्वारा अभिव्यक्त होवहे -
अथवा,
जन्ने धाराके दिशा (धारावाही चालकके दिशामे) आउ के बीचके कोण हे ।
शक्ति
[edit | edit source]मोटर द्वारा उत्पन्न यान्त्रिक शक्ति Pem निम्नलिखित समीकरण से देल जा हे -[2]
- (watts).
जन्ने शाफ्टके कोणीय चाल रेडियन प्रति सेकेण्डमे आउ T न्यूटन-मीटरमे होवेके चाही ।
रैखिक मोटर लागि,
- (watts) ।
जन्ने F न्यूटनमे आउ वेग v मीटर प्रति सेकेण्डमे होत ।
छबि दीर्घा
[edit | edit source]

सन्दर्भ
[edit | edit source]- ↑ Kirtley, James L., Jr. (2005). "Class Notes 1: Electromagnetic Forces" (PDF). 6.6585 - Electric Machines. MIT Dept of Electrical Engineering. मूलसे 4 जनवरी 2017 के पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि 15 मार्च 2013.
- ↑ "DC Motor Calculations, part 1". National Instruments. 30 November 2011. मूल से 12 अक्तूबर 2007 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 7 December 2012.
बाहरी कड़ी
[edit | edit source]- Electric motors and generators - यहाँ पर एनिमेशन एवं स्कीमैटिक चित्रों की सहायता से विभिन्न प्रकार के मोटरों एवं जनित्रों की कार्यप्रणाली की व्याख्या (अंग्रेजी में)
- Electricity museum: early motors
- Video demonstration of an original 1887 domestic-use electric motor.
- Brand-independent electric motor selection site
- Electric Motors and Generators, explanations with animations from the University of New South Wales.
- The Numbers Game: A Primer on Single-Phase A.C. Electric Motor Horsepower Ratings, Kevin S. Brady.