Wp/kri/Barack Obama
Barak Husayn Obama II (/bəˈrɑːk huːˈseɪn oʊˈbɑːmə/ I, bə-RAHK hoo-SAYN oh-BAH-mə;[1] bɔn Ɔgɔst 4, 1961) na wan Amɛrikan pɔlitiksman we bin wok as di nɔmba 44 prɛsidɛnt fɔ Amɛrika frɔm 2009 to 2017. Na mɛmba fɔ di Dimɔkrat Pati, na in na bin di fɔs Afrikan-Amɛrikan prɛsidɛnt insay U.S. istri. Bifo dis tɛm, Obama bin de wok as U.S. sɛnatɔ we de ripresent Ilinois frɔm 2005 to 2008, as Ilinois stet sɛnatɔ frɔm 1997 to 2004, ɛn as sivil rayt lɔya ɛn yunivasiti lɛkchɔra. Dɛn bɔn Obama na Ɔnolulu, Awayi. I bin gradyuet frɔm Kɔlumbia Yunivasiti insay 1983 wit B.A. insay pɔlitikal sayɛns ɛn leta i bin wok as kɔmyuniti ɔganayza na Chikago. Insay 1988, Obama bin rayt in nem na Havad Lɔ Skul, usay i bin bi di fɔs blak prɛsidɛnt fɔ di Havad Lɔ Rivyu. I bi sivil rayt atɔna ɛn akademik, i tich kɔnstityushɔnal lɔ na di Yunivasiti ɔf Chikago Lɔ Skul frɔm 1992 to 2004. I bin go bak insay ilɛktiv pɔlitiks. Obama bin ripresent di 13th distrikt na di Illinois Senate frɔm 1997 te 2004, we i bin saksesful wan rɔn fɔ di U.S. Senate. Insay 2008, afta wan klos praymari kampen agens Hillary Clinton, di Dimokratik Pati bin nominate am fɔ bi prɛsidɛnt ɛn i pik Delaware Sɛnator Joe Biden fɔ bi in rɔn mɛt. Dɛn bin pik Obama fɔ bi prɛsidɛnt, ɛn i win di Ripɔblikan Pati nomini Jɔn Makɛn insay di prɛsidɛnt ilɛkshɔn ɛn dɛn bin inaguriet am Janwari 20, 2009. Nayn mɔnt afta dat, dɛn bin pik am fɔ bi di pɔsin we win di Nɔbɔl Pis Prayz insay 2009, ɛn dis disizhɔn we mek pipul dɛn prez am ɛn kɔndɛm am. Di fɔs tɛm akshɔn dɛm we Obama bin du bin adrɛs di global faynɛns kraysis, ɛn inklud wan big stimulus pakej, fɔ gayd di ikɔmi fɔ rikava frɔm di Gret Riseshɔn, we na pat pan di ɛkstenshɔn fɔ di taks we Jɔj W. Bush bin kɔt, lɔ fɔ rifɔm wɛlbɔdi biznɛs, we na wan big faynɛns rigyuleshɔn rifɔm bil, ɛn di ɛnd fɔ wan big U.S. sojaman dɛn we de na Irak. Obama bin pik Suprim Kɔt jɔj dɛm bak, Sonia Sotomayor ɛn Elena Kagan, di fɔs wan na di fɔs Hispanik Amɛrikin we de na di Suprim Kɔt. I ɔda di kɔntra-tɛrorizm reyd we kil Osama bin Laden ɛn i bin de dɔŋ di Bush in kɔwnta insurjɛns mɔdel, i mek di ɛya strayk dɛn bɔku ɛn yuz spɛshal fɔs dɛn bɔku bɔku wan, pan ɔl we i de ɛnkɔrej fɔ abop mɔ pan di ɔs-gɔvmɛnt sojaman dɛn. Obama bin ɔda bak fɔ mek sojaman dɛn involv na Libya fɔ mek dɛn ebul fɔ impruv di UN Security Council Resolution 1973, we bin ɛp fɔ pul Muammar Gaddafi kɔmɔt. Afta i win ri-ilɛkshɔn bay we i win di Ripɔblikan ɛnimi Mitt Romney, Obama bin swɛ fɔ sɛkɔn tɛm pan Janwari 20, 2013. Insay in sɛkɔn tɛm, Obama tek step fɔ fɛt klaymɛt chenj, i sayn wan big intanashɔnal klaymɛt agrimɛnt ɛn ɛgzibit ɔda fɔ limit di kabon we dɛn de pul. Obama bin de bifo bak fɔ impruv di Afɔdabul Keya Akt ɛn ɔda lɔ dɛn we dɛn pas insay in fɔs tɛm. I bin negoshiet nyuklia agrimɛnt wit Iran ɛn nɔmal rileshɔn wit Kiuba. Di nɔmba fɔ Amɛrika sojaman dɛn na Afganistan bin fɔdɔm bad bad wan insay Obama in sɛkɔn tɛm, pan ɔl we U.S. sojaman dɛn bin de na di kɔntri ɔl di tɛm we Obama bin de bifo. Obama bin promot inklushɔn fɔ LGBT Amɛrika pipul dɛn, ɛn di tɛm we i bin de bi prɛsidɛnt di Suprim Kɔt bin stɔp di ban fɔ mared we man ɛn uman we gɛt di sem bɔdi as tin we nɔ gri wit di kɔnstityushɔn insay Obergefell v. Hodges. Obama bin lɛf in ɔfis Janwari 20, 2017, ɛn i kɔntinyu fɔ de na Washinton, D.C. In prɛsidɛnt laybri na Chikago bigin fɔ bil insay 2021. Frɔm we i kɔmɔt na ɔfis, Obama dɔn kɔntinyu fɔ du di Dimɔkrat pɔlitiks. Im don kampen fo kandidet fo difren Amerika ilekshon, laik im foma vayz prezident Joe Biden fo im saksesful bid fo preziden fo 2020. Apat from politiks, Obama don publish tri buk we dem de sel pas evri oda buk: Dreams from My Father (1995), The Audacity of Hope (2006), ɛn Wan Prɔmis Land (2020). Di rankings we masta sabi bukman dɛm ɛn istri pipul dɛm dɔn mek, we dɛn dɔn de sho am frɔm 2010, de put am na di midul to ɔpa taya fɔ Amɛrika prɛsidɛnt dɛm.[2][3][4]