Jump to content

Wp/mag/मगही संस्कृति

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
Wp > mag > मगही संस्कृति

'मगधके संस्कृति अपन विशिष्ट भाषा, लोकगीत आउ त्योहार सबके चलते समृद्ध है । प्राचीनकालमे एकरा मगध महाजनपदके नामसे जानल जा हलै । वर्तमान मगध क्षेत्र भारतके बिहार आउ झारखण्ड राज्यके बीच विभाजित है । ई क्षेत्रके प्रमुख भाषा मगही है ।

भाषा

मगहीभाषा मुख्य रूपसे दक्षिण बिहार आउ झारखण्डके कुछ भागमे बोलल जा है । ई हिन्द-आर्यभाषा परिवारके बिहारी समूहमे है । भारतके २०११ के जनगणनाके अनुसार लगभग १.२ करोड़ लोग मगहीके मूलभाषाके रूपमे बोलऽहथिन । ई बिहारके इगारह जिला‌ (गया, पटना, जहानाबाद, औरङ्गाबाद, नालन्दा, नवादा, शेखपुरा, अरवल, लखीसराय, जमुई आउ बाँकाके कुछ भाग) आउ झारखण्डके इगारह जिला (हजारीबाग, पलामू, गढ़वा, देवघर, चतरा, कोडरमा, जामताड़ा, बोकारो, धनबाद, गिरिडीह, पलामू) मे बोलल जा है ।

संस्कृति

मगही संस्कृतिसे तात्पर्य मगधके संस्कृतिसे है । मगधके संस्कृति प्राचीनेकालसे समृद्ध रहलै हे आउ ई भूमि ढेर महत्वपूर्ण व्यक्तित्व सबके जनम देलकै हे जे भारतके विकासमे योगदान देलकै हे । ई भूमि प्राचीनेकालसे विभिन्न धार्मिक आऊ राजनीतिक आन्दोलनके केन्द्र रहलै हे । बुद्ध आउ महावीरके ई भूमि पर ज्ञानके प्राप्ति होलै आउ ऊ अपन धार्मिक उपदेशला आसपासके स्थान पर घूमित रहलथिन । बुद्ध अपन शिष्य सबला 'मध्यम मार्ग' के वकालत कैलथिन । ऊ निर्वाण प्राप्त करेला अष्टाङ्गिक मार्गके बात कैलथिन जे जन्म आउ मृत्युके चक्रसे मुक्ति है । महावीर अपन शिष्य सबला कठोर तपके वकालत कैलथिन । बौद्ध आउ जैनधर्म दुनहीँ सत्य आउ अहिंसाके पक्षधर हलै । सिखोधर्मके जड़ मगधमे है; सिखके दसमा गुरु, गुरु गोबिन्द सिंहके जनम ई भूमि पर होलै हल ।

उन्नैसमा शताब्दीमे अङ्ग्रेजके विरुद्ध स्वाधीनता सङ्घर्ष खनि पटना वहाबी आन्दोलनके केन्द्र बन गेलै । ई आन्दोलनके नेतृत्व सैय्यद अहमद शाहिद कैलथिन हल । ई एगो राजनैतिक आउ धार्मिक आन्दोलन हलै । ई आन्दोलनके उद्देश्य इस्लाममे सुधार लाबेला हलै । किन्तु ई लक्ष्यके प्राप्त करेला सुधारक सब सोचलथिन कि अङ्ग्रेजसे स्वाधिनता आवश्यक है, एहीसे ओखनी अङ्ग्रेजके विरुधो काम कैलथिन ।

उल्लेखनीय लोग

सन्दर्भ