Wp/mag/कुन्ती
| कुन्ती | |
|---|---|
भगवान् सूर्यनारायण कुन्तीके आशीर्वाद देइत | |
| हिन्दु पौराणिक कथाके पात्र | |
| नाम | कुन्ती |
| अन्यनाम | चिरकुमारी, पृथा |
| सन्दर्भ ग्रन्थ | महाभारत भागवत पुराण |
| राजवंश | कुन्तिभोज |
| माता-पिता | शूरसेन (पिता) मारिशा (माता) कुन्तीभोज (दत्तक पिता) |
| भाई-बहिन | वसुदेव (छोट भाई) आउ सुतसुभा (छोट बहिन) |
| जीवनसङ्गी | पाण्डु, सूर्य, धर्मराज, वायु, इन्द्र |
| सन्तान | कर्ण, युधिष्ठिर, भीमसेन, अर्जुन |
कुन्ती हिन्दू महाकाव्य महाभारतके प्रमुख पात्रमे से एक हथिन । उनका महाकाव्यके मुख्य नायक पाण्डव आउ कर्णके माताके रूपमे जानल जा है । उनका सुन्दर, बुद्धिमान आउ चतुर बतावल गेलै हे । जन्मके समय उनकर नाम पृथा हलै ।[1]
राजा शूरसेनके घर जन्मल पृथाके उनकर निःसन्तान चाचा कुन्तीभोज गोद ले लेलन हल आउ उनकर नाम बदलके कुन्ती रख देल गेलै । अपन किशोरावस्था खनि ऊ महर्षि दुर्वासासे प्रभावित होलन आउ उनका एक दिव्य मन्त्रके ज्ञान प्राप्त होलै । जिज्ञासावश ऊ सूर्य देवके आह्वान करेला मन्त्रके उपयोग कैलन आउ उनका कर्ण नामक एक पुत्रके आशीर्वाद भेटलै । चूँकि ऊ विवाहसे पूर्व पैदा होलै हल, कुन्तीके अपनाके अपमानसे बचावेला ओकरा त्यागे पड़लै ।
वयस्क होवेके बाद ऊ कुरुके राजा पाण्डुके अपन पतिके रूपमे चुनलन किन्तु उनकर विवाहित जीवन तखनि परेशान हो गेलै जखनि मद्रके राजकुमारी माद्री, पाण्डुके दोसर पत्नी बन गेल । एक दिन पाण्डुके शाप देल गेलै कि यदि ऊ उनकर कौनो स्त्रीके यौन इरादासे छूवेके प्रयास करथिन त ऊ तुरते नष्ट हो जैथिन । पश्चातापसे भरके ऊ अपन राज्य त्याग देलन आउ अपन दुनो पत्नीके साथ जङ्गलमे रहेके निर्णय कैलन । कुन्ती अपन पतिके अनुरोध पर अपन मन्त्रके उपयोग कैलन आउ उनका तीन लैकनके आशीर्वाद भेटलै - युधिष्ठिर, भीम आउ अर्जुन । बादमे ऊ अपन मन्त्र माद्रीके साथे साझा कैलन जेकरासे नकुल आउ सहदेवके आशीर्वाद प्राप्त होलै । माद्रीके साथ सम्भोगके प्रयासके बाद पाण्डुके मृत्यु हो गेलै आउ माद्री आत्मदाह कर लेलन, कुन्ती अपन सौतेला बेटाके गोद ले लेलन आउ अपन लैकनके कुरुके राजधानी हस्तिनापुर ले गेलन ।
हिन्दु परम्परामे उनका पञ्चकन्या ("पाँच युवती") मे से एकके रूपमे महिमामण्डित कैल जा है, जे महिला शुद्धताके आदर्श हे, जिनकर नामके पाठ करेसे पाप दूर हो जा है । उनका एक परिपक्व, दूरदर्शी आउ कर्तव्यपरायण महिलाके अवतारके रूपमे सराहल जा है ।
सन्दर्भ
[edit | edit source]Template:Wp/mag/प्राचीन भारतके आदर्श नारी
