Wp/mag/एम्पियरके नियम


एम्पियरके नियम के प्रतिपादन बरिस १८२६ मे आन्द्रे मैरी एम्पियर (André-Marie Ampère) कैलन हल । ई नियममे कौनो बन्द लूप पर समाकलित चुम्बकीय क्षेत्र एवम् ऊ लूपसे होकै प्रवाहित होवैत कुल धाराके बीच गणितीय सम्बन्ध स्थापित कैल गेलै । जेम्स क्लार्क मैक्सवेल बरिस १८६१ मे एकरा विद्युतगतिकीय सिद्धान्तसे सिद्ध कैलन । वर्तमानमे ई नियम मैक्स्वेलके चार समीकरणमे से एक हे ।
एम्पियरके नियम (मूलरूपमे)
एम्पियर-मैक्सवेलके परिपथीय नियम खाली स्थैतिक-चुम्बकीय स्थितिमे लागू होवहे जखनि बन्द परिपथमे सतत अपरिवर्तनीय धारा बहैत होवे । किन्तु जन्ने समयके साथे परिवर्ती विद्युत क्षेत्र होवे, ओन्ने ई नियम लागू नै होता (असत्य हो जा हे) । एहीसे जन्ने परिवर्ती विद्युत क्षेत्र होवे, ओन्ने ई नियममे संशोधन करे पड़हे (एक आउ पद जोड़े पड़हे, जेकरा 'मैक्सवेलके संशोधन' कहल जा हे ।)
एम्पियरके मूल नियम ढेर प्रकारसे अभिव्यक्त कैल जा हे ।
समाकलन रूप
एकरा ई रूपोमे लिख सकही-
जन्ने
- बन्द वक्र C के परितः रैखिक समाकलन (line integral) हे;
- B टेस्लामे चुम्बकीय क्षेत्र हे;
- · अदिश गुणनफल (डॉट प्रोडक्ट) हे;
अवकलन रूप
जन्ने
- - कर्ल आपरेटर हे ।
एम्पियर नियमके संशोधित रूप : एम्पीयर-मैक्सवेल समीकरण
एम्पीयर नियमके सब स्थितिमे लागू होवे योग्य बनावेला मैक्सवेल ई नियममे एक पद जोड़लन । संशोधित समीकरण निम्नलिखित है -
इहो देखी
बाहरी कड़ी
- Simple Nature by Benjamin Crowell Ampere's law from an online textbook
- MISN-0-138 Ampere's Law (PDF file) by Kirby Morgan for Project PHYSNET.
- MISN-0-145 The Ampere–Maxwell Equation; Displacement Current (PDF file) by J.S. Kovacs for Project PHYSNET.
- The Ampère's Law Song (PDF file) by Walter Fox Smith; Main page, with recordings of the song.
- A Dynamical Theory of the Electromagnetic Field Maxwell's paper of 1864