Wp/kum/Бюкреш

Бюкреш (романча București), столица ва Румынияны энг уллу шагьары, уллу экономика ва культура центры.

Уллу от ягъыв, 1847-нчи йыл

Этимологиясы

Къумукъча "Бюкреш" сёзю османлыча بكرش (Bükreş) деген сёзден гелип чыкъгъан, онуда тамыры румынча București, деген сёздендир, ону да маънасы Bucur + -ești (“аталыкъ къошумчасы”).

Тарих

Тарихчилер Бюкрешни биринчи эсге алывун 1459-нчу йылда Влад III Цепеш деген бийни документлеринде табадылар. Ол шагьарны еринде Валахияны тюркледен къорумакъ учун къала къургъан.

Эки юз йылдан сонг Бюкреш Валахияны баш шагьарларындан бири болуп къала, князлыкъны баш шагьарын тюпден шу ерге Константин Брынковяну гёчюрген.

1862-нчи йылда Бюкреш Румын оьлкесини баш шагьары этилип билдирилген. Экинчи дюнья давдан алдын Бюкрешни француз стилинде бина этгенлер; ону кенг бульварлары Османны Парижин эсге тюшюрмеге тийишли болгъан.

Бюкрешде къол салыннган тынычлыкъ договорлары

• 1812-чи йылны 28-чи майындагъы тынычлыкъ договоры — 1806—1812-чи йыллардагъы Рус-Тюрк давдан сонг, ондан Молдав князлыкъ Бессарабиядан айрылгъан.
• 1886-чи йылны 3-чю мартында Сербия бла Болгарияны арасындагъы давдан сонг тынычлыкъ договор.
• 1913-чю йылны 10-чу августунда Экинчи Балкан Давдан сонг тынычлыкъ договор.
• 1916-чы йылны 14 (27) августунда Румыния бла Антантаны арасында тынычлыкъ договор.
• 1918-чи йылны 6-чы майында Румыния бла Тройственный союзну арасында тынычлыкъ договор, амма ратификация этилмеген.

Халкъ

Румынияны шагьарлашывуна гёре, Бюкрешде яшавчуланы санаву акъыргъы эки юз йылны ичинде гётерилген. XX-чи юз йылны ортасына ерли Румыния юрт оьлке болгъан. Бугюннгю гюнде Румыниядагъы халкъны 9 %-ы Бюкрешде яшай.

2000–2002-нчи йылларда Бюкрешде яшавну орта узакълыгъы 73,1 йыл болгъан, бу Румынияны бары ериндеги орта санавундан 2 йылгъа кёп. Бюкрешде яшавчуланы 97 %-ы румынлар бола. Экинчи санавгъа гёре, халкъны тобуна сыганлар кире (1,4 %), артда венгерлилер (0,3 %), ягьудилер (0,1 %) ва къытайлылар (0,1 %) геле. Бюкрешде яшавчуланы 96,1 %-ы православ христианлар, 1,2 % — рим католиклер, 0,5 % — муслиманлар, 0,4 % — грек католиклердир.