Jump to content

Wp/mag/नन्द बाबा

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
Wp > mag > नन्द बाबा
नन्द बाबा
नन्द आउ यसोदा बाल-कृष्णके झुलुआ झुलावैत ।
जीवनसङ्गीयशोदा
माता-पितापरजन्य (पिता) वरेयसी (माता)
सन्तानकृष्ण, बलराम (पालक पुत्र)
योगमाया (जैविक पुत्री)
क्षेत्रगोकुलम

नन्द (नन्द गोप , नन्द राय या नन्द बाबा) हरिवंश आउ पुराणके अनुसार "पावन ग्वाल" के रूपमे विख्यात यादव गोपालक जातिके मुखिया हलन । ऊ एक राजा आउ क्षत्रिय हलन ।[1] ऊ भगवान कृष्णके पालक पिता हलन ।[2]

नन्द प्राचीन यादव साम्राज्यके शक्तिशाली मण्डलमे से एक, गोकुल मण्डलके मण्डलाधीश या प्रमुख हलन ।[3] रिश्तामे नन्द आउ वसुदेव चचेरा भाई हलन ।[3][4] वसुदेव अपन नवजात शिशु कृष्णके लालन पालनला नन्दके सौँप देलन हल । नन्द आउ उनकर पत्नी यशोदा कृष्ण आउ बलराम दुनोके पाललन-पोसलन । नन्दके पुत्र होवेके नाते कृष्णके एक नाम "नन्द-नन्दन", नन्दलाल, नन्द कुमारो है ।[5][6] महाराज नन्दके यादवमे मुख्य श्रेष्ठो कहल गेलै हे ।[7]

भागवत पुराण आउ गर्ग संहिता जैसन कुछ संस्कृत ग्रन्थमे महाराज नन्दके अहीर आउ यदुवंशी बतावल गेलै हे ।[8][9][10]

नन्द पौराणिकी

राजा नन्द

अनेक शास्त्रमे नन्दके राजा नन्द (नन्द राय) के रूपमे व्यक्त कैल गेलै हे ।[11][12] नन्द राजा वसुदेवके सम्बन्धी आउ चचेरा भाई हलन ।[13]

कृष्ण चरित्र

भागवत पुराणके अनुसार गोकुल राज्यके राजा नन्द राजा वसुदेवके चचेरा भाई हलन ।[14]

राजा वसुदेवके विवाह मथुराके राजा उग्रसेनके भाई देवकके पुत्री देवकीसे होलै हल । देवकी कंसके चचेरी बहिन हलन । कंस अपन पिता उग्रसेनके कारागारमे डालके मथुराके राज्य हड़प लेलकै हल । देवकीके अठमा पुत्र द्वारा कंसके वधके आकाशवाणीके प्रभावमे कंस देवकीके सब पुत्रके जन्मके समये मार देवेके योजना बनैलकै हल ।[11] ई प्रकार देवकीके छौ पुत्रके वध कर देल गेलै । किन्तु सतमा पुत्रके गर्भके योगमाया द्वारा रोहिणीके गर्भमे स्थापित कर देल गेलै ।[15][16][17]

नन्द गोपेश्वर

नन्द गोप एक बेर शुक्लतीर्थके यात्रा पर गेलन । रस्तामे ऊ कोटेश्वर शिव के आराधना नित्य दस करोड़ ताजपुष्प से कैलन । कुछ समय पश्चात शिव प्रसन्न होलन आउ उनका अपन "गण" मे सम्मिलित कैलन आउ ई प्रकार नन्द गोपेश्वर कहलैलन ।[18]

नन्द स्मारक

नन्दगाँवके एक दृश्य
नन्दगाँवमे लठमार होलीके समयके दृश्य

नन्दगाँव

ब्रजमे बरसानाके निकट नन्दगाँव एक धार्मिक स्थल है । ई अधीनस्थ सामन्त नन्द बाबाके राजधानी हलै जने ऊ अपन अनुयायी आउ ग्वाल (गोप)[19][20]साथे निवास करऽ हलन ।[21]

नन्द भवन (चौरासी खम्बा मन्दिर)

नन्दके निवास स्थलके नन्द भवन कहल जा है जने कृष्ण बड़ होलन आउ अपन बाल्यकालके कुछ वर्ष बितौलन । ओहाँ महाबनके प्रमुख प्रसिद्ध मन्दिर है । पियर रङ्गके ई भवनके भीतरे चौरासी खम्भा है जेकरा पर कृष्णके बाल्यकालके अनेक आकृति चित्रित है । ऐसन मानल जा है कि ई भौतिक जगतमे ८४००० प्रकारके जीव जन्तु है आउ प्रत्येक खम्भा ब्रह्माण्डमे निवास करे वाला १००० योनीके प्रतीक है ।[22]

नन्द घाट

नन्द घाट पवित्र नदी यमुनाके तट पर स्थित है । ई घाट ई घटनासे सम्बन्धित बतावल जा है जखनिकि एक बेर नन्दके यमुना नदीमे स्नान करैत खनि बरुण भगवानके अनुयायी बन्दी बना लेलन हल आउ कृष्ण उनका छोड़ौलन हल ।[23]

एकरो देखथिन

सन्दर्भ

  1. Soni, Lok Nath (2000). The Cattle and the Stick: An Ethnographic Profile of the Raut of Chhattisgarh. Anthropological Survey of India, Government of India, Ministry of Tourism and Culture, Department of Culture. प॰ 13. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 978-81-85579-57-3.
  2. His Divine Grace A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupad. Krsna, the Supreme Personality of Godhead- Chepter-5. The Bhaktivedanta Book Trust. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 9789171495587. मूलसे 5 अप्रैल 2015 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 नवम्बर 2015.
  3. 1 2 Gopal Chowdhary (2014). The Greatest Farce of History. Partridge Publishing. प॰ 119. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 9781482819250. मूलसे 14 दिसम्बर 2014 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 नवम्बर 2015.
  4. Lok Nath Soni (2000). The Cattle and the Stick: An Ethnographic Profile of the Raut of Chhattisgarh. Anthropological Survey of India, Government of India, Ministry of Tourism and Culture, Department of Culture, Delhi: Anthropological Survey of India, Government of India, Ministry of Tourism and Culture, Department of Culture, 2000 Original from the University of Michigan. प॰ 16. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 9788185579573. मूलसे 6 जनवरी 2015 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 नवम्बर 2015.
  5. John Stratton Hawley (2014). At Play with Krishna: Pilgrimage Dramas from Brindaran. Princeton Legacy Library: Princeton University Press. प॰ 316. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 9781400859122. मूलसे 23 फरवरी 2016 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 नवंबर 2015. |access-date= में तिथि प्राचल का मान जाँची (सहायता)
  6. Charles Barnett (2014). Blazing Sadhus or Never Trust a Holy Man Who Can't Dance. Charles Barnett,. पप॰ III. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 9781632958624. मूलसे 23 फरवरी 2016 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 नवम्बर 2015.Wp/mag/सीएस१ रखरखाव: फालतू चिह्न (link)
  7. Vaiśya, Śāligrāma (1970). Śukasāgara (हिन्दी मे). Khemarāja Śrīkr̥shṇadāsa. प॰ 47.Wp/mag/सीएस१ रखरखाव: नामालूम भाषा (link)
  8. Srimad Bhagavat Mahapuran in Hindi by Gita press.
  9. Garga- Muni. Garg Samhita.
  10. Pandeya, Radhemohan; Pāṇḍeya, Rāmatejaśāstrī (1971). Śrīgargasaṃhitā: Daśakhaṇḍātmikā (संस्कृत मे). Paṇḍita Pustakālaya. प॰ 432.Wp/mag/सीएस१ रखरखाव: नामालूम भाषा (link)
  11. 1 2 Renu Saran (2014). Lord Krishna: Gods & Goddesses in India. Diamond Pocket Books Pvt Ltd. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 9798128819741. मूलसे 8 दिसम्बर 2015 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 नवंबर 2015. |access-date= में तिथि प्राचल का मान जाँची (सहायता)
  12. Carl Woodham (2011). A God Who Dances: Krishna for You. Torchlight Publishing. पप॰ 95, 99, 103, 104. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 9780981727363. मूलसे 8 दिसम्बर 2015 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 नवम्बर 2015.
  13. Prem ságar; or, The ocean of love. Oxford University. 1867. प॰ 18. मूलसे 8 दिसम्बर 2015 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 नवंबर 2015. |access-date= में तिथि प्राचल का मान जाँची (सहायता)
  14. Carl Woodham (2011). A God Who Dances: Krishna for You. Torchlight Publishing. प॰ 96. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 9780981727363. मूलसे 8 दिसम्बर 2015 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 नवम्बर 2015.
  15. Carl Woodham (2011). A God Who Dances: Krishna for You. Torchlight Publishing. प॰ 84. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 9780981727363. मूलसे 8 दिसम्बर 2015 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 नवम्बर 2015.
  16. Carl Woodham (2011). A God Who Dances: Krishna for You. Torchlight Publishing. पप॰ 103–121. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 9780981727363. मूलसे 8 दिसम्बर 2015 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 नवम्बर 2015.
  17. Winthrop Sargeant, Christopher Key Chapple (1984). The Bhagavad Gita: Revised Edition. SUNY Press. पप॰ 9, 14. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 9780873958318. मूलसे 23 फरवरी 2016 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 नवम्बर 2015.
  18. Jürgen Neuß (2012). Narmad?parikram? - Circumambulation of the Narmad? River: On the Tradition of a Unique Hindu Pilgrimage Volume 42 of Brill's Indological Library. BRILL. प॰ 265. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 9789004228573. मूलसे 6 जनवरी 2015 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 नवंबर 2015. |access-date= में तिथि प्राचल का मान जाँची (सहायता)
  19. Soni, Lok Nath (2000). The Cattle and the Stick: An Ethnographic Profile of the Raut of Chhattisgarh. Anthropological Survey of India, Government of India, Ministry of Tourism and Culture, Department of Culture. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 978-81-85579-57-3.
  20. "(Gop) गोप meaning in hindi | Matlab | Definition". www.hindi2dictionary.com. अभिगमन तिथि 2022-08-11.
  21. Trilochan Dash (2012). Krishna Leeela in Brajamandal a Retrospect. Saudamini Dash. प॰ 196. मूलसे 23 फरवरी 2016 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 नवम्बर 2015.
  22. Dev Prasad (2010). Krishna: A Journey through the Lands & Legends of Krishna. Jaico Publishing House. आई॰ऍस॰बी॰एन॰ 9788184951707. मूलसे 23 फरवरी 2016 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 नवम्बर 2015.
  23. Trilochan Dash (2012). Krishna Leeela in Brajamandal a Retrospect. Saudamini Dash. प॰ 211. मूलसे 23 फरवरी 2016 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 1 नवम्बर 2015.