Wp/mag/भारतीय साहित्य

भारतीय साहित्य से तात्पर्य सन् १९४७ के पहिले तक भारतीय उपमहाद्वीप एवं तत्पश्चात् भारत गणराज्यमे निर्मित वाचिक आउ लिखित साहित्यसे है । विश्वके सबसे पुराना वाचिक साहित्य आदिवासी भाषामे भेटहै । ई दृष्टिसे आदिवासी साहित्य सब साहित्यके मूल स्रोत है ।
भारतीय गणराज्यमे २२ आधिकारिक मान्यता प्राप्त भाषा है ।[1] वर्तमान समयमे भारतमे मुख्यतः दु साहित्यिक पुरस्कार प्रदान कैल जा है, साहित्य अकादमी पुरस्कार आउ ज्ञानपीठ पुरस्कार। हिन्दी आउ कन्नड भाषाके आठ-आठ ज्ञानपीठ पुरस्कार प्रदान कैल गेलै हे । बङ्गला आउ मलयालके पाँच-पाँच, ओड़िआके चार; गुजराती, मराठी, तेलुगु आउ उर्दूके तीन-तीन, आउ असमिया, तमिल्के दु-दु आउ संस्कृतके एक ज्ञानपीठ पुरस्कार देल गेलै हे ।[2][3]
भूमिका
[edit | edit source]
भारतवर्ष अनेक भाषाके विशाल देश है - उत्तर-पश्चिममे पंजाबी, हिन्दी आउ उर्दू; पूर्वमे उड़िया, बंगालमे असमिया; मध्य-पश्चिममे मराठी आउ गुजराती आउ दक्षिणमे तमिल, तेलुगु, कन्नड आउ मलयालम । एकर अतिरिक्त कतिपय आउओ भाषा है जिनकर साहित्यिक एवं भाषावैज्ञानिक महत्त्व कम न है- जैसे कश्मीरी, डोगरी, सिन्धी, कोंकणी, तुलु आदि । एकरामे से प्रत्येकके, विशेषतः पहिला बारह भाषामे से प्रत्येकके, अपना साहित्य है जे प्राचीनता, वैविध्य, गुण आउ परिमाण- सबके दृष्टिसे अत्यन्त समृद्ध है । यदि आधुनिक भारतीय भाषेके सम्पूर्ण वाङ्मयके संचयन कैल जाये त ऊ यूरोपके संकलित वाङ्मयसे कौनो दृष्टिसे कम न होतै । वैदिक संस्कृत, संस्कृत, पालि, प्राकृत आउ अपभ्रंशके समावेश कर लेवे पर त ओकर अनन्त विस्तार कल्पनाके सीमाके पार कर जा है- ज्ञानके अपार भण्डार, हिन्द महासागरोसे गहरा, भारतके भौगोलिक विस्तारोसे व्यापक, हिमालयके शिखरोसे ऊँचा आउ ब्रह्मके कल्पनोसे अधिक सूक्ष्म ।
एकरो देखथिन
[edit | edit source]सन्दर्भ
[edit | edit source]- ↑ "Eighth Schedule" [आठवीं अनुसूची] (PDF). गृह मंत्रालय, भारत सरकार (अंग्रेज़ी मे). मूल (PDF) से ५ मार्च 2016 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि २० जुलाई २०१७.Wp/mag/सीएस१ रखरखाव: नामालूम भाषा (link)
- ↑ [http://jnanpith.net/
Archived 2007-05-29 at the वेबैक मशीन भारतीय ज्ञानपीठके आधिकारिक जालस्थल - ↑ "कुंवर नारायण को ज्ञानपीठ पुरस्कार". टाइम्स ऑफ इण्डिया । 24 नवम्बर 2008 । मूल से 5 दिसम्बर 2012 के पुरालेखित । पुनः प्राप्त 25 नवम्बर 2008 ।
बाहरी कड़ी
[edit | edit source]- भारतीय साहित्य की पहचान (गूगल पुस्तक ; लेखक - सियाराम तिवारी)
- युग के माध्यम से भारतीय साहित्य (सांस्कृतिक स्रोत एवं प्रशिक्षण केन्द्र)
- भारतीय साहित्य की अवधारणा (प्रो ऋषभ देव शर्मा)
- भारतीय साहित्य की भूमिका (गूगल पुस्तक ; लेखक - डॉ रामविलास शर्मा)
- भारतीय साहित्य के इतिहास की समस्याएँ (गूगल पुस्तक ; लेखक - डॉ रामविलास शर्मा)
- भारतीय साहित्य (गूगल पुस्तक ; सम्पादक - मूलचंद गौतम)
- साहित्य और सांस्कृतिक एकतासाहित्य और सांस्कृतिक एकता (बालशौरी रेड्डी)
- प्राचीन भारतीय साहित्य का इतिहास (एम् विण्टरनिट्ज)
- प्राचीन भारतीय साहित्य का इतिहास, भाग १, खण्ड १ - इतिहास, काव्य, पुराण (गूगल पुस्तक ; लेखक - M. Winternitz)
- The Encyclopaedia Of Indian Literature (Volume Two) (Devraj To Jyoti), Volume 2 - By Amaresh Datta
- प्राचीन भारतीय साहित्य
- Who's who of Indian Writers, 1999: A-M By Kartik Chandra Dutt, Sahitya Akademi
- Who's who of Indian Writers, 1999: A-M (Google booka By Kartik Chandra Dutt, Sahitya Akademi)
- प्राचीन भारतीय साहित्य
- भारतीय साहित्य (महर्षि दयानन्द विश्वविद्यालय)