Wp/kea/País nsular

Paízis o tiritóris ki ka sta markóde na mapa: Antártida (ki é un tiritóri kontinental disputóde), Australia (ki é un país kontinental), Ilias Cook i Niue (stadus susiadu ku Nobu Zilándia), Gruelándia (nason konstituinti di Dinamarka), i Portu Riku (tiritóri non nkorporadu di Stadus Unidu di Mérka)
País nsular é un Stadu ndipendenti ki tene si tiritóri nteramenti kunpostu pa un ilia o pa un grupu di ilias. O sexa, un país nsular é kel ki ka tene nun tiritóri lukalizóde riba di un kontinenti. Ta kunsideróde ki sérka di 25% di tudu paízis di planéta Téra é nsular (korénta i oitu paízis).
Oxi in dia, Ostrália ka é nkluídu na grupu di paízis nsular, pabia el tene un inórmi ária tiritorial ki é prinsipal masa di téra di un kontinenti, Osiania, u-ki ka ta pirmiti kunsidera-l un país nsular. Na pasadu, entritantu, el foi kunsideróde i rafiridu sima un país nsular.
É pusívi ta klasifika paízis nsular na dos grupus. Na un purmeru grupu, ta nkluídu kes país ku stenson tiritorial i/o pupulason más grandi, kumó Japon, Sri Lanka, Irlanda, Filipinas, Nobu Zilándia, Kuba, Renu Unidu, Indonézia i Madagaskar. Na jeral, es paízis ta kunpartidja similiansas kultural i pulítiku ku si bizinhus kontinental.
Na un sugundu grupu ta nkluídu kes paízis más pikénu, suma Kauberdi, Xipri, Komoris, Baamas, Tonga i Malta. Okontrári di kel purmeru grupu, ta izisti un tendénsa di ki paízis di es sugundu grupu tene skasês di rakuisus natural. Pa es mutivu, txeu país nsular pikénu ta transfurma turismu na indústria priduminanti di si tiritóris.
Alguns paízis nsular ta limitóde na un o dos ilias prinsipal, kuma Renu Unidu. Otus tene si tiritóri stendedu pa dés o más ilias, kumó Kauberdi, i tánbi paízis nsular ki tene senténas o miliaris di ilias, kazu, ruspetivamenti, di Maldibas (ki tene 1 196 ilias) i Indonézia (ki tene 17 508 ilias).
Uns paízis nsular ta kunpartidja si ilias ku otu paízis, izénplu di Irlanda, ki ka kunsigi ratuma nteramenti si Ilia di Irlanda di puder kulunial di Npéri Britániku, i oxi ta dividi-l ku Irlanda di Nórti, país konstituinti di Renu Unidu. Otu izénplus: Aiti ma Rapúblika Duminikanu ta kunpartidja Ilia Spanhóla; Indonézia ta okupa parti di ilia Timor ku Timor-Lésti, ilia Nobu Giné ku Papua Nobu Giné, i ilia Bornéu ku Brunei ma Malázia.
Lista di paízis nsular pa kontinenti
[edit | edit source]Áfrika
[edit | edit source]
Ázia
[edit | edit source]
Mérka
[edit | edit source]
Orópa
[edit | edit source]
Osiania
[edit | edit source]