Jump to content

Wp/kea/Futibol

From Wikimedia Incubator
< Wp | kea
Wp > kea > Futibol

Futibol (derivadus di palavra inglésa "football", ki literalmenti signifika "pé" y "bola") é un desportu di ekipa djogadu entre dós timis di 11 djogadoris kada un i un árbitru ki ta responsavél pa régulas. Oridjinalmenti, era txumadu futebol asosiadu i na inglés association football, mas tánbi referidu kumu futebol di kampu u futebol di onzi. É konsideradu desportu más popular di múndu, ku aproximadamenti 270 milhón di pessóas partisipandu na divérsas kumpetisons desportivu.

Djogu é disputadu nu kampu retangular ku grama, ku un baliza na kada ladu. Objetivu é movê un bóla pa trás di kampu i koloká-l na baliza adversária, ku ta txumadu gol u golu. Ekipa ki marka más gols na final di djogu é ki vinsi.

Istória

[edit | edit source]

O djogu modernu foi kriadu na Inglatéra ku formason di The Football Association. Reglas di 1863 sirvi komu basa pa futibol na atualidadi.

O orgaun regenti di futibol é a Federaçon Internacional di Futibol (em fransês: Fédération Internationale de Football Association), mas konxedu ku akrónimu FIFA. A principal kunpitisons internasionál é a Copa di Mundu FIFA, realizadu kada kuatrú anu, ki é o evento mas konxedu y ku mas spetadoris, du plu di Olimpíadus. E primer Copa di Mundu foi realizadu na Uruguay na 1930.

Futibol na Kauberdi

[edit | edit source]

A historia di futibol na Kauberdi kumesa na 1910 ku introduzon na Ilha di São Vicente. Depoiz, futibol foi espandidu pa Santiago y Sal. O klubu mas antigo é CS Mindelense di São Vicente fundadu na 1919 y formalmenti rekognosidu na 25 di Maiu 1922. O segundu klubu mas antigo é Sporting Clube da Praia na ilha di Santiago, FC Derby foi fundadu na mesma ilha na 5 di Agustu 1929, y Vitória FC na mesma siti dois anu mas tarji. Competisons ofisiál ka inicia antis di 1938, ku Mindelense kumeza a ganha titulus regionál.

O primeiro kampionadu di tudu-isla inicia na década di 1950 y Mindelense kumeza a ganha titulus na 1953. Antis di independensia na 1975, somenti São Vicente y Santiago tenian participantis. Depoiz di independensia, CS Mindelense kumeza a gana titulus na 1976 y desde enton, klubu di kualker ilha pode partisipá. Na 1980s y 1990s, mas klubus for fundadu y divizons regional y nacional foram estabelese.

Os rekordis inklui Sporting Praia ku mas gols en un sezon y Mindelense ku mas titulus nacionál, ki konta 12. Varius stadionus serva di lokal di djogu, inklui Estádio da Várzea na Praia y Estádio Municipal Adérito Sena na Mindelo.

Sileson nasiunal di Kauberdi

[edit | edit source]
Stádiu Nasiunal di Kauberdi na Praia, ki é o estádio ofisiál di sileson nasionál di Kauberdi

A sileson nasiunal di Kauberdi, tmbé konxedu komu "Tubarões Azuis", joga se primeru djogu na 19 di Abril di 1978 na kasa kontra Guiné (0-1) y é membru di FIFA desde 1986. A seleçon jogadu maior parti di se partidas internasionál na Estádio nasiunal di Kauberdi. Kauberdi kualifika pa Copa Afrikana di Nasonis pa primer biax na 2013 e desdindi partisipadu na torneus di 2015, 2021 y 2023, akontisendu kuartos-finais na 2013 y 2023.

Baixo lideransa di Bubista, Kauberdi kvalifika pa FIFA Mundu di 2026, tornando-l un di paisis mas txiki pa areal y tersi pa populason ki já participadu na Mundu Cup, apos Kurasau i Islándia.

Ligasons esternas

[edit | edit source]