Jump to content

Wp/mag/अजरबैजान

From Wikimedia Incubator
< Wp | mag
Wp > mag > अजरबैजान
अजरबैजान गणराज्य

Azərbaycan Respublikası
अजरबैजान के झण्डा
झण्डा
अजरबैजान के कुल चिन्ह
कुल चिन्ह
राष्ट्रगान: Azərbaycan marşı
(अजरबैजानके मार्च)
अजरबैजान (हरियर रङ्ग)
अजरबैजान (हरियर रङ्ग)
राजधानीबाकु
40°23′N 49°50′E / 40.383°N 49.833°E / 40.383; 49.833
सबसे बड़का नगरराजधानी
आधिकारिकभाषाअजरबैजानी[1]
नृजातीय समूह
(2019[2])
धर्म
  • 2.6% ईसाई धर्म
  • <0.1% अन्य
  • <0.1% अधार्मिकता
निवासीनाम
  • अजरबैजानी
  • अजेरी
सरकारएकात्मक अर्ध-अध्यक्षीय गणराज्य
इल्हाम अलीयेव
 उपराष्ट्रपति
मेहिरबान अलीवेया
 प्रधानमन्त्री
अली असदोव
विधानमण्डलराष्ट्रिय सभा
गठन
28 मई 1918
28 अप्रैल 1920
 सोवियत सङ्घसे स्वाधिनता
  • 18 अक्टूबर 1991 (घोषित)
  • 26 दिसम्बर 1991 (स्वीकृत)
12 नवम्बर 1995
क्षेत्रफल
 कुल
86,600 किमी2 (33,400 वर्ग मील) (112मा)
 जलक्षेत्र (%)
1.6
जनसङ्ख्या
 2022 आकलन
1,03,53,296[4] (90मा)
 जनघनत्व
117/किमी2 (303.0/मील2) (99मा)
जिडिपि (पिपिपि)2024 प्राक्कलन
 कुल
बृद्धि $199.195 अरब[5] (78मा)
 प्रतिव्यक्ति
बृद्धि $19,328[5] (88मा)
जिडिपि (साङ्केतिक)2024 प्राक्कलन
 कुल
बृद्धि $78.749 अरब[5] (82मा)
 प्रतिव्यक्ति
बृद्धि $7,641[5] (90मा)
गिनी (2008)negative increase 33.7[6]
मध्यम
माविसू (2023)बृद्धि 0.789[7]
उच्च · 81मा
मुद्राअजरबैजान मानात (₼) (AZN)
समय मण्डलयुटिसि+4 (अजरबैजान समय)
दूरभाष सङ्केत+994
इण्टरनेट टिएलडि.az

अजरबैजान (अजरबैजानी: Azərbaycan) काकेशसके पूर्वी भागे एक गणराज्य हे, पूर्वी यूरोप आउ एसियाके मध्यमे बसल । भौगोलिक रूपे ई एसियेके भाग हे । एकर सीमान्त देश हे: आर्मीनिया, जार्जिया, रूस, इरान, तुर्की आउ एकर तटीय भाग कैस्पियन सागरसे लगहे । ई १९९१ तक भूतपूर्व सोवियत सङ्घके भाग हलै ।

अजरबैजान एक धर्मनिरपेक्ष देश हे आउ वर्ष २००१ से काउन्सिलके सदस्य हे । अधिकांश जनसङ्ख्या इस्लाम पन्थके अनुयायी हे आउ ई देश इस्लामी सम्मेलन सङ्घके सदस्य राष्ट्रो हे । ई देश धीरे-धीरे औपचारिक किन्तु सत्तावादी लोकतन्त्र दने बढ़ैत हे ।

नामोत्पत्ति

[edit | edit source]
अजरबैजानमे खिनालुग घाटी
अजरबैजानमे खिनालुग घाटी

"अजरबैजान" नामके उद्गमके लेके ढेर प्रकारके अवधारणा हे । सबसे प्रचलित प्रमेय ई हे कि ई नाम अट्रोपटन शब्दसे निकललै हे । अट्रोपट फारसी अकामीनाइड राजवंशके समयमे एक क्षत्रप हलै, जेकरा सिकन्दर आक्रमण करके परास्त कैलकै आउ अट्रोपटनके स्वाधीनता भेटलै । ऊ समय ई क्षेत्र मीदिया अट्रोपाटिया वा अट्रोपाटीन के नामसे जानल जा हलै ।

ई नामके मूल उत्पत्तिके जड़ प्राचीन इरानी पन्थ पारसी धर्ममे मानल जा हे । आवेस्ताके एक प्रलेखमे ई बातके उल्लेख हे "âterepâtahe ashaonô fravashîm ýazamaide", प्राचीन फारसीमे जेकर शाब्दिक अनुवाद हे "पवित्र अटारे-पटाके फ्रावशीके हमनी वन्दना करही" । अट्रोपटन सब अट्रोपटन (वर्तमान इरानी अजरबैजान) क्षेत्र पर शासन कैलक । "अट्रोपटन" नाम अपने एक प्राचीन इरानी, सम्भवतः मीदन, के यूनानी ध्वन्यात्मक युग्म हे, जेकर अर्थ हे "पवित्र अग्नि द्वारा रक्षित" ।

इतिहास

[edit | edit source]

अजरबैजानमे प्रारम्भिक मानव बस्तीके चिह्न पाषाण युगके बादके दिनके हे । ५५० ईसापूर्वमे एक्यूमेनिडा राजवंश ई क्षेत्र पर विजय प्राप्त कैलक हल, जेकरासे पारसी धर्मके उदय भेलै आउ बादमे ई क्षेत्र सिकन्दरके साम्राज्यके भाग बनलै आउ बादमे ओकर उत्तराधिकारी, सेलियूसिडा साम्राज्यके । अल्बानियाई काकेशन लोग चौथा शताबदी ईसापूर्वमे ई क्षेत्रमे एक स्वतन्त्र राजशाहीके स्थापना कैलन, किन्तु ९५-६७ ईसापूर्वमे टिगरानीस २ एकरा पर अधिकार कर लेलक ।

एकरो देखी

[edit | edit source]

सन्दर्भ

[edit | edit source]
  1. "The Constitution of the Republic of Azerbaijan" (PDF). अजरबैजान गणराज्यके राष्ट्रपति. अजरबैजान गणराज्यके राष्ट्रपतिके आधिकारिक जालस्थल. मूलसे 2022-10-09 के पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि 31 अगस्त 2020. प्रथम. अजरबैजान गणराज्यके आधिकारिक भाषा अजरबैजानी भाषा हे । अजरबैजान गणराज्य अजरबैजानी भाषाके विकासके प्रत्याभूति दे हे ।
  2. "National (ethnic) composition of population". राज्य साङ्ख्यिकी समिति. 2019. मूलसे 11 जून 2021 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 16 सितम्बर 2023.
  3. "CIA World Factbook – Azerbaijan". मूलसे 27 जनवरी 2021 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 23 जनवरी 2021.
  4. Template:Wp/mag/Cite CIA World Factbook
  5. 1 2 3 4 "World Economic Outlook Database, April 2024 Edition. (Azerbaijan)". अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष. April 2024. अभिगमन तिथि 21 अप्रैल 2024.
  6. "Gini Index coefficient". सिआइए वर्ल्ड फैक्टबुक. मूलसे 17 जुलाई 2021 के पुरालेखित. अभिगमन तिथि 16 जुलाई 2021.
  7. "Human Development Report 2025" (PDF). संयुक्तराष्ट्र विकास कार्यक्रम. 6 मई 2025. मूलसे 6 मई 2025 के पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि 6 मई 2025.