Wp/krl/Murmanskin aloveh


Murmanskin aloveh (venäjäkši Мурманская область) on Venäjän federatijoh kuuluja aloveh ili oblasti Pohjas-Venäjällä Karjalan tašavallan pohjaspuolella, enimyölleh Kuolan niemimualla, läš kokonah n'apapiirin pohjaspuolella. Še rajautuu länšipuolella Norjan Finnmarkin aloveheh ta Šuomen Lapin muakuntah ta šuvešša Karjalan tašavaltah ta meren kautti Arhankelin aloveheh ta pohjasešša ta ijäššä Valkieh mereh ta Barencinmereh. Šen pinta-ala on 144 900 km² ta rahvašluku noin 651 000 eläjyä. Alovehen piäkaupunki on Murmansk.[1]

Ilmaššošša hallitah arktiset ilmamassat ta Atlantin koštevuš. Luonnošša vuorotellah tundra, šekamečät ta šuuret järvet, kuten Imandra ta Lovozero. Murmanskin aloveh on vahvašti tevollistunut: yli 30% alovehen BRT:šta tulou tevollisuošta, varšinki värimetallurgijašta, mineralien louhinnašta ta kalankašvatukšešta. Mineralit - šemmoset kuin nikeli, vaški, fosforiitti ta harvinaiset metallit - ollah kansojenvälisešti merkittävie. Murmanskin šatama on Venäjän ainuo koko vuuvven jiättömänä pisyvä šuuri kauppašatama, ta šielä ruatau niise muajilman ainuo yjinvoimalla toimijien jiänmurtajien laivašto. Matkailuo kiinnoššetah revontulet, koškomatoin luonto, hiihtokeškukšet Kuolan tunturiloilla, arktiset elämykšet ta saamelaisperinneh. Tunnettuja nähtävykšie on muijen kešeššä Seidozero-järvi.[1]
Murmanskin aloveh on peruššettu vuotena 1938.[1] Šen šuvisimmat ošat kuulutah istorijalliseh Vienan Karjalah, ta nykyjäh Kantalahen piirih kuuluja Koutajärvenpiä ili Kanani oli vanhan Vienan pohjasin kylä.
Lähtehet
[edit | edit source]