Wp/mag/बलविज्ञान
Appearance
बलविज्ञान (Mechanics) भौतिकशास्त्रके ऊ शाखा हे जेकरामे पिण्ड पर बल लगावे या विस्थापित करेपर उनकर व्यवहारके अध्ययन करहे । बलविज्ञानके जड़ ढेर प्राचीन सभ्यतासे निकलल हे ।
बलविज्ञानके उपविषय
[edit | edit source]शास्त्रीय बलविज्ञान
[edit | edit source]- न्यूटोनीय बलविज्ञान (Newtonian mechanics)
- वैश्लेषिक बलविज्ञान (Analytical mechanics)
- हेमिल्टनी बलविज्ञान (Hamiltonian mechanics),ऊर्जा संरक्षणके सिद्धान्त पर आधारित एक सैद्धान्तिक औपचारिकतावाद ।
- लाग्राञ्जीय बलविज्ञान (Lagrangian mechanics), न्यूनतम क्रियाके सिद्धान्त पर आधारित एक आउ सैद्धान्तिक औपचारिकता ।
- क्लासिकी साङ्ख्यिकीय बलविज्ञान (Classical statistical mechanics) अज्ञात अवस्थामे प्रणाली पर विचार करेला साधारण शास्त्रीय बलविज्ञानके सामान्यीकृत करहे; अक्सर ऊष्मागतिकी गुणके प्राप्त करेला प्रयोग कैल जा हे ।
- खगोलीय बलविज्ञान (Celestial mechanics), अन्तरिक्षमे पिण्डके गति: ग्रह, धूमकेतु, तारा, आकाशगङ्गा आदि ।
- खगोलगतिकी (Astrodynamics), अन्तरिक्षयान नौकायन (navigation), आदि ।
- ठोस बलविज्ञान (Solid mechanics), लोच, विकृत निकायके गुण ।
- भङ्ग बलविज्ञान (Fracture mechanics)
- ध्वनिविज्ञान (Acoustics), ठोस, तरल आउ गैसमे ध्वनि ( = घनत्व विचरणके प्रगमन / घनत्व परिवर्तन प्रसार ) ।
- स्थिति विज्ञान, यान्त्रिक सन्तुलनमे अर्ध-कठोर निकाय
- तरल बलविज्ञान (Fluid mechanics), तरल पदार्थके गति
- मृदा बलविज्ञान (Soil mechanics), मट्टीके यान्त्रिक व्यवहार
- सान्तत्यक बलविज्ञान (Continuum mechanics), सातत्य (ठोस आउ तरल दुनो) के बलविज्ञान
- द्रविकी या द्रवविज्ञान (Hydraulics), तरल पदार्थके यान्त्रिक गुण
- द्रव स्थैतिकी (Fluid statics), सन्तुलनमे तरल पदार्थ
- अनुप्रयुक्त बलविज्ञान या इञ्जीनियरी बलविज्ञान
- जैवबलविज्ञान (Biomechanics), जीवविज्ञानमे ठोस, तरल पदार्थ आदि
- जैवभौतिकशास्त्र (Biophysics), जीवमे भौतिक प्रक्रिया
- आपेक्षिक भौतिकशास्त्र (सापेक्षतावादी या आइन्स्टीन बलविज्ञान), सार्वभौमिक गुरुत्वाकर्षण ।
क्वाण्टम बलविज्ञान
[edit | edit source]- श्रोडिङ्गरके तरङ्ग समीकरण, एकल कणके तरङ्गफलनके गतिके वर्णनला प्रयोग कैल जा हे ।
- मेट्रिक्स बलविज्ञान (Matrix mechanics) एक वैकल्पिक सूत्रीकरण जे परिमित-आयामी अवस्था स्थान वाला प्रणाली पर विचार करेके अनुमति दे हे ।
- क्वाण्टम साङ्ख्यिकीय बलविज्ञान (Quantum statistical mechanics) अज्ञात अवस्थामे प्रणाली पर विचार करेला साधारण क्वाण्टम बलविज्ञानके सामान्यीकृत करहे; अक्सर ऊष्मागतिकी गुणके प्राप्त करेला प्रयोग कैल जा हे ।
- कण भौतिकशास्त्र (Particle physics), कणके गति, संरचना आउ प्रतिक्रिया
- नाभिकीय भौतिकशास्त्र (Nuclear physics), नाभिकके गति, संरचना आउ प्रतिक्रिया
- सङ्घनित पदार्थ भौतिकशास्त्र (Condensed matter physics), क्वाण्टम गैस, ठोस, तरल पदार्थ, आदि ।
निम्नाङ्कित चित्रमे बलविज्ञानके विभिन्न क्षेत्रके विहङ्गम दृश्य देखावल गेल हे -

इहो देखी
[edit | edit source]बाहरी कड़ी
[edit | edit source]- iMechanica: the web of mechanics and mechanicians
- Mechanics Blog by a Purdue University Professor
- The Mechanics program at Virginia Tech
- Physclips: Mechanics with animations and video clips from the University of New South Wales
- U.S. National Committee on Theoretical and Applied Mechanics
- Interactive learning resources for teaching Mechanics