Jump to content

Wp/mag/भारतीय साहित्य

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
Wp > mag > भारतीय साहित्य
भारतके राष्ट्रगीतके रचयिता बंकिम चन्द्र चट्टोपाध्याय

भारतीय साहित्य से तात्पर्य सन् १९४७ के पहिले तक भारतीय उपमहाद्वीप एवं तत्पश्चात् भारत गणराज्यमे निर्मित वाचिक आउ लिखित साहित्यसे है । विश्वके सबसे पुराना वाचिक साहित्य आदिवासी भाषामे भेटहै । ई दृष्टिसे आदिवासी साहित्य सब साहित्यके मूल स्रोत है ।

भारतीय गणराज्यमे २२ आधिकारिक मान्यता प्राप्त भाषा है ।[1]‌ वर्तमान समयमे भारतमे मुख्यतः दु साहित्यिक पुरस्कार प्रदान कैल जा है, साहित्य अकादमी पुरस्कार आउ ज्ञानपीठ पुरस्कारहिन्दी आउ कन्नड भाषाके आठ-आठ ज्ञानपीठ पुरस्कार प्रदान कैल गेलै हे । बङ्गला आउ मलयालके पाँच-पाँच, ओड़िआके चार; गुजराती, मराठी, तेलुगु आउ उर्दूके तीन-तीन, आउ असमिया, तमिल्के दु-दु आउ संस्कृतके एक ज्ञानपीठ पुरस्कार देल गेलै हे ।[2][3]

भूमिका

[edit | edit source]
गोस्वामी तुलसीदास द्वारा रचित रामचरितमानस भारतीय साहित्यके अमूल्य निधि है ।

भारतवर्ष अनेक भाषाके विशाल देश है - उत्तर-पश्चिममे पंजाबी, हिन्दी आउ उर्दू; पूर्वमे उड़िया, बंगालमे असमिया; मध्य-पश्चिममे मराठी आउ गुजराती आउ दक्षिणमे तमिल, तेलुगु, कन्नड आउ मलयालम । एकर अतिरिक्त कतिपय आउओ भाषा है जिनकर साहित्यिक एवं भाषावैज्ञानिक महत्त्व कम न है- जैसे कश्मीरी, डोगरी, सिन्धी, कोंकणी, तुलु आदि । एकरामे से प्रत्येकके, विशेषतः पहिला बारह भाषामे से प्रत्येकके, अपना साहित्य है जे प्राचीनता, वैविध्य, गुण आउ परिमाण- सबके दृष्टिसे अत्यन्त समृद्ध है । यदि आधुनिक भारतीय भाषेके सम्पूर्ण वाङ्मयके संचयन कैल जाये त ऊ यूरोपके संकलित वाङ्मयसे कौनो दृष्टिसे कम न होतै । वैदिक संस्कृत, संस्कृत, पालि, प्राकृत आउ अपभ्रंशके समावेश कर लेवे पर त ओकर अनन्त विस्तार कल्पनाके सीमाके पार कर जा है- ज्ञानके अपार भण्डार, हिन्द महासागरोसे गहरा, भारतके भौगोलिक विस्तारोसे व्यापक, हिमालयके शिखरोसे ऊँचा आउ ब्रह्मके कल्पनोसे अधिक सूक्ष्म ।

एकरो देखथिन

[edit | edit source]

सन्दर्भ

[edit | edit source]
  1. "Eighth Schedule" [आठवीं अनुसूची] (PDF). गृह मंत्रालय, भारत सरकार (अंग्रेज़ी मे). मूल (PDF) से ५ मार्च 2016 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि २० जुलाई २०१७.Wp/mag/सीएस१ रखरखाव: नामालूम भाषा (link)
  2. [http://jnanpith.net/
    Archived 2007-05-29 at the वेबैक मशीन भारतीय ज्ञानपीठके आधिकारिक जालस्थल
  3. "कुंवर नारायण को ज्ञानपीठ पुरस्कार". टाइम्स ऑफ इण्डिया । 24 नवम्बर 2008 । मूल से 5 दिसम्बर 2012 के पुरालेखित । पुनः प्राप्त 25 नवम्बर 2008 ।

बाहरी कड़ी

[edit | edit source]